Janez Janša

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Janez Janša
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 17 września 1958
Lublana
Premier Słowenii
Okres od 10 lutego 2012
do 20 marca 2013
Przynależność polityczna Słoweńska Partia Demokratyczna
Poprzednik Borut Pahor
Następca Alenka Bratušek
Premier Słowenii
Okres od 9 listopada 2004
do 7 listopada 2008
Przynależność polityczna Słoweńska Partia Demokratyczna
Poprzednik Anton Rop
Następca Borut Pahor

Janez (Ivan) Janša (ur. 17 września 1958 w Lublanie) – słoweński polityk, minister, wieloletni deputowany, premier Słowenii w latach 2004–2008 i 2012–2013.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył w 1982 studia z zakresu obronności na wydziale socjologii Uniwersytetu Lublańskiego, pracował następnie w Sekretariacie Obrony administracji Socjalistycznej Republiki Słowenii.

W latach 80. działał w opozycji antykomunistycznej, został usunięty z zajmowanych funkcji w młodzieżówce socjalistycznej. W 1987 współtworzył przedsiębiorstwo komputerowe MikroAda. W 1988 za prowadzoną działalność został zatrzymany przez funkcjonariuszy służb specjalnych, następnie skazany przez sąd wojskowy za publiczną krytykę jugosłowiańskich władz państwowych.

Współtworzył Słoweński Związek Demokratyczny i niepodległościową koalicję DEMOS. W kolejnych wyborach (1990, 1992, 1996, 2000, 2004) uzyskiwał mandat posła do Zgromadzenia Narodowego. W 1993 został przewodniczącym Socjaldemokratycznej Partii Słowenii. Od tego czasu nieprzerwanie stoi na czele tego ugrupowania, od 2003 funkcjonującego pod nazwą Słoweńska Partia Demokratyczna.

Dwukrotnie sprawował urząd ministra obrony – w latach 1990–1994 (w tym w okresie wojny o niepodległość), ponownie od czerwca do listopada 2000 w krótkotrwałym gabinecie Andreja Bajuka. Po zwycięstwie w wyborach krajowych w 2004, kierowana przez niego SDS utworzyła (wraz z Nową Słowenią, Słoweńską Partią Ludową i partią emerytów) centroprawicową koalicję rządową. Janez Janša objął stanowisko premiera słoweńskiego rządu, które zajmował przez pełną czteroletnią kadencję.

W wyborach w 2008 demokraci nieznacznie przegrali z Socjaldemokratami, przechodząc do opozycji. Pod koniec tego samego roku Janez Janša, który utrzymał mandat parlamentarny, został przewodniczącym rady ekspertów, stanowiącej nieformalny gabinet cieni[1]. W wyborach w 2011 po raz kolejny został posłem, kierowana przez niego partia ponownie zajęła drugie miejsce[2].

28 stycznia 2012 parlament większością głosów (51 do 39) powołał go na urząd premiera, powierzając misję utworzenia rządu w ciągu 14 dni[3]. Drugi rząd Janeza Janšy został zaprzysiężony 10 lutego 2012, uzyskując wotum zaufania[4]. W jego skład weszli przedstawiciele pięciu ugrupowań – czterech współtworzących jego pierwszy gabinet oraz Obywatelskiej Listy Gregora Viranta.

Na początku 2013 pojawiły się zarzuty wobec Janeza Janšy dotyczące nieprawidłowości jego oświadczeń majątkowych, pozostawał też oskarżony o korupcję w procesie dotyczącym kontraktu na dostawy fińskich czołgów Patria z okresu jego pierwszego rządu. Wkrótce rozpadła się koalicja rządowa, z której wyszły DeSUS, Lista Obywatelska i SLS. 27 lutego 2013 parlament na wniosek opozycji (większością 55 do 33 głosów) przegłosował wotum nieufności dla rządu, powierzając misję sformowania nowego gabinetu Alence Bratušek[5]. Urzędowanie zakończył 20 marca 2013, wcześniej od 1 lutego 2013 zarządzał równocześnie resortem finansów[6]. W czerwcu tego samego roku został uznany winnym zarzutów korupcyjnych i skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności[7]. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez sąd odwoławczy w kwietniu 2014[8].

W wyborach w 2014 ponownie uzyskał mandat deputowanego, a SDS kolejny raz zajęła drugie miejsce – tym razem za nowo powstałą Partią Mira Cerara. W trakcie kampanii wyborczej, w czerwcu 2014, stawił się do zakładu karnego celem odbycia orzeczonej kary[9]. W grudniu 2014 został czasowo zwolniony w związku z postępowaniem kasacyjnym prowadzonym przez słoweński sąd konstytucyjny[10], który w kwietniu 2015 jednogłośnie uchylił skazujący byłego premiera wyrok[11].

W 2018 Janez Janša kolejny raz z powodzeniem ubiegał się o reelekcję, kierowana wciąż przez niego SDS zajęła w tym głosowaniu pierwsze miejsce[12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stranka SDS je ustanovila strokovni svet, v katerem bo sedel tudi Dimitrij Rupel (słoweń.). dnevnik.si, 23 grudnia 2008. [dostęp 2011-12-05].
  2. Trenutni mandati po listah (słoweń.). volitve.gov.si. [dostęp 2011-12-05].
  3. Janša: Glasovanje je zmaga razuma (słoweń.). 24ur.com, 28 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-29].
  4. Slovenija dobila deseto vlado (słoweń.). rtvslo.si, 10 lutego 2012. [dostęp 2012-02-14].
  5. Kryzys polityczny w Słowenii: Opozycja obaliła rząd Janszy, Alenka Bratuszek przejmuje władzę. polskatimes.pl, 28 lutego 2013. [dostęp 2013-02-28].
  6. Pretekle vlade (słoweń.). vlada.si. [dostęp 2018-05-11].
  7. Ex-Slovenian PM Janez Jansa convicted of corruption (ang.). bbc.com, 5 czerwca 2013. [dostęp 2014-06-16].
  8. Slovenian court confirms jail sentence for ex-PM Jansa (ang.). reuters.com, 28 kwietnia 2014. [dostęp 2014-06-16].
  9. Janša Arrives at Dob Prison (ang.). sta.si, 20 czerwca 2014. [dostęp 2014-08-03].
  10. Ex-Slovenia PM temporarily released from prison (ang.). dailymail.co.uk, 12 grudnia 2014. [dostęp 2016-04-03].
  11. Constitutional court overturned the convictions in the Patria case (ang.). rtvslo.si, 23 kwietnia 2015. [dostęp 2016-04-03].
  12. To so poslanci, ki ste jih izvolili v državni zbor #seznam (słoweń.). siol.net, 4 czerwca 2018. [dostęp 2018-06-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]