Kazimierz Raczyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kazimierz Jan Nepomucen Raczyński
Ilustracja
Herb
Nałęcz
Rodzina Raczyńscy herbu Nałęcz
Data i miejsce urodzenia 2 marca 1739
Wojnowice
Data śmierci 25 listopada 1824
Ojciec Wiktor Raczyński
Matka Magdalena z Działyńskich
Dzieci

Magdalena Raczyńska
Michalina Raczyńska

Odznaczenia
Order Orła Białego Order Świętego Stanisława (Rzeczpospolita Obojga Narodów)
Nałęcz Kazimierza Raczyńskiego na poznańskim odwachu

Kazimierz Jan Nepomucen Raczyński herbu Nałęcz (ur. 2 marca 1739 w Wojnowicach, zm. 25 listopada 1824) – generał wojska polskiego, marszałek nadworny koronny, członek Komisji Policji Obojga Narodów w 1792 roku[1], konsyliarz Rady Nieustającej w 1780 roku[2], poseł na sejm grodzieński (1793), uczestnik konfederacji targowickiej, agent Imperium Rosyjskiego, starosta czerwonogrodzki, starosta zelgniewski w 1771 roku[3], starosta czarneński w 1764 roku[4].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Wiktora (1698-1764) i Magdaleny Działyńskiej (1719-1743), siostry Augustyna. Absolwent Akademii Lubrańskiego.

Karierę polityczną rozpoczął podczas elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego jako stronnik przyszłego monarchy. Został wówczas marszałkiem konfederacji województw wielkopolskich w konfederacji Czartoryskich i posłem na sejm konwokacyjny (1764) z województwa poznańskiego[5]. Jako poseł województwa poznańskiego na sejm elekcyjny był elektorem Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1764 roku z województwa poznańskiego[6].Był posłem na sejm koronacyjny 1764 roku z województwa poznańskiego[7]. W 1765 roku został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[8].Jednocześnie rozwijała się jego kariera wojskowa. Od stopnia rotmistrza awansował na generała wojsk koronnych w 1768 roku. W tym także roku nabył Czerwonogród, w którym został starostą oraz Rogalin, gdzie w pałacu zgromadził bibliotekę, która dała początek Bibliotece Raczyńskich. Członek konfederacji Adama Ponińskiego w 1773 roku[9]. Był posłem województwa poznańskiego na Sejm Repninowski[10]. Był posłem na Sejm Rozbiorowy 1773-1775 z województwa poznańskiego[11], wszedł w skład delegacji wyłonionej pod naciskiem dyplomatów trzech państw rozbiorczych, mającej przeprowadzić rozbiór[12]. 18 września 1773 roku podpisał traktaty cesji przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów ziem zagarniętych przez Rosję, Prusy i Austrię w I rozbiorze Polski[13]. Członek konfederacji Andrzeja Mokronowskiego i w 1776 roku[14].

Był stronnikiem Rosji. W 1776 roku potwierdził odbiór od Rosjan 750 czerwonych złotych, co stanowiło połowę rocznej pensji 1500 czerwonych złotych wypłacanych mu z kasy ambasady rosyjskiej do końca misji ambasadora rosyjskiego Ottona Magnusa von Stackelberga[15]. Poseł na Sejm 1776 roku z województwa poznańskiego[16]. Konsyliarz Departamentu Policji Rady Nieustającej w 1788 roku[17].

Był członkiem konfederacji Sejmu Czteroletniego[18]. Sprzeciwiał się reformom Sejmu Czteroletniego. Figurował na liście posłów i senatorów posła rosyjskiego Jakowa Bułhakowa w 1792 roku, która zawierała zestawienie osób, na które Rosjanie mogą liczyć przy rekonfederacji i obaleniu dzieła 3 maja[19].

Pisarz wielki koronny w latach 1768-1776, następnie starosta generalny Wielkopolski 1778-1793, marszałek nadworny koronny 1783-1793. W latach 1780-1784 i 1786-1788 członek Rady Nieustającej, marszałek tej Rady 1782-1784. Członek Departamentu Interesów Cudzoziemskich Rady Nieustającej w 1783 roku[20]. W latach 1786-1788 kierownik departamentu Policji.


Był konsyliarzem konfederacji generalnej koronnej w konfederacji targowickiej[21], posłem na sejmie grodzieńskim 1793. Nad ranem 17 kwietnia 1794, w dniu wybuchu insurekcji warszawskiej, opuścił miasto[22]. Po rozbiorach zaprzestał działalności publicznej.

W latach 1797- 1804 przewodniczący Komisji Bankowej, powołanej do likwidacji bankowości polskiej.

Otrzymał tytuł hrabiowski 6 lipca 1798 w Belinie.

Był wykształconym miłośnikiem architektury. Jako przewodniczący Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu przyczynił się do rozwoju miasta. W Poznaniu odbudował Zamek Królewski w 1783, wzniósł odwach, Bramę Wroniecką. W 1787 został właścicielem Pałacu w Warszawie.

Za zasługi dla Stanisława Augusta Poniatowskiego odznaczony Orderem Orła Białego 13 marca 1774.

Opracował zbiór dokumentów Wielkopolski, który został wydany przez jego wnuka Edwarda w 1840. Był to Kodeks dyplomatyczny wielkiej Polski.

Przez całe swoje życie wyznawał zasadę lojalności wobec każdorazowego rządu, stając się prekursorem i teoretykiem późniejszego trójlojalizmu.

Przez małżeństwo swojej córki Michaliny z Filipem Raczyńskim został dziadkiem Atanazego i Edwarda.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ciąg dalszy Kalendarzyka narodowego i obcego na rok ... 1792 czyli II część, z konstytycyami od roku 1788 dnia 6 października do roku 1791 dnia 23 grudnia przez daty oznaczonemi, [1792], s. 537.
  2. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg, s. 582.
  3. Płata Woyska Y Chleb Zasłuzonych : To Iest Taryffy, Kwart, Hyberny, Pogłownego, Łanowego, Y inne przydatki dla wygody y ciekawości publiczney. Zebrane, y Do Druku Podane, 1771, s. 45.
  4. Arkadiusz Kamiński, Starostowie czarneńscy (1466-1772) - ich herby, pochodzenie, urzędy, koligacje rodzinne, s. 2. Szkic heraldyczno-genealogiczny [1]
  5. Volumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 91.
  6. Akt elekcyi Roku Tysiąć Siedemset Sześćdziesiątego Czwartego, Miesiąca Sierpnia, Dnia dwudziestego siódmego, s. 35.
  7. Ludwik Zieliński, Pamiątki historyczne krajowe, Lwów 1841, s. 24.
  8. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Świętego Stanisława, Warszawa 2006, s. 177.
  9. Actum in Curia Regia Varsaviensi Feria Tertia post Dominicam Conductus Paschae videlicet, die vigesima Mensis Aprilis Anno Domini Millesimo Septingentesimo Septuagesimo Tertio. [Inc. tekst pol.:] My Posłowie na Seym blisko następuiący [...], b.n.s.
  10. Antoni Sozański, Imienne spisy osób duchownych, świeckich i wojskowych, które w pierwszych ośmiu latach panowania króla Stanisława Poniatowskiego od 1764-1772 r. w rządzie lub przy administracyi Rzeczypospolitéj udział brały [...]. Cz. 1, Tablice i rejestr, Kraków 1866, s. 33.
  11. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 7.
  12. Ryszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 545-562.
  13. Volumina Legum t. VIII, Petersburg 1860, s. 20-48.
  14. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 528.
  15. Dorota Dukwicz, Sekretne wydatki rosyjskiej ambasady w Warszawie w latach 1772-1790, w: Gospodarka, społeczeństwo, kultura w dziejach nowożytnych, red. A. Karpiński, E. Opaliński, T. Wiślicz, Warszawa 2010, s. 457, Gazeta Rządowa nr 58, 31 sierpnia 1794, s. 234
  16. Series Senatorow y Posłow Na Seym Ordynaryiny Warszawski 1776. Roku : Z wyrazeniem Ich Rezydencyi gdzie ktory stoi / zbiorem Seb. Kaź. Jabłońskiego, 1776, [b.n.s]
  17. Kalendarzyk Polityczny Na Rok Przestępny 1788, Warszawa 1788, [b.n.s]
  18. Kalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 310.
  19. Łukasz Kądziela, Między zdradą a służbą Rzeczypospolitej. Fryderyk Moszyński w latach 1792-1793, Warszawa 1993, s. 46, Сборник Русского исторического общества, t. 47,Petersburg 1885, s. 271.
  20. Kolęda warszawska na rok przybyszowy 1783, Warszawa 1783, [b.n.s]
  21. Dariusz Rolnik, Szlachta koronna wobec konfederacji targowickiej (maj 1792 - styczeń 1793), Katowice 2000, s. 163.
  22. Maria I. Kwiatkowska: Pałac Raczyńskich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980, s. 47. ISBN 83-01-00500-9.