Wybory parlamentarne w Polsce w 1930 roku
Wybory brzeskie – popularna, ironiczna nazwa wyborów do Sejmu RP z 16 listopada oraz senatu III kadencji z 23 listopada 1930, używana przez przeciwników sanacji.
W wyborach do Sejmu BBWR zdobył 55,6% głosów (247 posłów) (76 senatorów), SCh, PSL "Wyzwolenie" i PPS 13% (79 posłów) (13 senatorów), PSL "Piast", NPR i ChD 9% (14 posłów) (2 senatorów), Mniejszości 7% (33 posłów) (7 senatorów) komuniści 1% (5 posłów) (5 senatorów). Frekwencja w wyborach wynosiła 75% do Sejmu i 63,4% do Senatu[1].
Rząd, pod zarzutem wywoływania zamieszek, aresztował przywódców opozycyjnego Centrolewu (PPS, PSL "Piast", PSL "Wyzwolenie"), posłów Narodowej Demokracji (Aleksander Dębski) i ukraińskich posłów UNDO i osadził ich w twierdzy w Brześciu. Aresztowań dokonano bez nakazu sądowego, a jedynie na polecenie ministra spraw wewnętrznych F. Sławoja-Składkowskiego.
Uwięzionych przywódców zwolniono za kaucją po zakończeniu wyborów do parlamentu w listopadzie 1930 roku. Po procesie, który odbywał się w Warszawie (nazwanym w konsekwencji jego genezy procesem brzeskim), w którym sądzono jedenastu podsądnych, zapadło dziesięć wyroków skazujących, utrzymanych w drugiej instancji. Pięciu skazanych odmówiło podporządkowania się wykonaniu kary, udając się na emigrację. Ścigano ich listem gończym. Adam Pragier powrócił do kraju w 1935 i odbył kilkumiesięczny okres z zasądzonego wyroku. Wincenty Witos, Władysław Kiernik i Kazimierz Bagiński powrócili do kraju na wiosnę 1939 (po aneksji Czech przez III Rzeszę). Herman Lieberman pozostał na emigracji we Francji. Wszystkich skazanych objęła ostatecznie amnestia Prezydenta Rzeczypospolitej Władysława Raczkiewicza w październiku 1939.
| Partia/Koalicja | Sejm | Senat | ||
|---|---|---|---|---|
| Mandaty | % | Mandaty | % | |
| Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem | 247 | 55,6% | 76 | - |
| Stronnictwo Narodowe | 64 | - | 12 | - |
| Chrześcijańska Demokracja | 14 | 9% | 2 | - |
| Centrolew (koalicja 5 partii poniżej) | - | - | 14 | - |
| Polskie Stronnictwo Ludowe "Piast" | 15 | - | 14 jako sojusz Centrolewu | - |
| Narodowa Partia Robotnicza | 10 | 9% | 14 jako sojusz Centrolewu | - |
| Stronnictwo Chłopskie | 17 | - | 14 jako sojusz Centrolewu | - |
| Polskie Stronnictwo Ludowe "Wyzwolenie" | 14 | - | 14 jako sojusz Centrolewu | - |
| Polska Partia Socjalistyczna | 24 | - | 14 jako sojusz Centrolewu | - |
| Polska Partia Socjalistyczna-Lewica | 1 | - | - | - |
| Komunistyczna Partia Polski | 5 | 1% | - | 1% |
| Blok Ukraińsko-Białoruski | 21 | - | 4 | - |
| Blok Mniejszości Narodowych | 33 | 7% | 3 | 7% |
Przypisy
- ↑ Historia Polska i Świat 1815-2004 strona 291-292 wydawnictwo Scholar Wybory brzeskie
