Obwód karski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obwód karski na mapie Kaukazu
Mapa obwodu karskiego
Herb obwodu karskiego

Obwód karski – jednostka administracyjna Imperium Rosyjskiego na Kaukazie Południowym, utworzony w 1878 na części ziem uzyskanych przez Rosję od Imperium Osmańskiego traktatem w San Stefano i traktatem berlińskim po wojnie rosyjsko-tureckiej. Stolicą obwodu był Kars. Istniał do 1918.

Obwód był położony w zachodniej części Kaukazu Południowego. Graniczył od północy z gubernią tyfliską, od północnego zachodu z gubernią kutaiską (1883 - 1903), do 1883 i od 1903 z obwodem batumskim, na południu i południowym zachodzie z Imperium Osmańskim (wilajet Erzurum), na wschodzie z gubernią erywańską.

Powierzchnia obwodu wynosiła w 1897 – 18 646,6 km² (16 473 wiorst²). Obwód w początkach XX wieku był podzielony na 4 okręgi.

Demografia[edytuj]

Ludność, według spisu powszechnego 1897 - 290 654 osób – Ormian (25,3 % ), Turków (21,9%), Kurdów (14,8%), Greków (11,2%), Azerów- Karapapachów (10,3%), Rosjan (7,7 %), Turkmenów (2,9%), Ukraińców (1,8%), Polaków (1,1%).

Ludność w okręgach według deklarowanego języka ojczystego 1897[1][edytuj]

Okręg Ormianie Turcy Kurdowie Grecy Azerowie
(Karapapachowie)
Rosjanie Turkmeni Ukraińcy Polacy Azerowie
Obwód łącznie 25,3% 21,9% 14,8% 11,2% 10,3% 7,7% 2,9% 1,8% 1,1%
Ardahański 2,9% 42,6% 19,1% 11,9% 12,0% 3,0% 6,6%
Kagizmański 36,5% 8,7% 29,9% 12,2% 4,4% 1,1% 2,4% 1,5% 1,5%
Karski 34,8% 7,9% 6,8% 11,0% 16,4% 12,6% 1,8% 2,5% 1,6% 1,1%
Oltyński 9,9% 62,6% 11,1% 8,6% 2,8% 3,2%

Losy terytorium obwodu[edytuj]

Po przewrocie bolszewickim w Rosji i rozpędzeniu Konstytuanty Rosji przez bolszewików, Sejm Zakaukaski proklamował 10 lutego 1918 powstanie Zakaukaskiej Demokratycznej Republiki Federacyjnej w której skład wszedł obwód karski. 3 marca 1918 w traktacie brzeskim RFSRR zrzekła się na rzecz Imperium Osmańskiego okręgów Kars, Ardahan i Batumi (uzyskanych po wojnie rosyjsko-tureckiej 1878). Od 26 maja 1918 w składzie Demokratycznej Republiki Armenii i Demokratycznej Republiki Gruzji (część północno-wschodnia). We wrześniu 1920 terytorium obwodu zostało zajęte przez wojska Turcji kemalistowskiej (wojna armeńsko-turecka). Po okupacji Demokratycznej Republiki Armenii przez Armię Czerwoną (listopad 1920) terytorium obwodu zostało przez RFSRR przekazane Turcji traktatem moskiewskim (16 marca 1921), cesja została potwierdzona 13 października 1921 traktatem w Karsie pomiędzy Turcją a RFSRR, Gruzińską Socjalistyczną Republiką Radziecką, Armeńską Socjalistyczną Republiką Radziecką i Azerbejdżańską Socjalistyczną Republiką Radziecką. Współcześnie część Republiki Tureckiej.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]