Święta państwowe w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pojęcie święta państwowego nie zostało w Polsce prawnie uregulowane w żadnym akcie normatywnym, podobnie jak nie określono sposobu ich obchodzenia, co Najwyższa Izba Kontroli w 2005 roku uznała za „legislacyjny błąd”[1]. Jedynie ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych nakłada w art. 7 obowiązek podnoszenia w czasie świąt państwowych flagi państwowej na budynkach organów administracji rządowej i innych organów państwowych oraz państwowych jednostek organizacyjnych, a także organów jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych[2].

Niniejszy artykuł prezentuje historię i wykaz świąt formalnie ustanowionych przez władze polskie w drodze aktów normatywnych jako święto państwowe lub narodowe (w przeszłości pojęć tych używano zamiennie) oraz zawiera wyliczenie innych dni świątecznych, ustanowionych ustawami lub uchwałami sejmowymi niebędących jednak świętami państwowymi czy narodowymi (pomimo występującego wyrazu „narodowy” w nazwie niektórych świąt).

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1919 ustanowiono dzień otwarcia Sejmu Ustawodawczego, 10 lutego, świętem narodowym[3]. Miało to jednak charakter okazjonalny, jednorazowy. W tym samym roku ustanowiono Święto Narodowe Trzeciego Maja[4], które miało charakter dnia wolnego od pracy. W 1937 ustanowiono Święto Niepodległości, obchodzone 11 listopada[5].

Po II wojnie światowej nowe władze stopniowo zmieniały katalog świąt państwowych. W 1945 ustanowiono Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności, obchodzone 9 maja na cześć zakończenia II wojny światowej[6], oraz Narodowe Święto Odrodzenia Polski, obchodzone w dniu 22 lipca na pamiątkę ogłoszenia Manifestu PKWN[7], jednocześnie uchylając ustawę z 1937 o Święcie Niepodległości. Święto 3 Maja nie zostało formalnie zniesione, lecz urzędowe uroczystości były ograniczone lub znikome. W 1950 roku ustanowiono ponadto święto państwowe w dniu 1 maja[8] (nieformalnie nazywane Świętem Pracy).

W związku z przemianami ustrojowymi, w 1989 przywrócono święto „11 Listopada”[9] oraz zniesiono Narodowe Święto Odrodzenia Polski[10]. W 1990 przywrócono Święto Narodowe Trzeciego Maja[11].

Największe zmiany na liście świąt państwowych nastąpiły w XXI wieku. W 2005 uchwalono ustawę ustanawiającą Dzień Solidarności i Wolności[12], a w 2009 – Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego[13]. W 2011 ustanowiono Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”[14]. W 2015 zniesiono Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności, przypadające na 9 maja i w jego miejsce wprowadzono Narodowy Dzień Zwycięstwa świętowany 8 maja[15]. W 2017 wprowadzono Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej[16]. W 2018 przybyły dwa święta: Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką[17] oraz Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych[18]. Od 2019 obchodzi się Święto Chrztu Polski[19], od 2020 Dzień Nauki Polskiej[20], zaś od 2021 Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego[21]. Listę chronologiczną świąt państwowych zamyka ustanowiony w 2022 Narodowy Dzień Powstań Śląskich[22].

Aktualny wykaz świąt państwowych i narodowych[edytuj | edytuj kod]

Święta uchylone[edytuj | edytuj kod]

Święta państwowe i narodowe wolne od pracy[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Dni wolne od pracy w Polsce.

Od świąt państwowych (narodowych) należy odróżnić pojęcie dni wolnych od pracy. Święto państwowe (narodowe) nie musi być dniem wolnym od pracy i odwrotnie, nie każdy dzień określany jako wolny od pracy jest jednocześnie określany jako święto państwowe (narodowe).

Katalog dni wolnych od pracy określa odrębna ustawa o dniach wolnych od pracy[23]. Obecnie zgodnie z nią, dniami wolnymi od pracy są tylko 3 święta państwowe (narodowe): 1 maja (święto bezimienne), 3 maja (Święto Narodowe Trzeciego Maja) oraz 11 listopada (Narodowe Święto Niepodległości).

Inne dni świąteczne[edytuj | edytuj kod]

Sejm ustanowił wiele innych świąt, nie określając ich jako święta państwowe. W większości są one świętami określonych grup zawodowych.

Święta ustanowione w drodze ustaw, bez określania ich jako państwowe lub narodowe
Święta ustanowione uchwałą Sejmu (aktem niemającym charakteru powszechnie obowiązującego)


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Uchwała nr 94 Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1973 r. w sprawie obchodów uroczystości branżowych (zawodowych), zakładowych i regionalnych (M.P. z 1973 r. nr 20, poz. 118)
  • Uchwała nr 71 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1974 r. zmieniająca uchwałę w sprawie obchodów uroczystości branżowych (zawodowych), zakładowych i regionalnych (M.P. z 1974 r. nr 10, poz. 76)
  • Uchwała nr 87 Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 1984 r. zmieniająca uchwałę w sprawie obchodów uroczystości branżowych (zawodowych), zakładowych i regionalnych (M.P. z 1984 r. nr 16, poz. 113)
  • Uchwała nr 151 Rady Ministrów z dnia 8 października 1986 r. zmieniająca uchwałę w sprawie obchodów uroczystości branżowych (zawodowych), zakładowych i regionalnych (M.P. z 1986 r. nr 30, poz. 215)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Informacja o wynikach kontroli używania symboli państwowych przez organy administracji publicznej – Departament Strategii Kontroli Najwyższej Izby Kontroli, nr ewid. 76/2005/D/04/505/WSK, Warszawa, kwiecień 2005.
  2. Dz.U. z 2005 r. nr 235, poz. 2000
  3. Dekret o święcie narodowym z okazji otwarcia Sejmu Ustawodawczego (Dz.Pr.P.P. z 1919 r. Nr 16, poz. 218).
  4. a b Ustawa z dnia 29 kwietnia 1919 r. o święcie narodowem trzeciego maja, Dz.Pr.P.P. 1919 nr 38 poz. 281.
  5. a b Dz.U. z 1937 r. nr 33, poz. 255
  6. a b Dz.U. z 1945 r. nr 21, poz. 116
  7. a b Dz.U. z 1945 r. nr 32, poz. 194
  8. a b Dz.U. z 1950 r. nr 19, poz. 157
  9. a b Dz.U. z 1989 r. nr 6, poz. 34
  10. a b Dz.U. z 1990 r. nr 28, poz. 159
  11. a b Dz.U. z 1990 r. nr 28, poz. 160
  12. a b Dz.U. z 2005 r. nr 155, poz. 1295
  13. a b Dz.U. z 2009 r. nr 206, poz. 1588
  14. a b Dz.U. z 2011 r. nr 32, poz. 160
  15. a b c Dz.U. z 2015 r. poz. 622
  16. a b Dz.U. z 2017 r. poz. 1953
  17. a b Dz.U. z 2018 r. poz. 589
  18. a b Dz.U. z 2018 r. poz. 2156
  19. a b Dz.U. z 2019 r. poz. 656
  20. a b Dz.U. z 2020 r. poz. 181
  21. a b Dz.U. z 2021 r. poz. 2156
  22. a b Ustawa z dnia 12 maja 2022 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Powstań Śląskich, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2022-06-11].
  23. a b Dz.U. z 2020 r. poz. 1920
  24. Dz.U. z 2010 r. nr 257, poz. 1725 (art. 1).
  25. Dz.U. z 2010 r. nr 79, poz. 523 (art. 15).
  26. Dz.U. z 2003 r. nr 59, poz. 517
  27. Dz.U. z 2004 r. nr 49, poz. 467
  28. Dz.U. z 2002 r. nr 37, poz. 331
  29. Dz.U. z 2021 r. poz. 1940 (art. 30a).
  30. Dz.U. z 2016 r. poz. 2365 – Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jednolity: art. 7b); w pierwotnej ustawie nie ma zapisu o święcie, a art. 7b. został dodany ustawą z dnia 21 lipca 1995 r. (Dz.U. z 1995 r. nr 104, poz. 515)
  31. Dz.U. z 2020 r. poz. 2055
  32. Dz.U. z 2021 r. poz. 575 (art. 7).
  33. Dz.U. z 2020 r. poz. 431 (art. 15).
  34. Jednolity tekst ustawy o Policji (Dz.U. z 2021 r. poz. 1882) (rozdz. 2 Organizacja Policji, art. 13b. – Święto Policji).
  35. Dz.U. z 1995 r. nr 104, poz. 515
  36. Dz.U. z 2010 r. nr 127, poz. 858 (art. 6a).
  37. Dz.U. z 1992 r. nr 60, poz. 303
  38. Dz.U. z 2022 r. poz. 655
  39. Dz.U. z 1997 r. nr 123, poz. 779 (art. 12b).
  40. Dz.U. z 1997 r. nr 68, poz. 436
  41. Dz.U. z 1999 r. nr 72, poz. 802 i Dz.U. z 2009 r. nr 168, poz. 1323 – ustawy: z 1999 (rozdz. 1, art. 6) i 2009 roku (rozdz. 1, art. 14) o Służbie Celnej.
  42. Dz.U. z 2021 r. poz. 2053 Art. 9
  43. Dz.U. z 1982 r. nr 3, poz. 19, z poźn. zm.
  44. Dz.U. z 1972 r. nr 16, poz. 114
  45. Dz.U. z 2005 r. nr 155, poz. 1296
  46. Dz.U. z 1990 r. nr 87, poz. 506 (art. 121.4).
  47. M.P. z 2007 r. nr 19, poz. 225
  48. M.P. z 2004 r. nr 37, poz. 648
  49. M.P. z 2007 r. nr 87, poz. 944
  50. M.P. z 2012 r. poz. 951
  51. M.P. z 2003 r. nr 37, poz. 513
  52. M.P. z 2000 r. nr 19, poz. 404
  53. M.P. z 2006 r. nr 36, poz. 389
  54. M.P. z 2006 r. nr 36, poz. 390
  55. M.P. z 2013 r. poz. 490
  56. M.P. z 2006 r. nr 40, poz. 435
  57. M.P. z 2006 r. nr 43, poz. 455
  58. Uchwała Sejmu w sprawie oddania hołdu ofiarom ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na obywatelach II RP w latach 1943–1945. sejm.gov.pl. [dostęp 2016-07-22].
  59. M.P. z 2011 r. nr 70, poz. 690
  60. M.P. z 2013 r. poz. 815
  61. M.P. z 1998 r. nr 30, poz. 414
  62. M.P. z 2006 r. nr 80, poz. 794
  63. M.P. z 2002 r. nr 59, poz. 799