T-43

T-43
T-43
Dane podstawowe
Państwo	ZSRR
Typ pojazdu	czołg średni
Załoga	3
Historia
Prototypy	1941
Dane techniczne
Długość	8,1 m
Szerokość	3 m
Wysokość	2,58 m
Dane operacyjne
Uzbrojenie
armata kalibru 76 mm
Użytkownicy
ZSRR

T-43 – prototyp radzieckiego czołgu średniego z okresu II wojny światowej.

Historia

Pod koniec grudnia 1940 roku władze sowieckie podjęły decyzję o konieczności modernizacji konstrukcji czołgu średniego. Przyczyną były pewne nie dające ukryć się wady czołgów T-34. Najbardziej rzucającym się w oczy problemem była zbyt mała wieża czołgu. W T-34 uzbrojonych w armatę kalibru 76 mm. dwóch członków załogi zajmowało stanowisko w kadłubie (kierowca-mechanik i strzelec-radiotelegrafista) kolejnych dwóch w wieży (dowódca-celowniczy i ładowniczy). Porównując to rozwiązanie do stosowanego na czołgach niemieckich (ZSRR zakupił dwa czołgi Pz. III Ausf. E do celów porównawczych) gdzie w wieży znajdowało się trzech członków załogi (celowniczy, ładowniczy i dowódca) stwierdzono zdecydowaną wyższość tego rozwiązania. W T-34 słabymi stronami były także słaba widoczność (brak wieżyczki dowódcy, zły typ wizjera kierowcy), nie najlepsza trakcja (zły typ gąsienic) i szereg innych problemów.

Podjęto decyzję by wprowadzać drobne poprawki na liniach produkcyjnych produkujących czołgi T-34 nie przerywając produkcji (konieczność zastąpienia wielu starzejących się czołgów BT, T-28 i T-26 oraz rosnąca świadomość o zagrożeniu wojną) oraz o podjęciu bardziej zdecydowanych modyfikacji. Prototyp nowego czołgu oznaczono A-43, miał on wejść do służby jako T-43. Jednocześnie inna wersja rozwojowa czołgu powstawała jako T-34M (cechowała się znacznie przekonstruowanym kadłubem, wieżyczką, kołami jezdnymi podobnymi do tych stosowanych w czołgach KW, zamieniono miejscami kierowcę i strzelca-radiotelegrafistę).

Główne zmiany T-43 w stosunku do jego poprzednika to:

1. Nowa "sześciograniasta" wieża mieszcząca trzech członków załogi, zaopatrzona w wieżyczkę dowódcy.
2. Poprawiony kształt kadłuba.
3. Rezygnacja z km w kadłubie (ostrzał prowadzony z tego stanowiska, zwłaszcza podczas jazdy, nie mógł być celny a znacznie komplikowało ono konstrukcję – utrudniało produkcję czołgu oraz obniżało odporność przedniej płyty pancerza).
4. Pogrubiono opancerzenie.
5. Przeniesiono stanowisko kierowcy bardziej na prawą stronę, dano mu do dyspozycji nowy typ włazu z lepszymi wizjerami.
6. Poprawiono trakcję (nowe typy gąsienic i kół, zmniejszono odstępy między kołami jezdnymi).

Na wprowadzeniu nowego czołgu do służby stanęły dwie przeszkody. Pierwszą z nich był atak III Rzeszy na ZSRR (Operacja Barbarossa). Drugą była decyzja władz radzieckich które stanęły w obliczu bardzo ciężkiej sytuacji na froncie i potrzebowały ogromnych ilości czołgów by powstrzymać niemieckie natarcie a T-43 nie mógł być produkowany masowo (już produkcja T-34 była dla sowieckiego przemysłu wyzwaniem, poprzednio budowano czołgi nitując cienkie płyty pancerne do stalowego szkieletu, nowe czołgi powstawały poprzez spawanie ze sobą grubych walcowanych płyt pancernych a wieże były w całości odlewane lub spawane z odlewanych elementów) i zdecydowały, że lepiej wysyłać na front na bieżąco poprawiany niedoskonały T-34 (bez przerywania ciągłości produkcji) niż ryzykować zastąpienie go przez czołg lepszy, jednak znacznie trudniejszy w produkcji. Trudno powiedzieć czy była to decyzja słuszna. Z jednej strony czołg zapowiadał się naprawdę dobrze. Z drugiej jednak należy zdawać sobie sprawę, że Armia Czerwona potrzebowała nowoczesnych czołgów w jak największej ilości a wytwarzanie nowego typu mogło napotkać poważne trudności (konieczność przestawienia produkcji hut, odlewni, walcowni, zakładów dokonujących montażu elementów, szkolenia pracowników wyżej wymienionych, a należy pamiętać, ze czasu na to nie było).

Szereg rozwiązań nowego czołgu znalazło zastosowanie w poprawianych T-34. Były to min. gąsienice i koła jezdne, nowy typ włazu kierowcy z dwoma wizjerami, rozmieszczenie poszczególnych elementów wyposażenia na zewnątrz i wewnątrz pojazdu. Gdy po dwóch latach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej (radzieckie i rosyjskie określenie II wojny świat., od rozpoczęcia op. Barbarossa, 22.06.1941.) zdecydowano się przezbroić T-34 w armatę kalibru 85 mm. wieżyczka czołgu T-43 stała się punktem wyjściowym do skonstruowania wieży czołgu T-34/85.

Na podstawie czołgu T-43 skonstruowano pod koniec wojny czołg T-44. Podobny choć uzbrojony w 85 mm. armatę i lepiej opancerzony. Nie zdecydowano się na zastąpienie nim T-34/85 (znowu konieczność przestawienia produkcji a także logistyki) lecz stał się on punktem wyjścia do skonstruowania po wojnie pierwszych sowieckich czołgów "podstawowych" T-54 i T-55.

Bibliografia

• Michulec Robert, T-34 Mityczna Broń, Armagedon, Gdynia 2005