Święta państwowe w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pojęcie święta państwowego nie zostało w Polsce prawnie uregulowane w żadnym akcie normatywnym, podobnie jak nie określono sposobu ich obchodzenia, co Najwyższa Izba Kontroli w 2005 roku uznała za „legislacyjny błąd”[1]. Jedynie ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych nakłada w art. 7 obowiązek podnoszenia w czasie świąt państwowych flagi państwowej na budynkach organów administracji rządowej i innych organów państwowych oraz państwowych jednostek organizacyjnych, a także organów jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych[2].

Niniejszy artykuł prezentuje historię i wykaz świąt formalnie ustanowionych przez władze polskie w drodze aktów normatywnych jako święto państwowe lub narodowe (w przeszłości pojęć tych używano zamiennie) oraz zawiera wyliczenie innych dni świątecznych, ustanowionych ustawami lub uchwałami sejmowymi niebędących jednak świętami państwowymi czy narodowymi (pomimo występującego wyrazu „narodowy” w nazwie niektórych świąt).

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1919 ustanowiono dzień otwarcia Sejmu Ustawodawczego, 10 lutego, świętem narodowym[3]. Miało to jednak charakter okazjonalny, jednorazowy. W tym samym roku ustanowiono Święto Narodowe Trzeciego Maja[4], które miało charakter dnia wolnego od pracy. W 1937 roku ustanowiono Święto Niepodległości, obchodzone 11 listopada[5].

Po II Wojnie Światowej nowe władze stopniowo zmieniały katalog świąt państwowych. W 1945 roku ustanowiono Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności, obchodzone 9 maja na cześć zakończenia II wojny światowej[6], oraz Narodowe Święto Odrodzenia Polski, obchodzone w dniu 22 lipca na pamiątkę ogłoszenia Manifestu PKWN[7], jednocześnie uchylając ustawę z 1937 r. o Święcie Niepodległości. Święto 3 Maja nie zostało formalnie zniesione, lecz urzędowe uroczystości były ograniczone lub znikome. W 1950 roku ustanowiono ponadto święto państwowe w dniu 1 maja[8] (nieformalnie nazywane Świętem Pracy).

W związku z przemianami ustrojowymi, w 1989 roku przywrócono święto „11 Listopada”[9] oraz zniesiono Narodowe Święto Odrodzenia Polski[10]. W 1990 roku przywrócono Święto Narodowe Trzeciego Maja[11]. Kolejne święto ustanowiono dopiero po kilkunastu latach – w 2005 roku uchwalono ustawę ustanawiającą Dzień Solidarności i Wolności[12], a w 2009 roku – Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego[13]. Listę świąt państwowych zamyka Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, ustanowiony w 2011 roku[14].

Aktualny wykaz świąt państwowych i narodowych[edytuj | edytuj kod]

Święta uchylone[edytuj | edytuj kod]

Święta państwowe i narodowe wolne od pracy[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Dni wolne od pracy w Polsce.

Od świąt państwowych (narodowych) należy odróżnić pojęcie dni wolnych od pracy. Święto państwowe (narodowe) nie musi być dniem wolnym od pracy i odwrotnie, nie każdy dzień określany jako wolny od pracy jest jednocześnie określany jako święto państwowe (narodowe).

Katalog dni wolnych od pracy określa odrębna ustawa o dniach wolnych od pracy[17]. Obecnie zgodnie z nią, dniami wolnymi od pracy są tylko 3 święta państwowe (narodowe): 1 maja (święto bezimienne), 3 maja (Święto Narodowe Trzeciego Maja) oraz 11 listopada (Narodowe Święto Niepodległości).

Inne dni świąteczne[edytuj | edytuj kod]

Sejm ustanowił wiele innych świąt, nie określając ich jako święta państwowe. W większości są one świętami określonych grup zawodowych.

Święta ustanowione w drodze ustaw, bez określania ich jako państwowe lub narodowe
Święta ustanowione uchwałą Sejmu (aktem niemającym charakteru powszechnie obowiązującego)


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Informacja o wynikach kontroli używania symboli państwowych przez organy administracji publicznej – Departament Strategii Kontroli Najwyższej Izby Kontroli, nr ewid. 76/2005/D/04/505/WSK, Warszawa, kwiecień 2005.
  2. Dz. U. z 2005 r. Nr 235, poz. 2000
  3. Dekret o święcie narodowym z okazji otwarcia Sejmu Ustawodawczego, Dz.Pr.P.P. 1919 nr 16 poz. 218.
  4. 4,0 4,1 Ustawa z dnia 29 kwietnia 1919 r. o święcie narodowem trzeciego maja, Dz.Pr.P.P. 1919 nr 38 poz. 281.
  5. 5,0 5,1 Dz. U. z 1937 r. Nr 33, poz. 255
  6. Dz. U. z 1945 r. Nr 21, poz. 116
  7. Dz. U. z 1945 r. Nr 32, poz. 194
  8. 8,0 8,1 Dz. U. z 1950 r. Nr 19, poz. 157
  9. 9,0 9,1 Dz. U. z 1989 r. Nr 6, poz. 34
  10. Dz. U. z 1990 r. Nr 28, poz. 159
  11. 11,0 11,1 Dz. U. z 1990 r. Nr 28, poz. 160
  12. 12,0 12,1 Dz. U. z 2005 r. Nr 155, poz. 1295
  13. 13,0 13,1 Dz. U. z 2009 r. Nr 206, poz. 1588
  14. 14,0 14,1 Dz. U. z 2011 r. Nr 32, poz. 160
  15. Dz. U. z 2015 r. poz. 622
  16. Dz. U. z 1945 r. Nr 21, poz. 116
  17. 17,0 17,1 Dz. U. z 2015 r. poz. 90
  18. Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1725 (art. 1).
  19. Dz. U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523 (art. 15).
  20. Dz. U. z 2003 r. Nr 59, poz. 517
  21. Dz. U. z 2004 r. Nr 49, poz. 467
  22. Dz. U. z 2002 r. Nr 37, poz. 331
  23. Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1230 (art. 30a).
  24. Dz. U. z 2014 r. poz. 1402 – Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jednolity: art. 7b); w pierwotnej ustawie nie ma zapisu o święcie, a art. 7b. został dodany ustawą z dnia 21 lipca 1995 r. Dz. U. z 1995 r. Nr 104, poz. 515
  25. Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1203
  26. Dz. U. z 2001 r. Nr 27, poz. 298 (art. 4).
  27. Dz. U. z 2001 r. Nr 123, poz. 1353 (art. 15).
  28. Jednolity tekst ustawy o Policji Dz. U. z 2015 r. poz. 355 (rozdz. 2 Organizacja Policji, art. 13b. – Święto Policji).
  29. Dz. U. z 1995 r. Nr 104, poz. 515
  30. Dz. U. z 2010 r. Nr 127, poz. 858 (art. 6a).
  31. Dz. U. z 1992 r. Nr 60, poz. 303
  32. Dz. U. z 1997 r. Nr 123, poz. 779 (art. 12b).
  33. Dz. U. z 1997 r. Nr 68, poz. 436
  34. Dz. U. z 1999 r. Nr 72, poz. 802 i Dz. U. z 2009 r. Nr 168, poz. 1323 – ustawy: z 1999 (rozdz. 1, art. 6) i 2009 roku (rozdz. 1, art. 14) o Służbie Celnej.
  35. Dz. U. z 2006 r. Nr 191, poz. 1410 Art. 9
  36. Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19, z poźn. zm..
  37. Dz. U. z 1972 r. Nr 16, poz. 114
  38. Dz. U. z 2005 r. Nr 155, poz. 1296
  39. Dz. U. z 1990 r. Nr 87, poz. 506 (art. 121.4).
  40. M.P. z 2007 r. Nr 19, poz. 225
  41. M.P. z 2004 r. Nr 37, poz. 648
  42. M.P. z 2007 r. Nr 87, poz. 944
  43. M.P. z 2012 r. Nr 0, poz. 951
  44. M.P. z 2003 r. Nr 37, poz. 513
  45. M.P. z 2000 r. Nr 19, poz. 404
  46. M.P. z 2006 r. Nr 36, poz. 389
  47. M.P. z 2006 r. Nr 36, poz. 390
  48. M.P. z 2013 r. Nr 0, poz. 490
  49. M.P. z 2006 r. Nr 40, poz. 435
  50. M.P. z 2006 r. Nr 43, poz. 455
  51. M.P. z 2011 r. Nr 70, poz. 690
  52. M.P. z 1998 r. Nr 30, poz. 414
  53. M.P. z 2006 r. Nr 80, poz. 794
  54. M.P. z 2002 r. Nr 59, poz. 799