Wybory parlamentarne w Polsce w 2001 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Wybory parlamentarne w Polsce w 2001 r. odbyły się 23 września. Zastosowano nowo uchwaloną ordynację wyborczą do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Walka o wszystkie mandaty poselskie (460) i senatorskie (100) miała charakter otwarty i demokratyczny. O mandaty ubiegało się 15 komitetów wyborczych. Wybory te zakończyły się zwycięstwem koalicji SLD-UP. W wyniku wyborów do sejmu weszło 6 komitetów oraz posłowie mniejszości niemieckiej. Po wyborach koalicja SLD-UP zawarła koalicję z Polskie Stronnictwo Ludowe. Premierem został popierany przez SLD Leszek Miller. Stanowisko wicepremiera i ministra infrastruktury przypadło Markowi Polowi (Unia Pracy) a wiceprezesem Rady Ministrów, ministrem rolnictwa i rozwoju wsi został Jarosław Kalinowski z PSL.

Wybory do Sejmu IV kadencji[edytuj | edytuj kod]

System wyborczy[edytuj | edytuj kod]

12 kwietnia 2001 sejm głosami posłów AWS Unii Wolności oraz PSL uchwalił nową ordynację wyborczą. Zmianie uległy metoda liczenia głosów. Z metody D’Hdonta na zmodyfikowaną metodę Sainte-Laguë. Nowa ordynacja znosiła lista ogólnopolska|listę ogólnopolską]]. najmniejszy okręg wyborczy miał 7 mandatów (Chrzanów) a najwięcej 19 (Warszawa). wszystkich 460 posłów wybierano w okręgach wyborczych. W wyborach do Senatu wybierano od 2 do 4 senatorów. Wprowadzono znaczące ograniczenia w systemie pozyskiwania i wydatkowania środków na kampanię wyborczą. Zakazane zostały cegiełki i zbiórki. W ich miejsce wprowadzono subwencję z budżetu państwa wypłacaną w kwartalnych ratach dla partii– które uzyskały powyżej 3% ważnie oddanych głosów, oraz powyżej 6% dla koalicji. Przeciwko systemowi nieskutecznie subwencji protestowała PO, demonstracyjnie rezygnując z dotacji [1]. Prezydent Aleksander Kwaśniewski krytycznie odniósł się do propozycji przeliczania głosów na mandaty oraz do faktu że ordynacja została uchwalona pół roku przed wyborami[2]. Uchwalenie nowej ordynacji przy poparciu rzędu 43% powodowało stratę nawet do 35 mandatów[3].

Po uchwaleniu nowej ordynacji mandaty dzielono w okręgach wyborczych w systemie proporcjonalnym, zmodyfikowaną metodą Sainte-Laguë pomiędzy listy tych komitetów wyborczych, które uzyskały co najmniej 5% głosów w skali kraju, a w przypadku koalicyjnych komitetów wyborczych (KKW) – 8% głosów. Z progu tego zwolnione były listy komitetów mniejszości narodowych.

Kampania wyborcza i sondaże[edytuj | edytuj kod]

SLD-UP - Sondaże przeprowadzone na miesiąc przed wyborami dawały lewicowej koalicji SLD-UP poparcie rzędu 45-50%[4]. Kampania lewicowej koalicji przebiegała pod hasłem „Przywróćmy normalność, wygrajmy przyszłość” [3]. Na trzy dni przed głosowaniem na konferencji prasowej kandydat na ministra finansów Marek Belka swoimi wypowiedziami na temat programu radykalnych oszczędności odebrał koalicji część głosów[4]. Unia Wolności - Hasłem wyborczym Unii Wolności była „Silna klasa średnia to silna Polska”, jednak żaden z sierpniowych sondaży nie dawał partii szans na przekroczenie 5% progu wyborczego[3].

AWSP - Kampania wyborcza akcji Wyborczej Solidarność Prawicy miała bardzo pasywny charakter. Dodatkowo z powodu uporu ZChN AWSP zostało zarejestrowane jako koalicja wyborcza. W sondażach koalicja cieszyła się poparciem 7% znajdowała się poniżej progu wyborczego dla koalicji.

Platforma Obywatelska - Partia prowadziła kampanię pod hasłem ‘’Szansa dla Polski”. przedwyborcze sondaże dawały partii poparcie 14% i wskazywały na zdobycie przez PO drugiego miejsca[3]. Z list partii startowali również działacze UPR.

Liga Polskich Rodzin - Kampania wyborcza Ligi Polskich Rodzin skierowana była do wyborców nastawionych eurosceptycznie. partia wzywała do walki z ekspansją kapitału zagranicznego[4]. W ostatniej fazie kampanii po zamachach na Nowy Jork i Waszyngton nastąpił wzrost poparcia dla partii jako głoszącej koniczność dystansowania się od państw zachodu[4].

Samoobrona - Kampania wyborcza samoobrony przebiegała pod hasłami „SLD, PSL,UW,PO,AWS – oni już byli” oraz „Wybierz Samoobronę zamiast samozagłady”. Hasła były wsparte odnowionym eleganckim wizerunkiem przewodniczącego partii[4]. Na wzrost poparcia partii w ostatniej fazie kampanii wpłynęły po zamachy na Nowy Jork i Waszyngton ponieważ partia głosiła program dystansowania się od państw zachodu [4]. na skutek Błędu SLD. Partia przejęła również część roszczeniowo nastawionych wyborców SLD. Polskie Stronnictwo Ludowe- kampania wyborcza PSL przebiegała w tonie pikniku. Hasło wyborcze brzmiało „Blisko ludzkich spraw”. Przeciwieństwie do utrzymywanej w smutnym tonie agresywnej kampanii Samoobrony[4].

Wyniki głosowania i wyniki wyborów[edytuj | edytuj kod]

Wyniki wyborów potwierdziły wcześniejsze prognozy sondaży. Zwycięzcą wyborów została koalicja SLD-UP zdobywając 5,3 mln głosów (41,04%)i zwyciężając w każdym z nowo utworzonych 41 okręgów wyborczych. Jednak na skutek nowej ordynacji wyborczej wynik przełożył się na 216 mandatów poselskich i był zbyt mały by samodzielnie rządzić[5]. Drugie miejsce z wynikiem 1,6 mln głosów( 12,68%) zajęła Platforma Obywatelska [5]. Największym zaskoczeniem wyborów był trzeci wynik Samoobrony, która zdobyła 1,3 mln głosów, co przełożyło się na 53 mandaty poselskie[5]. pozostałymi komitetami mającymi reprezentację w sejmie były Prawo i Sprawiedliwość (9,5%) 44 mandaty poselskie, Polskie Stronnictwo Ludowe (8,98%) 42 mandaty Liga Polskich Rodzin (7,87%) i 38 mandatów poselskich[5]. Ponadto 2 mandaty przypadły mniejszości niemieckiej. Poza parlamentem znalazły się oba ugrupowania koalicji rządzącej AWSP (5,6% głosów) oraz Unii Wolności .[6]. Zwycięska koalicja uzyskała największe poparcie w Polsce zachodniej i centralnej natomiast najmniejsze w południowo-wschodniej[6], w którym największym poparciem cieszyło się LPR, oraz PSL[6]. Frekwencja w wyborach do Sejmu wyniosła 46,29%. Głosów nieważnych oddano 3,99%.

Komitet wyborczy Głosy  % głosów* Punkty proc. (zmiana) Mandaty (zmiana)  % mandatów
Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy 5 342 519 18,19% 41,04% +13,91%[7] / +9,17[8] 216 +52[9] 47,00%
Platforma Obywatelska 1 651 099 5,62% 12,68% 65 14,13%
Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej 1 327 624 4,52% 10,20% +10,12% 53 +53 11,52%
Prawo i Sprawiedliwość 1 236 787 4,21% 9,50% 44 9,57%
Polskie Stronnictwo Ludowe 1 168 659 3,98% 8,98% +1,67% 42 +15 9,13%
Liga Polskich Rodzin 1 025 148 3,49% 7,87% 38 8,26%
Akcja Wyborcza Solidarność Prawicy 729 207 2,48% 5,60%[10] –28,23%[11] 0 –201[12]
Unia Wolności 404 074 1,38% 3,10% –10,27% 0 –60
Alternatywa Ruch Społeczny 54 266 0,18% 0,42% –1,21%[13]
Mniejszość Niemiecka 47 230 0,16% 0,36% –0,03% 2 0 0,43%
Polska Partia Socjalistyczna 13 459 0,05% 0,10%
Niemiecka Mniejszość Górnego Śląska 8024 0,03% 0,06% –0,07%[14]
Polska Unia Gospodarcza 7189 0,02% 0,06%
Polska Wspólnota Narodowa 2644 0,01% 0,02% –0,05%
Frekwencja 49,29%

(*) Procent poparcia od uprawnionych do głosowania, tj. procent oddanych ważnych głosów na daną partię z wyborców uprawnionych do oddania głosu (w tych wyborach uprawnionych, zgodnie z danymi PKW 29 364 455 wyborców)..

Podział mandatów w wyniku wyborów z uwzględnieniem podziału na późniejszą koalicję rządzącą i resztę posłów (w nawiasie liczba mandatów poselskich uzyskanych w wyborach):

Koalicja (258)   Opozycja i MN (202)
                                                                                                                         
                                                                                                                         
                                                                                                                         
                                                                                                                         
                                                                                                                         
                                                                                                                         
                                                                                                                         
                                                                                                                         
                                                                                                                         
Koalicja:   SLD–UP   PSL
Reszta:   PO   Samoobrona   PiS   LPR   MN

Numery list wyborczych[edytuj | edytuj kod]

Kluby poselskie[edytuj | edytuj kod]

Układ sił w parlamencie często się zmieniał, wielu posłów zmieniło klub parlamentarny, powstały liczne koła poselskie. Kilkudziesięciu posłów nie należało do żadnego klubu.
Sejm IV kadencji stan na koniec kadencji:

  • Klub Parlamentarny Sojusz Lewicy Demokratycznej – 148 posłów
  • Klub Parlamentarny Platformy Obywatelskiej – 56 posłów
  • Klub Parlamentarny Prawa i Sprawiedliwości – 45 posłów
  • Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego – 40 posłów
  • Klub Parlamentarny Socjaldemokracji Polskiej – 32 posłów
  • Klub Parlamentarny Samoobrony Rzeczypospolitej Polskiej – 31 posłów
  • Klub Parlamentarny Ligi Polskich Rodzin – 19 posłów
  • Koło Parlamentarne Unii Pracy – 11 posłów
  • Koło Poselskie Stronnictwa Gospodarczego – 11 posłów
  • Koło Poselskie Dom Ojczyzny – 10 posłów
  • Koło Poselskie Konserwatywno-Ludowe – 5 posłów
  • Koło Poselskie Ruchu Katolicko-Narodowego – 4 posłów
  • Koło Poselskie Ruchu Odbudowy Polski – 3 posłów
  • Koło Poselskie Ruch Patriotyczny – 3 posłów
  • 39 posłow niezrzeszonych

Wybory do Senatu V kadencji[edytuj | edytuj kod]

System wyborczy[edytuj | edytuj kod]

Wybory do Senatu odbyły się według systemu większościowego. W okręgach wybierano 2-4 senatorów, którzy uzyskali największą liczbę głosów. W wyborach do senatu koalicja SLD-UP zdobyła 75 mandatów. Drugie miejsce i 15 mandatów zdobył Blok Senat 2001 (skupiający przedstawicieli AWSP, PiS PO i UW) [6]. Do senatu zostało się również 4 przedstawicieli PSL i po 2 z Samoobrony i Ligi Polskich Rodzin. natomiast 2 mandaty przypadły senatorom niezależnym[6].

Frekwencja w wyborach do Senatu wyniosła 46,28%; głosów nieważnych oddano 3,54%.
Komitety, których kandydaci dostali się do Senatu:

Komitet wyborczy Mandaty (zmiana)
Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy 75 +34[15]
Blok Senat 2001 15 –49[16]
Polskie Stronnictwo Ludowe 4 +1
Liga Polskich Rodzin 2
Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej 2
KWW Henryka Tadeusza Stokłosy 1 0
KW Wyborców i Sympatyków Lecha Kaczyńskiego 1
Razem 100
Frekwencja 46,28%
Podział mandatów w wyborach do Senatu RP 23 września 2001

Wybory uzupełniające[edytuj | edytuj kod]

W następujących dniach odbyły się wybory uzupełniające do Senatu V kadencji:

  • 27 kwietnia 2003 r. w województwie dolnośląskim w okręgu wyborczym nr 2 (powiaty: dzierżoniowski, kłodzki, świdnicki, wałbrzyski, ząbkowicki). Wybierano 1 senatora spośród 4 kandydatów.
  • 12 października 2003 r. w województwie podlaskim (okręg wyborczy nr 23 – całe województwo). Wybierano 1 senatora spośród 9 kandydatów.
  • 28 marca 2004 r. w województwie dolnośląskim w okręgu wyborczym nr 3 (obejmującym powiaty: górowski, milicki, oleśnicki, oławski, strzeliński, średzki, trzebnicki, wołowski, wrocławski oraz miasto na prawach powiatu: Wrocław). Wybierano 1 senatora spośród 10 kandydatów.
  • 11 lipca 2004 r. w województwie dolnośląskim. Wybierano 1 senatora spośród 7 kandydatów.
  • 12 września 2004 r. w okręgu obejmującym obszar powiatów: dębickiego, kolbuszowskiego, leżajskiego, łańcuckiego, mieleckiego, niżańskiego, ropczycko-sędziszowskiego, rzeszowskiego, stalowowolskiego, strzyżowskiego, tarnobrzeskiego oraz miast na prawach powiatu: Rzeszów i Tarnobrzeg wybierano 1 senatora spośród 11 kandydatów.
  • 12 września 2004 r. w okręgu obejmującym obszar powiatów: bielskiego, cieszyńskiego, pszczyńskiego i żywieckiego oraz miasta na prawach powiatu Bielsko-Biała wybierano 1 senatora spośród 12 kandydatów.
  • 12 września 2004 r. w okręgu obejmującym obszar powiatu bieruńsko-lędzińskiego oraz miast na prawach powiatu: Chorzów, Katowice, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Świętochłowice i Tychy wybierano 1 senatora spośród 9 kandydatów.
  • 12 września 2004 r. w okręgu obejmującym obszar powiatów: będzińskiego i zawierciańskiego oraz miast na prawach powiatu: Dąbrowa Górnicza, Jaworzno i Sosnowiec. Wybierano 1 senatora spośród 13 kandydatów.
  • 21 listopada 2004 r. w powiatach mikołowskim, raciborskim, rybnickim, wodzisławskim oraz miast na prawach powiatu: Jastrzębie-Zdrój, Rybnik, Żory. W okręgu wybierano 1 senatora spośród 9 kandydatów.
  • 17 stycznia 2005 r. w powiatach gnieźnieńskim, kolskim, konińskim, słupeckim, średzkim, śremskim, tureckim, wrzesińskim oraz miasta na prawach powiatu: Konin. Wybierano 1 senatora spośród 8 kandydatów.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dudek 2013 ↓, s. 437.
  2. Dudek 2013 ↓, s. 438.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Dudek 2013 ↓, s. 439.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Dudek 2013 ↓, s. 440.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Dudek 2013 ↓, s. 441.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Dudek 2013 ↓, s. 442.
  7. W porównaniu do wyniku SLD z wyborów z 1997.
  8. W porównaniu do sumarycznego wyniku SLD i UP z wyborów z 1997.
  9. W porównaniu do wyniku SLD z wyborów z 1997. UP nie uzyskała mandatu.
  10. Komitet wyborczy koalicji nie przekroczył 8% progu wyborczego.
  11. W porównaniu do wyniku AWS z wyborów z 1997.
  12. W porównaniu do wyniku AWS z wyborów z 1997.
  13. W porównaniu do wyniku KPEiR RP z wyborów z 1997.
  14. W porównaniu do wyniku Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców - DFK z wyborów z 1997.
  15. W porównaniu do wyniku SLD z wyborów z 1997. UP nie uzyskała mandatu.
  16. W porównaniu do wyniku AWS, UW i ROP z wyborów z 1997.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]