Dione (księżyc)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dione
Zdjęcie Dione z sondy Cassini, ukazujące charakterystyczne białe linie – wielkie lodowe klify.
Zdjęcie Dione z sondy Cassini, ukazujące charakterystyczne białe linie – wielkie lodowe klify.
Planeta Saturn
Odkrył Giovanni Cassini
Data odkrycia 21 marca 1684
Charakterystyka orbity
Półoś wielka 377 415[1] km
Mimośród 0,0022[1]
Okres obiegu 2,737[1] d
Nachylenie do płaszczyzny Laplace’a 0,028[1]°
Długość węzła wstępującego 290,415[1]°
Argument perycentrum 284,315[1]°
Anomalia średnia 322,232[1]°
Własności fizyczne
Średnica równikowa 1118 km
Masa 1,096×1021 kg
Średnia gęstość 1,50 g/cm3
Przyspieszenie grawitacyjne na powierzchni 0,231 m/s2
Prędkość ucieczki 0,510 km/s
Okres obrotu wokół własnej osi synchroniczny
Jasność obserwowana
(z Ziemi)
10m
Temperatura powierzchni 87 K

Dione (Saturn IV) – czwarty pod względem wielkości księżyc Saturna. Został odkryty przez Giovanniego Cassiniego wraz z Tetydą w roku 1684. Jego nazwa pochodzi z mitologii greckiej. Dione była matką Afrodyty.

Ten naturalny satelita krąży wokół Saturna po orbicie kołowej, z okresem obiegu 65 godzin 41 minut i 5 sekund. Dwa nieregularne księżyce Saturna, Helena i Polideukes, poruszają się po tej samej orbicie co Dione w punktach Lagrange’a, są to więc tzw. księżyce trojańskie. Helena znajduje się w punkcie L4 orbity, a Polideukes w punkcie L5. Dione jest ponadto w rezonansie orbitalnym 1:2 z satelitą Enceladus.

Nazwa[edytuj]

Giovanni Cassini nazwał cztery odkryte przez siebie księżyce (Tetyda, Dione, Rea, Japet) imieniem Sidera Lodoicea (gwiazdami Ludwika) na cześć króla Ludwika XIV. Astronomowie zwykle nadawali nazwy odnoszące się do nazwy planety, wokół której dany księżyc krąży, np. Tytan został nazwany Saturn VI. Jednak nazwy wszystkich siedmiu największych księżyców pochodzą od Johna Herschela (syna Williama Herschela, odkrywcy Urana oraz księżyców Mimasa i Enceladusa), po raz pierwszy zostały użyte w jego publikacji Rezultaty Astronomicznych Obserwacji z 1847[2].

Charakterystyka fizyczna[edytuj]

Mapa Dione wykonana w maju 2008 przez sondę Cassini-Huygens

Dione jest księżycem lodowym, zbudowanym w większości z wodnego lodu z domieszką materiału skalnego. Pod warstwą lodu znajduje się skalne jądro. Dione wykazuje ciekawe zróżnicowanie powierzchni. Na półkuli zwróconej w kierunku Saturna przeważającą część krajobrazu stanowią kratery uderzeniowe. Na drugiej półkuli Dione widać sieć linii biegnących przez całą półkulę. Sonda Cassini wykazała, że są to lodowe klify, zapewne pochodzenia tektonicznego, wysokie nawet na kilkaset metrów. Do największych takich tworów należą Carthage Linea i Palatine Linea. Większość nazw utworów powierzchniowych Dione pochodzi z Eneidy Wergiliusza.

W 2010 sonda Cassini-Huygens wykryła bardzo cienką warstwę zjonizowanego tlenu (O2+) rozciągającą się nad księżycem. Gęstość tej śladowej atmosfery, określanej mianem egzosfery, wynosi jedynie jeden jon na 11 centymetrów sześciennych (w jednym metrze sześciennym jest ich około 90 000, czyli 5 bilionów razy mniej niż na Ziemi)[3][4]. Oznacza to, że egzosfera Dione jest tak gęsta jak atmosfera Ziemi na wysokości 480 kilometrów[3], czyli daleko poza granicą przestrzeni kosmicznej.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g Planetary Satellite Mean Orbital Parameters (ang.). Jet Propulsion Laboratory, 2013-08-23. [dostęp 2016-02-22].
  2. Observations of the Satellites of Saturn. W: John Herschel: Results of astronomical observations made during the years 1834, 5, 6, 7, 8, at the Cape of Good Hope; being the completion of a telescopic survey of the whole surface of the visible heavens, commenced in 1825. Londyn: Smith, Elder and Co., 1847, s. 415. [dostęp 2016-02-22].
  3. a b Saturn's Icy Moon Dione Has Oxygen Atmosphere (ang.). space.com, 2012-03-02. [dostęp 2012-03-04].
  4. Odkryto tlen w atmosferze jednego z księżyców Saturna (pol.). odkrywcy.pl, 2012-03-05. [dostęp 2013-07-16].

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Dione. W: Księżyce Układu Słonecznego [on-line]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-19)].
  • Dione (ang.). W: Solar System Exploration [on-line]. NASA. [dostęp 2016-02-08].
  • Nazwane struktury na powierzchni Dione (ang.). W: Gazetteer of Planetary Nomenclature [on-line]. IAU, USGS, NASA. [dostęp 2016-02-22].