Obwód kubański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obwód kubański
Кубанская область
Herb
Herb
Państwo  Imperium Rosyjskie
Siedziba Jekaterynodar
Populacja (1897)
• liczba ludności

1 918 881[1]
Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba oddziałów 7
Położenie na mapie Obwód kubański 1916
Położenie na mapie
Ziemia 45°02′N 38°58′E/45,033300 38,966700
Portal Portal Rosja

Obwód kubański (ros. Кубанская область) – jednostka administracyjno-terytorialna Imperium Rosyjskiego, terytorium Kozackiego Wojska Kubańskiego. Istniał w latach 1860–1918. Obwód był mieszany etnicznie, według spisu 1897 zamieszkiwało go 1 918 881 osób, w tym 908 818 (47,4%) Ukraińców i 816 734 (42,6%) Rosjan[2]. Od 1905 wchodził w skład Namiestnictwa Kaukaskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obwód kubański został utworzony 8 lutego 1860 roku w ramach reform administracyjnych przeprowadzanych przez cesarza Aleksandra II[3]. 19 listopada 1860 Rosyjskie Ministerstwo Wojny powołało do życia oddziały Kozaków kubańskich, które powstały z przekształcenia wojsk Kozaków Wojska Czarnomorskiego[3]. Ich stolicą uczyniono Jekaterynodar[3]. Od zachodu granice obwodu ustalało Morze Azowskie, Cieśnina Kerczeńska i skrawek wybrzeża Morza Czarnego[4]. Od południa obwód graniczył z gubernią czarnomorską i gubernią kutaiską, od wschodu z obwodem terskim, a od północy z Obwodem Wojska Dońskiego[4]. 30 grudnia 1869 roku wprowadzono nowy podział administracyjny obwodu[5]. Został podzielony na pięć oddziałów: batałpaszyński, jejski, jekaterynodarski, majkopski i temriucki[5]. W 1888 roku oddziałów było już osiem, oprócz wymienionych pięciu utworzono jeszcze kaukaski i łabiński, a w późniejszych latach nazwę temriuckiego zmieniono na tamański[5]. Pod koniec XIX wieku Kozacy byli właścicielami 73,6% areału ziemi w regionie[6]. Od 1861 do 1901 roku liczba ludności w obwodzie zwiększyła się o ponad milion[6]. Druga połowa XIX wieku to także dynamiczny rozwój ekonomiczny regionu, czemu sprzyjało utworzenie pierwszych linii kolejowych[6]. W 1900 roku oddano do użytku linię kolejową z Jekaterinodaru do Stawropola[6]. Zaczął się także rozwijać przemysł naftowy[6].

Obwód kubański załamał się w wyniku klęski rosyjskiej w czasie I wojny światowej, a następnie dwóch rewolucji i wojny domowej. W 1917 roku Kozacy utworzyli na tym obszarze Kubańska Republikę Ludową, a w 1918 roku powstała Kubańska Republika Radziecka[7]. Także w 1918 roku ziemie te weszły w skład Kubańsko-Czarnomorskiej Republiki Radzieckiej, a następnie Północnokaukaskiej Republiki Radzieckiej[7]. Po wojnie domowej w granicach RFSRR. Obecnie terytoria dawnego obwodu kubańskiego wchodzą w skład: większości Kraju Krasnodarskiego, Adygeji, większości Karaczajo-Czerkiesji, południowo-zachodnich krańców Kraju Stawropolskiego i południowej części obwodu rostowskiego[4].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 1897 roku obwód kubański zamieszkiwało 1 918 881 mieszkańców[1], z czego 908 818 Ukraińców i 816 734 Rosjan[8].

Podział narodowościowy mieszkańców obwodu według spisu 1897 w oddziałach według zadeklarowanego języka ojczystego[9] :

Oddział Ukraińcy Rosjanie Czerkiesi Karaczajowie Niemcy Grecy Ormianie Kabardyjczycy Abchazowie Nogajowie Białorusini
Batałpaszyński 27,1% 41,9% 1,8% 12,5% 2,0% ... ... 3,9% 4,8% 2,7% ...
Jejski 73,9% 23,6% ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Jekaterynodarski 51,8% 34,2% 8,1% ... ... 1,4% 1,1% ... ... ... ...
Kaukaski 45,8% 51,1% ... ... 1,6% ... ... ... ... ... ...
Łabiński 18,9% 75,2% ... ... 1,9% ... 1,7% ... ... ... 1,3%
Majkopski 31,3% 56,9% 4,9% ... ... ... ... 2,1% ... ... 1,3%
Temriucki 75,2% 17,1% ... ... ... 4,0% ... ... ... ... ...
Cały obwód 47,4% 42,6% 2,0% 1,4% 1,1% 1,0% ... ... ... ... ...
Mapa etnograficzna obwodu kubańskiego według danych spisu 1897

Ludność w miastach obwodu, licząca 113 874 osób, składała się z następujących narodowości (według kryterium językowego):

Liczba mężczyzn w miastach wyniosła 113 874, a liczba kobiet 107 334

Podział według wyznania wyglądał następująco:

Na początku XX wieku liczba mieszkańców wynosiła 2 731 100[12].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Obwód kubański podzielony był początkowo na pięć oddziałów, których liczba w wyniku kolejnych reform administracyjnych i przekształceń wzrosła do siedmiu[5]. Na początku XX wieku podział administracyjny obwodu kubańskiego wyglądał następująco:

Lp. Oddział Centrum Powierzchnia (wiorst) Ludność[1][3]
1. Batałpaszyński Batałpaszyńska stanica 12 010,0 215 400
2. Jejski Humańska stanica 14 568,6 277 300
3. Jekaterinodarski Jekaterinodar 6 141,3 245 173
4. Kaukaski Kawkazskaja stanica 11 298,9 249 182
5. Łabiński Armawir 9 317,9 305 733
6. Majkopski Majkop 14 613,6 283 117
7. Tamański Sławiańska stanica 13 266,2 342 976

Władze obwodu kubańskiego[edytuj | edytuj kod]

Naczelnicy obwodu[edytuj | edytuj kod]

Lata urzędowania Imię i nazwisko Ranga
1860–1862 Nikołaj Iwanow Generał major
1862–1863 Nikołaj Jewdokimow Hrabia, generał lejtnant
1863–1869 Feliks Sumurakow-Elston Hrabia, generał lejtnant
1869–1873 Michaił Cakni Generał lejtnant
1873–1882 Nikołaj Karmalin Generał lejtnant
1882–1884 Siergiej Szeremietiew Generał lejtnant
29.03.1884 – 21.01.1892 Gieorgij Leonow Generał lejtnant

Gubernatorzy obwodu[edytuj | edytuj kod]

Lata urzędowania Imię i nazwisko Ranga
21.02.1892 – 11.11.1904 Jakow Małama Generał lejtnant
11.11.1904 – 03.02.1908 Dmitrij Odincow Generał lejtnant
03.02.1908 – 1917 Michaił Babycz Generał lejtnant

Terytorium obwodu w większości obejmuje utworzony 13 września 1937 Kraj Krasnodarski w składzie RFSRR, a współcześnie Rosji.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy