Matti Vanhanen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Matti Vanhanen
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 4 listopada 1955
Jyväskylä
Premier Finlandii
Okres od 24 czerwca 2003
do 22 czerwca 2010
Przynależność polityczna Partia Centrum
Poprzednik Anneli Jäätteenmäki
Następca Mari Kiviniemi
podpis

Matti Taneli Vanhanen (ur. 4 listopada 1955 w Jyväskylä) – fiński polityk i dziennikarz, parlamentarzysta, w 2003 minister obrony, od 2003 do 2010 premier Finlandii oraz przewodniczący Partii Centrum, od 2019 przewodniczący Eduskunty.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Tatu Vanhanena, profesora nauk politycznych na Uniwersytecie w Tampere. Ukończył w 1989 studia z zakresu nauk politycznych na Uniwersytecie Helsińskim. Od 1985 pracował jako dziennikarz pisma „Kehäsanomat”, a następnie (w latach 1988–1991) jako jego redaktor naczelny.

Należy do Partii Centrum, na początku lat 80. kierował młodzieżówką partyjną. W latach 1991–2010 sprawował mandat posła do Eduskunty. W kwietniu 2003 objął urząd ministra obrony w gabinecie Anneli Jäätteenmäki, a po jej nagłej rezygnacji w czerwcu tego samego roku został premierem koalicyjnego rządu, współtworzonego przez centrystów, Partię Socjaldemokratyczną i liberalne ugrupowanie mniejszości szwedzkiej. W październiku 2003 Matti Vanhanen zastąpił byłą premier również na stanowisku przewodniczącego Partii Centrum.

W 2006 kandydował w wyborach prezydenckich, zajmując w pierwszej turze 3. miejsce z wynikiem 18,6% głosów[1]. Przed drugą turą poparł publicznie Sauliego Niinistö z Koalicji Narodowej, który jednak przegrał z ubiegającą się o reelekcję Tarją Halonen z współtworzących rząd socjaldemokratów.

Kierowani przez Mattiego Vanhanena centryści po wyborach w 2007 utrzymali status głównej siły w Eduskuncie, co pozwoliło mu pozostać na stanowisku premiera. Nowy gabinet poza jego macierzystą formacją i Szwedzką Partią Ludową poparły również Partia Koalicji Narodowej i Liga Zielonych. Przed Bożym Narodzeniem 2009 zapowiedział odejście z obu stanowisk (lidera partii i premiera) w połowie 2010. 12 czerwca 2010 na funkcji przewodniczącego Partii Centrum zastąpiła go minister Mari Kiviniemi[2], 18 czerwca tego samego roku złożył rezygnację z urzędu premiera[3]. Cztery dni później Eduskunta powołała na to stanowisko Mari Kiviniemi. W tym samym roku Matti Vanhanen złożył także mandat poselski. Ponownie uzyskał go w wyniku wyborów w 2015. 2 czerwca 2015 został przewodniczącym klubu parlamentarnego Partii Centrum[4][5].

W 2018 ponownie był kandydatem centrystów w wyborach prezydenckich. W pierwszej turze głosowania otrzymał 4,1% głosów, zajmując 5. miejsce wśród 8 kandydatów[6]. W 2019 kolejny raz został wybrany do Eduskunty[7].

W 2019 został wybrany na nowego przewodniczącego fińskiego parlamentu[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Koko maa (fiń.). vaalit.fi. [dostęp 2015-12-27].
  2. Kiviniemi Finlands nya statsminister (szw.). dn.se, 12 czerwca 2010. [dostęp 2015-12-27].
  3. Finnish Prime Minister Matti Vanhanen resigns (ang.). france24.com, 18 czerwca 2010. [dostęp 2015-12-27].
  4. Martta Nieminen: Matti Vanhanen valittiin keskustan eduskuntaryhmän puheenjohtajaksi (fiń.). hs.fi, 2 czerwca 2015. [dostęp 2015-12-27].
  5. Annette Blencowe: Matti Vanhasesta keskustan eduskuntaryhmän puheenjohtaja (fiń.). yle.fi, 2 czerwca 2015. [dostęp 2015-12-27].
  6. Presidentinvaali 2018, 1. vaali (fiń.). vaalit.fi. [dostęp 2018-01-28].
  7. This is the new parliament: Candidates: Parties with seats (ang.). yle.fi. [dostęp 2019-04-15].
  8. Matti Vanhanen on valittu eduskunnan puhemieheksi (fiń.). uusisuomi.fi, 7 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]