1 Pułk Strzelców Granicznych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
1 Pułk Strzelców Granicznych
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1920
Rozformowanie 1921
Tradycje
Rodowód 1 pułk SG
1 pułk WSG
Organizacja
Dyslokacja Łomża
Formacja Strzelcy Graniczni
Podległość Dowództwo Strzelców Granicznych

1 Pułk Strzelców Granicznychoddział Strzelców Granicznych.

Sformowany jako 1 Pułk Straży Granicznej. 3 marca 1920 roku został przemianowany na 1 Pułk Strzelców Granicznych i podporządkowany Dowództwu Strzelców Granicznych.

Resztki pułku weszły w skład 200–osobowej podgrupy Straży Granicznej płk. Władysława Obuch–Woszczatyńskiego, która 6 sierpnia 1920 zajmowała stanowiska na odcinku Jednorożec–Chorzele. Wieczorem wycofała się do Krzynowłogi Małej, niszcząc mosty na rzece Płodownicy, Orzycu i Ulanówce.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

17 grudnia 1918 roku szef Straży Granicznej płk Małyszko przedstawił Ministerstwu Spraw Wojskowych wstępny projekt etatów oddziałów granicznych[1]. Na ich podstawie do końca lutego 1919 roku sformowano 1 pułk Straży Granicznej[2]. W skład 1 pułku weszły: 1 dywizjon stacjonujący czasowo w Warszawie oraz 3 dywizjon SG z Mławy[2][3].

 Osobny artykuł: 1 pułk Straży Granicznej.

Wiosną 1919 roku Straż Graniczna przeszła pod wyłączną komendę Ministerstwa Spraw Wojskowych. W ramach zmian strukturalnych nastąpiły zmiany w nazwie. 1 pułk Wojskowej Straży Granicznej podporządkowany został Dowództwu Okręgu Generalnego „Warszawa”[4].

Latem 1919 roku 1 pułk Wojskowej Straży Granicznej rozlokowano na odcinku granicznym od Jeziora Rajgrodzkiego do rzeki Omulew. Dowództwo pułku przeniesiono z Ostrołęki do Łomży[5]. 30 lipca II dywizjon wyszedł ze składu pułku i wszedł w podporządkowanie dowódcy 3 pułku Wojskowej Straży Granicznej jako I/3 pWSG.
I dywizjon ochraniał odcinek od Jeziora Rajgrodzkiego do rzeki Pissy. Dowództwo 1 dywizjonu przeniesiono z Łomży do Szczuczyna.
Nowy II dywizjon 1 pułku WSG ochraniał odcinek granicy od rzeki Pissy do rzeki Omulew. Dowództwo dywizjonu sformowano w Łomży i przeniesiono do Myszyńca[6].

W połowie 1919 roku Ministerstwo Spraw Wojskowych i Inspektorat Wojskowej Straży Granicznej podjęły przygotowania do przejęcia Pomorza Gdańskiego. W związku z tym zaplanowano też przesunięcia na innych odcinkach granicy. 1 pułk Wojskowej Straży Granicznej miał ochraniać granicę od Rajgrodu do Mławy[7].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

3 marca 1920 roku wiceminister spraw wojskowych generał podporucznik Kazimierz Sosnkowski przemianował dotychczasową formację „Wojskowa Straż Graniczna” na „Strzelców Granicznych”. Pułk zmienił swoją nazwę[8].

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

27 marca 1920 roku 1 pułk Strzelców Granicznych obsadzał granicę OG „Warszawa” z obszarem plebiscytowym Prus Wschodnich od Rajgrodu do szosy Mława–Neidenburg. Dowództwo pułku stacjonowało wtedy w Łomży[9].

Kadra pułku[edytuj | edytuj kod]

  • ppłk piech. Adolf Walter – dowódca pułku (1 II 1919[10] 14 X 1920[11])
  • ppłk Michał Wróblewski – dowódca pułku (14 X 1920 – )[12]
  • ppłk piech. tyt. płk Józef Kopytyński – zastępca dowódcy pułku (od 12 V 1920[13])
  • ppłk Ludwik Postępski – dowódca I dywizjonu od 1 lutego 1919 roku
  • rtm. Edmund Lubański – dowódca II dywizjonu od 1 stycznia 1919 roku[14]

Przekształcenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dominiczak 1975 ↓, s. 72.
  2. a b Dominiczak 1975 ↓, s. 75.
  3. Kronika 3 d SG ↓, s. 2.
  4. Dominiczak 1975 ↓, s. 78.
  5. Historia 3 pułku Strzelców Granicznych 1920 ↓, s. 8.
  6. Dominiczak 1975 ↓, s. 90.
  7. Dominiczak 1975 ↓, s. 96.
  8. Dominiczak 1975 ↓, s. 104.
  9. Dyslokacja StG ↓, s. 3.
  10. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 65 z 12 czerwca 1919 roku, poz. 2051.
  11. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 43 z 10 listopada 1920 roku, poz. 1039.
  12. „Dziennik Personalny” (R.1, nr 41), MSWojsk, 27 października 1920, s. 1100.
  13. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 22 maja 1920 roku, poz. 522. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 43 z 10 listopada 1920 roku, poz. 1052.
  14. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 71 z 28 czerwca 1919 roku, poz. 2300.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
  • Henryk Dominiczak: Granice państwa i ich ochrona na przestrzeni dziejów 966–1996. Warszawa: Wydawnictwo „Bellona”, 1997. ISBN 83-11-08618-4.
  • Karolina Piekarz. Polskie formacje graniczne 1918 – 1924. „Mówią Wieki”. 2s, 2017. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki”. ISSN 1897-8088. 
  • Grzegorz Łukomski, Bogusław Polak, Mieczysław Wrzosek, Wojna polsko–bolszewicka 1919–1920, Koszalin 1990.
  • Dyslokacja oddziałów Strzelców Granicznych 1920–1921 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.