Jan Fischer (polityk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Fischer
J Fischer (2012) - cropped.JPG
Data i miejsce urodzenia 2 stycznia 1951
Praga
Premier Republiki Czeskiej
Okres od 8 maja 2009
do 13 lipca 2010
Poprzednik Mirek Topolánek
Następca Petr Nečas
Przewodniczący Rady Europejskiej
Okres od 9 maja 2009
do 30 czerwca 2009
Poprzednik Mirek Topolánek
Następca Fredrik Reinfeldt

Jan Fischer (ur. 2 stycznia 1951 w Pradze) – czeski urzędnik państwowy i polityk, prezes Czeskiego Urzędu Statystycznego w latach 2003–2009. Premier Republiki Czeskiej od 8 maja 2009 do 13 lipca 2010. Kandydat na urząd prezydenta w wyborach w 2013, wicepremier i minister finansów.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rodzina i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Jan Fischer urodził się w Pradze w 1951 w rodzinie matematyków. Jego rodzina posiada żydowskie korzenie[1]. Rodzice zajmowali się pracami w dziedzinie statystyki oraz ubezpieczeń biznesowych. Jego ojciec był pracownikiem naukowym w Instytucie Matematyki Czechosłowackiej Akademii Nauk[2][3].

W 1974 Jan Fischer ukończył statystykę i ekonometrię na wydziale ekonomicznym Uniwersytetu Ekonomicznego w Pradze. W 1985 ukończył studia podyplomowe z zakresu statystyki gospodarczej na tym uniwersytecie[2][3].

Działalność do 2009[edytuj | edytuj kod]

W latach 1980–1989 należał do Komunistycznej Partii Czechosłowacji[4]. Po studiach rozpoczął pracę w Instytucie Badań Informacji Socjo-gospodarczych. W latach 80. zajmował różne stanowiska w strukturach Federalnego Urzędu Statystycznego. W 1990 został jego wiceprzewodniczącym, a w 1993 wiceprzewodniczącym Czeskiego Urzędu Statystycznego[2][3].

Od początku lat 90. przewodniczył zespołowi, odpowiedzialnemu za opracowywanie wyników wyborów parlamentarnych i lokalnych. Wiosną 2001 uczestniczył w misji Międzynarodowego Funduszu Walutowego w Timorze Wschodnim, zorganizowanej w celu powołania w tym państwie urzędu statystycznego. W latach 2002–2003 był pracownikiem naukowym Wydziału Informatyki i Statystyki Uniwersytetu Ekonomicznego w Pradze[2][3].

23 kwietnia 2003 Jan Fischer został mianowany przez prezydenta Václava Klausa na prezesa Czeskiego Urzędu Statystycznego[2][3]. Uzskiwał członkostwo w różnych organizacjach, w tym w Międzynarodowym Instytucie Statystycznym[2][3].

Premier[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Rząd Jana Fischera.

24 marca 2009, w połowie sprawowania przez Czechy przewodnictwa w Unii Europejskiej, doszło do kryzysu politycznego. Opozycja (zdominowana przez ČSSD) zdołała uchwalić wotum nieufności wobec gabinetu premiera Mirka Topolánka. Wniosek uzyskał wymaganą większość 101 głosów, dzięki 4 głosom poparcia od zbuntowanych posłów koalicji[5].

5 kwietnia 2009 liderzy głównych partii politycznych, Mirek Topolánek i Jiří Paroubek, uzgodnili powołanie nowego rządu ekspertów na czele z Janem Fischerem[6]. Wedle porozumienia, 8 miejsc w gabinecie miała obsadzić dotychczasowa koalicja tworząca rząd Mirka Topolánka, a 7 miało przypaść Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej[7]. 9 kwietnia 2009 Jan Fischer został desygnowany przez prezydenta Václava Klausa na stanowisko premiera i rozpoczął formowanie gabinetu[8].

8 maja 2009 prezydent dokonał oficjalnego zaprzysiężenia gabinetu Jana Fischera. W jego skład weszli członkowie trzech partii, które udzieliły mu poparcia: Obywatelskiej Partii Demokratycznej, Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej i Partii Zielonych. W swoim przemówieniu premier do głównych celów nowego gabinetu zaliczył doprowadzenie do końca przewodnictwa Czech w Unii Europejskiej, przygotowanie budżetu oraz zapewnienie sprawnego funkcjonowania do czasu powołania nowego rządu. Gabinet miał sprawować władzę do czasu wcześniejszych wyborów parlamentarnych w październiku 2009[9][10]. Jednak w związku z decyzją Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności wcześniejszych wyborów, obowiązki szefa rządu miał pełnić do czasu wyłonienia nowego gabinetu po wyborach parlamentarnych przeprowadzonych w maju 2010.

25 czerwca 2010 Jan Fischer złożył na ręce prezydenta dymisję swojego gabinetu. 28 czerwca 2010 prezydent na stanowisko nowego premiera desygnował Petra Nečasa i powierzył mu misję sformowania kolejnego rządu. Do tego czasu obowiązki premiera pozostały w gestii Jana Fischera[11]. Rząd Petra Nečasa zaprzysiężony został 13 lipca 2010[12].

Działalność od 2010[edytuj | edytuj kod]

Po odejściu z urzędu Jan Fischer objął stanowisko wiceprezesa Europejskiego Bank Odbudowy i Rozwoju[4].

W 2013 zdecydował się wystartować w wyborach prezydenckich. W niektórych sondażach wykonywanych na kilka miesięcy przed głosowaniem plasował się na 1. miejscu[13]. Ostatecznie przegrał w pierwszej turze, otrzymując 16,35% głosów zajął 3. miejsce za Milošem Zemanem i Karelem Schwarzenbergiem[14].

10 lipca 2013 w nowo powołanym technicznym rządzie Jiříego Rusnoka objął obowiązki wicepremiera i ministra finansów[4]. Urzędy te sprawował do 29 stycznia 2014.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Naďa Adamičková, Marie Königová: Synovi premiéra hrozí nebezpečí, policie hlídá i rodinu ministra vnitra (cz.). novinky.cz. [dostęp 2013-12-28].
  2. a b c d e f Ing. Jan Fischer, CSc. (ang.). vlada.cz. [dostęp 2013-12-28].
  3. a b c d e f Jan Fischer, President of the Czech Statistical Office (ang.). czso.cz. [dostęp 2013-12-28].
  4. a b c Jan Fischer (cz.). nasipolitici.cz. [dostęp 2013-12-28].
  5. Czech MPs oust government in vote (ang.). bbc.co.uk, 24 marca 2009. [dostęp 2013-12-28].
  6. Czechy: rząd tymczasowy i wybory w październiku. gazeta.pl, 5 kwietnia 2009. [dostęp 2013-12-28].
  7. Czechy mają nowy rząd: Jan Fiszer ma zostać premierem. gazeta.pl, 6 kwietnia 2009. [dostęp 2013-12-28].
  8. Interim Czech premier appointed (ang.). bbc.co.uk, 9 kwietnia 2009. [dostęp 2013-12-28].
  9. Václav Klaus zaprzysiągł nowy rząd. psz.pl, 8 maja 2009. [dostęp 2013-12-28].
  10. Interim Czech government sworn in (ang.). bbc.co.uk, 8 maja 2009. [dostęp 2013-12-28].
  11. Czech Civic Democrat leader Necas to become new PM (ang.). reuters.com/, 27 czerwca 2010. [dostęp 2013-12-28].
  12. Members of Prime Minister Petr Nečas' Government are Named (ang.). vlada.cz, 13 lipca 2010. [dostęp 2013-12-28].
  13. Poll: Presidential election favourite Fischer gains ground (ang.). praguemonitor.com, 18 września 2012. [dostęp 2014-08-22].
  14. Zeman a Schwarzenberg se utkají o Hrad, dělilo je jen 41 tisíc hlasů (cz.). idnes.cz, 12 stycznia 2013. [dostęp 2013-12-28].