Alexander Graham Bell
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie |
logopeda, wynalazca |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() |
Alexander Graham Bell (ur. 3 marca 1847 w Edynburgu[1], zm. 2 sierpnia 1922 w Beinn Bhreagh, Nowa Szkocja w Kanadzie) – szkocki naukowiec, wynalazca, z zawodu logopeda i nauczyciel muzyki. Wynalazca telefonu i kilkudziesięciu innych wynalazków telekomunikacyjnych.
Syn Alexandra Melville’a Bella (1819–1905), fonetyka, specjalisty w dziedzinach ortoepii i elokucji, który opracował obrazkowy system pisma dla transkrypcji fonetycznej, tzw. Visible Speech, ukazujący pozycje gardła, języka i ust przy wydawaniu dźwięków, wykorzystywany w nauczaniu mowy osób głuchoniemych. Wnuk Alexandra Bella (1790–1865), specjalisty w zakresie fonetyki i zaburzeń mowy.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Rodzina
[edytuj | edytuj kod]Alexander Bell urodził się 3 marca 1847 roku w Edynburgu jako drugi syn Alexandra Melville’a Bella (1819–1905), fonetyka, specjalisty w dziedzinach ortoepii i elokucji, i Elizy Grace Symonds, portrecistki. Miał dwóch braci, którzy zmarli młodo na gruźlicę: Melville’a Jamesa – nazywanego „Melly'm” (1845–1870[2]) i Edwarda Charles’a – nazywanego „Tedem” (1848–1867[2].)[3][4]. W wieku 10 lat uprosił ojca o drugie imię i w 11. urodziny przyjął imię „Graham” na cześć przyjaciela rodziny Alexandra Grahama[5]. Rodzina i przyjaciele nazywali go „Aleckiem”[3][4].
Matka Bella cierpiała na postępującą głuchotę i by się z nią porozumiewać, młody Aleksander opanował język migowy, a także opracował technikę komunikacji polegającą na przykładaniu ust do czoła matki i wypowiadania słów modulowanym głosem o niskich tonach[6][7].
Rodzina Bellów od dwóch pokoleń zajmowała się zagadnieniami mowy, fonetyki i elokucji[8]. Dziadek w Londynie – Alexander Bell (1790–1865), wuj w Dublinie – David Charles Bell (1819–1902) i ojciec Alexander Melville Bell (1819–1905) w Edynburgu – byli specjalistami w zakresie fonetyki, elokucji i zaburzeń mowy[9]. Prace ojca weszły do kanonu literatury przedmiotu, np. The Standard Elocutionist. Ponadto ojciec opracował obrazkowy system pisma dla transkrypcji fonetycznej, tzw. Visible Speech, gardła, języka i ust przy produkcji dźwięków, wykorzystywany w nauczaniu mowy osób głuchoniemych[10]. Alexander opanował Visible Speech perfekcyjnie i był w stanie odszyfrować słowa w innych językach – m.in. w sanskrycie – i je prawidłowo wymówić, nie mając uprzedniej wiedzy o ich wymowie[6]. Uczestniczył często w wystąpieniach ojca, demonstrując praktyczne użycie Visible Speech[6].
Pierwszy wynalazek
[edytuj | edytuj kod]W 1857 roku do ojca Alexandra na terapię zaczął uczęszczać jąkający się syn sąsiadów – Ben Herdman, z którym młody Alexander się zaprzyjaźnił[11]. Rodzina Herdmana miała młyn, gdzie chłopcy często przebywali[11]. Pewnego dnia chłopcy byli szczególnie głośni i ojciec Bena napomniał ich, mówiąc by zajęli się czymś użytecznym. Na pytanie czym mieliby się zająć, odpowiedział, że oddzielanie ziarna od plew bardzo długo trwa[11]. Dwunastoletni Alexander wymyślił urządzenie, które zautomatyzowało oddzielanie plew od ziarna poprzez zastosowanie szczoteczek na rotujących łopatkach jednej z maszyn we młynie[11][2]. Urządzenie to było następnie używane we młynie Herdmannów[11].
Edukacja
[edytuj | edytuj kod]Alexander wraz z braćmi pobierał pierwsze nauki w domu[2][12]. Ojciec rozwijał jego pasję do biologii, a matka do muzyki[2]. Alexander pobierał lekcje gry na fortepianie u Benoît-Auguste's Bertiniego, który zachęcał go do kariery zawodowego pianisty[5]. W 1857 roku Alexander wraz z bratem Teddem rozpoczęli naukę w Maclaren's Hamilton Place Academy[5] a rok później w Royal High School[11]. Alexander nie osiągał dobrych wyników w szkole – prawdopodobnie ukończył jedynie cztery klasy[13].
W 1862 roku w wieku lat 15 Alexander został wysłany na rok do dziadka do Londynu, który zainspirował go do solidnej nauki i pracy badawczej[2]. Podczas pobytu w Londynie, Alexander Melville Bell zaprowadził syna do wynalazcy sir Charlesa Wheatstone’a (1802–1875), który pracował nad konstrukcją elektrycznego telegrafu i który zaprezentował Bellom swój model maszyny mówiącej Wolfganga von Kempelena (1734–1804)[2]. Maszyna Wheatstone’a naśladowała ludzki głos[14]. Wynalazek Wheatstone’a zainspirował Melvilla Bella do zachęcenia synów Alexandra i Melvilla do zbudowania własnego modelu mówiącej maszyny – Alexander zbudował części odpowiadające jamie ustnej i językowi, a Melville – płucom, krtani i gardłu[15].
W wieku lat 16 Alexander wystarał się o posadę nauczyciela-praktykanta elokucji i muzyki w Weston House Academy w Elgin[2][16]. Za nauczanie otrzymywał zakwaterowanie i 10 funtów, przy czym sam jeszcze pobierał lekcje łaciny i greki[16]. W tym samym czasie jego brat Melville studiował na Uniwersytecie Edynburskim a po roku chłopcy zamienili się miejscami[16]. Niewiele jest wiadomo na temat studiów Alexandra w Edynburgu, nie jest nawet pewne czy ukończył rok akademicki – w 1864 roku Alexander Melville Bell skończył prace nad Visibile Speech i młody Alexander zaangażowany był w jej promowanie[17].
W kwietniu 1865 roku zmarł senior Alexander Bell i Bellowie przenieśli się do Londynu – w Edynburgu został młody Mellville Bell[17]. Na jesieni 1865 roku młody Alexander powrócił do Elgin jako asystent[17]. Intensywnie zajmował się fizjologią mowy, prowadząc eksperymenty z zakresu produkcji dźwięków, szczególnie dźwięków samogłosek[2]. Alexander Bell opisał swoje doświadczenia i przedstawił swoje przemyślenia w raporcie, który wysłał w marcu 1866 roku jednemu z ówczesnych czołowych filologów Alexandrowi Johnowi Ellisowi[18]. Będąc pod ogromnym wrażeniem osiągnięć Bella, Ellis zaproponował mu członkostwo w londyńskim towarzystwie filologicznym Philological Society[2].
Ellis naprowadził również młodego Bella na prace Hermanna von Helmholtza (1821–1894) na polu mechanicznej produkcji samogłosek[19]. Bell nie znał jednak niemieckiego, by samodzielnie zapoznać się z osiągnięciami von Helmholtza i Ellis tłumaczył Bellowi prace niemieckiego fizjologa[20]. Ani Ellis, ani Bell nie znali się na elektryczności na tyle, by w pełni zrozumieć wywody von Helmholtza[20]. Bell omyłkowo zrozumiał, że von Helmholtzowi udało się nie tyle wyprodukować dźwięk samogłosek, ale przesłać go na odległość przy pomocy elektryczności[20][8]. Na tej podstawie wywnioskował, że przesyłać można również dźwięk spółgłosek, mowy, muzyki – każdy dźwięk[20][8].
Wyjazd do Kanady i wynalezienie telefonu
[edytuj | edytuj kod]W 1870 Bell wyjechał do Kanady na rehabilitację po zapaleniu płuc. W trakcie tego pobytu zaproponowano mu stanowisko profesora fizjologii dźwięku na Uniwersytecie w Bostonie. Ojciec jego żony był bardzo zamożnym człowiekiem i gdy dowiedział się o pomyśle Bella na skonstruowanie elektrycznego wzmacniacza dźwięku dla niedosłyszących (Bell był nauczycielem głuchoniemych), postanowił finansować te badania. W ramach tych badań opatentował głośnik i mikrofon. Były one jednak zbyt duże i wymagały zbyt dużych źródeł zasilania, aby można je było użyć do budowy urządzenia, które niedosłyszący mogliby nosić przy sobie. Połączył jednak jedno z drugim i uzyskał urządzenie przekazujące dźwięk na odległość. Dwa takie urządzenia połączone razem w ten sposób, że na każdym końcu znajduje się jeden mikrofon i jeden głośnik, dały w rezultacie urządzenie – telefon.
Bell Telephone Company
[edytuj | edytuj kod]Alexander Bell i jego teść zdecydowali się założyć przedsiębiorstwo Bell Telephone Company, aby rozpowszechnić wynalazek Bella. Wynalazek ten zrobił furorę na pokazie w Filadelfii, Bell dostał astronomiczną na owe czasy nagrodę 50 000 dolarów od Filadelfijskiego Towarzystwa Naukowego i rozpoczął z teściem produkcję swojego wynalazku.
Bell Telephone Company została później przekształcona w AT&T, do niedawna największą firmę telekomunikacyjną świata. Po osiągnięciu sukcesu komercyjnego Bell założył sieć laboratoriów badawczych, które po jego śmierci nazwano Bell Laboratories. Po przekształceniu Bell Telephone Company w AT&T laboratoria Bella stały się głównym ośrodkiem badawczym tej firmy.
Wkład w rozwój lotnictwa
[edytuj | edytuj kod]Mało znanym fragmentem działalności Bella był jego wkład w rozwój lotnictwa. Na wieść o sukcesach braci Wright i za radą żony, Mabel Bell, zgromadził wokół siebie grupę entuzjastów, w skład której wchodzili: Frederick “Casey” Baldwin, wieloletni współpracownik Bella – Douglas McCurdy i amerykański wojskowy, porucznik Thomas Selfridge – jedyny oficer amerykańskich sił zbrojnych, który od początku wierzył w przyszłość lotnictwa. Zawiązana w Halifaksie spółka tej czwórki – Aerial Experiment Association – za pieniądze Mabel Bell w ciągu półtora roku prac doprowadziła do historycznego dla Kanady wydarzenia: kontrolowanego lotu maszyny o nazwie Silver Dart nad zamarzniętymi wodami jeziora Bras d’Or Lake w Nowej Szkocji.
23 lutego 1909 roku pilotowana przez Douglasa McCurdy Silver Dart wzbiła się na wysokość 9 metrów i w ciągu 40-sekundowego lotu pokonała odległość 800 metrów. Był to pierwszy w Kanadzie lot maszyny cięższej od powietrza i pierwszy taki lot w wykonaniu obywatela Imperium Brytyjskiego. Kolejny lot następnego dnia, 24 lutego, pozwolił już na pokonanie dystansu czterech i pół mili.
Alexander Graham Bell, naturalizowany Amerykanin, doprowadził do tego wydarzenia w niesprzyjających warunkach wietrznej Nowej Szkocji właśnie po to, by był to „kanadyjski” lot i by w ten sposób odwdzięczyć się swojej nowej ojczyźnie za gościnę po emigracji ze Szkocji.
Odznaczenia i nagrody
[edytuj | edytuj kod]- 1880 – Nagroda Volty „za wynalezienie telefonu”[21]
- 1881 – Legia Honorowa[22]
- 1913 – Hughes Medal „za wkład w wynalezienie telefonu, a w szczególności za konstrukcję słuchawki telefonu”[23]
- 1914 – Medal Edisona „za wybitne osiągnięcia przy wynalezieniu telefonu”[24]
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/IEEE_Bell_medal_scan_-front_-NO_COPYRIGHT_APPLIES-.jpg/120px-IEEE_Bell_medal_scan_-front_-NO_COPYRIGHT_APPLIES-.jpg)
- Alexander Graham Bell Medal – ustanowiony w 1976 roku medal przyznawany dorocznie przez Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) w uznaniu osiągnięć w dziedzinie telekomunikacji[25]
- bel (1 B) i decybel (1 dB) – logarytmiczne jednostki miary nazwane na cześć Bella[26][27]
- Bell Telephone Memorial – pomnik upamiętniający wynalezienie telefonu i A.G. Bella w Brantford[28]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Bell Alexander Graham, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-12-03] .
- ↑ a b c d e f g h i j Lawrence Surtees: BELL, ALEXANDER GRAHAM. W: Dictionary of Canadian Biography, vol. 15. University of Toronto/Université Laval, 2003. [dostęp 2015-08-10].
- ↑ a b Naomi Pasachoff: Alexander Graham Bell: Making Connections. Oxford University Press, 1996, s. 11. ISBN 978-0-19-509908-9. [dostęp 2015-08-10]. (ang.).
- ↑ a b Mary Kay Carson: Alexander Graham Bell: Giving Voice to the World. Sterling Publishing Company, Inc., 2007, s. 5. ISBN 978-1-4027-4951-3. [dostęp 2015-08-10]. (ang.).
- ↑ a b c Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 22. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ a b c Naomi Pasachoff: Alexander Graham Bell: Making Connections. Oxford University Press, 1996, s. 13. ISBN 978-0-19-509908-9. [dostęp 2015-08-10]. (ang.).
- ↑ Naomi Pasachoff: Alexander Graham Bell: Making Connections. Oxford University Press, 1996, s. 14. ISBN 978-0-19-509908-9. [dostęp 2015-08-10]. (ang.).
- ↑ a b c Robert T. Beyer: Sounds of Our Times: Two Hundred Years of Acoustics. Springer Science & Business Media,, 1999, s. 112. ISBN 978-0-387-98435-3. [dostęp 2015-08-11].
- ↑ Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 9-16. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Bell, Alexander Melville. W: James Grant Wilson, John Fiske: Appletons' Cyclopædia of American Biography. 1900. [dostęp 2015-08-10]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 26. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 20. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 28. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 35. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 36. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ a b c Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 37. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ a b c Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 44. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 47. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 48. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ a b c d Robert V. Bruce: Bell: Alexander Graham Bell and the Conquest of Solitude. Cornell University Press, 1990, s. 51. ISBN 978-0-8014-9691-2. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ National Register of Historic Places: The Volta Laboratory and Bureau. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Gore, James Howard: American legionnaires of France; a directory of the citizens of the United States on whom France has conferred her national order, the Legion of Honor. Washington: W.F. Roberts co., 1920. [dostęp 2015-08-11].
- ↑ The Royal Society: Hughes Medal. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Institute of Electrical and Electronics Engineers: IEEE Edison Medal Recipients. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Institute of Electrical and Electronics Engineers: IEEE Alexander Graham Bell Medal. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Robert J. Chapuis, Amos E. Joel: 100 Years of Telephone Switching, Part 1. IOS Press, 2003, s. 276. ISBN 978-1-58603-349-1. [dostęp 2015-08-11]. (ang.).
- ↑ Naomi Pasachoff: Alexander Graham Bell: Making Connections. Oxford University Press, 1996, s. 32. ISBN 978-0-19-509908-9. [dostęp 2015-08-10]. (ang.).
- ↑ A.J. Whitaker: Bell Telephone Memorial. Brantford, Ontario: City of Brantford/Hurley Printing, 1944. [dostęp 2015-08-10].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- The Canadian Encyclopedia, Hurtig Publishers, Edmonton, 1988.
- The Beaver: Canada’s History Magazine; “First Flight”, luty/marzec 2009.
- Jacek Kozak – Szkice z bobrem, Biogram Publishing, Mississauga, 2007.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Dr. Bell, Inventor of Telephone, Dies, [w:] The New York Times, nytimes.com, 3 sierpnia 1922 [dostęp 2014-08-06] (ang.).
- ISNI: 0000000081386064
- VIAF: 59263727
- ULAN: 500002470
- LCCN: n79113947
- GND: 119408643
- NDL: 00620343
- BnF: 13746617f
- SUDOC: 066924146
- SBN: PUVV240900
- NLA: 48221036
- NKC: jn20000700146
- DBNL: bell062
- BNE: XX851713
- NTA: 070261121
- BIBSYS: 90168840
- CiNii: DA09993894
- Open Library: OL348101A
- PLWABN: 9810622160205606
- NUKAT: n01051100
- OBIN: 30680
- J9U: 987007274818805171
- PTBNP: 1174852
- BNC: 000481041
- ΕΒΕ: 125947
- BLBNB: 000611959
- KRNLK: KAC199602067