Prezydent miasta stołecznego Warszawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Prezydenci Warszawy)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Prezydent miasta stołecznego Warszawy
Prezydent miasta stołecznego Warszawy
Prezydent miasta stołecznego Warszawy
Obecny prezydent
Obecny prezydent - Hanna Gronkiewicz-Waltz
Obecny prezydent - Hanna Gronkiewicz-Waltz
Stanowisko
Państwo  Polska
Data utworzenia 16 kwietnia 1792
Pierwszy prezydent Ignacy Wyssogota Zakrzewski
Długość kadencji 4 lata
Obecny prezydent Hanna Gronkiewicz-Waltz
Obecny od 2006
Siedziba Urząd Miasta Stołecznego Warszawy,

plac Bankowy 3/5, Warszawa

Strona internetowa

Prezydent miasta stołecznego Warszawy – najwyższy organ wykonawczy miasta stołecznego Warszawy. Jest zwierzchnikiem służbowym pracowników urzędu miasta, zwierzchnikiem kierowników miejskich jednostek organizacyjnych, a także służb, inspekcji i straży m.st. Warszawy. Urząd ten powstał 16 kwietnia 1792 roku, a jego powstanie wiązało się z wprowadzeniem 18 kwietnia 1791 Prawa o miastach, które scalało wszystkie otaczające Warszawę jurydyki w jedno miasto, choć już wcześniej istniały urzędy prezydenta Starej Warszawy i prezydenta Nowej Warszawy, jednak były to nazwy jedynie zarządców jurydyk – Starej i Nowej Warszawy.

Wybór[edytuj]

Prezydent m.st. Warszawy wybierany jest przez mieszkańców w wyborach powszechnych, równych, tajnych i bezpośrednich w trakcie ogólnopolskich wyborów samorządowych, które odbywają się co 4 lata. Przed 2002 rokiem prezydent był wybierany przez radę miasta i był przewodniczącym zarządu miasta.

Kompetencje[1][edytuj]

Prezydent Warszawy wykonuje gminne i powiatowe zadania własne oraz zlecone z zakresu administracji rządowej, w tym zadania wynikające ze stołecznego charakteru m.st. Warszawy oraz zadania wynikające z porozumień zawartych z jednostkami samorządu terytorialnego.

Prezydent wykonuje funkcje określone w przepisach prawa dla starosty oraz zarządu powiatu, ze względu na fakt, iż Warszawa jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu.

Zakres obowiązków prezydenta Warszawy obejmuje:

  • wykonywanie uchwał Rady m.st. Warszawy
  • przygotowanie projektów uchwał Rady m.st. Warszawy
  • gospodarowanie mieniem Miasta
  • zarządzanie budżetem Miasta
  • reprezentowanie Miasta
  • kierowanie bieżącymi sprawami Miasta
  • W ramach realizacji budżetu Miasta Prezydent odpowiada za prawidłową gospodarkę finansową Miasta.
  • Jest kierownikiem Urzędu m.st. Warszawy.
  • Jest zwierzchnikiem służbowym pracowników Urzędu Miasta oraz kierowników jednostek organizacyjnych Miasta.
  • Rozstrzyga spory kompetencyjne, wynikające z funkcjonowania Urzędu.
  • Dokonuje czynności z zakresu prawa pracy w stosunku do pracowników samorządowych Urzędu, z zastrzeżeniem przepisów szczególnych.
  • Sprawuje bezpośredni nadzór nad działalnością Zastępców Prezydenta, Sekretarza, Skarbnika oraz kierowników podstawowych komórek organizacyjnych Urzędu podlegających mu bezpośrednio
  • Zatrudnia i zwalnia kierowników jednostek organizacyjnych m.st. Warszawy

Prezydent jest również zwierzchnikiem służb, inspekcji i straży m.st. Warszawy. Zgodnie z ustawą o ustroju m.st. Warszawy powiatowe służby, inspekcje i straże stały się służbami, inspekcjami i strażami m.st. Warszawy. Sprawując zwierzchnictwo w stosunku do służb, inspekcji i straży m.st. Warszawy Prezydent:

  • powołuje i odwołuje kierowników tych jednostek, w uzgodnieniu z wojewodą, a także wykonuje wobec nich czynności z zakresu prawa pracy, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej
  • w sytuacjach szczególnych kieruje wspólnym działaniem tych jednostek
  • zatwierdza program ich działania

Prezydent wydaje w indywidualnych sprawach decyzje z zakresu administracji publicznej, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W celu realizacji tych zadań prezydent wydaje zarządzenia[2].

Lista prezydentów Warszawy[edytuj]

Prezydent Warszawy Ignacy Wyssogota Zakrzewski, obraz pędzla Józefa Peszki z 1792 roku

Rzeczpospolita Obojga Narodów[3][edytuj]

18 kwietnia 1791 zostało wprowadzone Prawo o miastach, które scalało wszystkie otaczające Warszawę jurydyki w jedno miasto. Pierwszy prezydent nowo powstałej jednostki został wyłoniony 16 kwietnia 1792, w pierwszych wyborach władz miejskich po Konstytucji 3 maja.

# Imię i nazwisko Rozpoczęcie sprawowania funkcji Zakończenie sprawowania funkcji
1 Ignacy Wyssogota Zakrzewski
(ur. 1745, zm. 1802)
16 kwietnia 1792 25 sierpnia 1792
2 Józef Michał Łukasiewicz 30 sierpnia 1792 20 marca 1793
3 Andrzej Rafałowicz
(ur. 1736, zm. 1823)
21 marca 1793 17 kwietnia 1794
4 Ignacy Wyssogota Zakrzewski
(ur. 1745, zm. 1802)
17 kwietnia 1794 3 listopada 1794
5 Józef Michał Łukasiewicz 20 listopada 1794 25 lipca 1796
Andrzej Rafałowicz
(ur. 1736, zm. 1823)

Zabór pruski[3][edytuj]

Po III Rozbiorze Polski Warszawa została włączona do Królestwa Prus i stała się prowincjonalnym miastem Prus Zachodnich, ale aż do 25 lipca 1796 roku była okupowana przez wojska rosyjskie. Dopiero wtedy Prusy przejęły pełną kontrolę nad prowincjonalnym miastem i zaczęły obsadzać stanowisko jej prezydenta. Żaden z prezydentów Warszawy z okresu zaboru pruskiego nie był polskiego pochodzenia.

# Imię i nazwisko Rozpoczęcie sprawowania funkcji Zakończenie sprawowania funkcji
6 Franz Schimmelpfennig von der Oye 25 lipca 1796 23 kwietnia 1799
7 Friedrich Georg Tilly
(ur. 1742, zm. 1811)
23 kwietnia 1799 27 listopada 1806

Księstwo Warszawskie[edytuj]

W 1807 roku, po wkroczeniu wojsk napoleońskich, na terenach dzisiejszej Polski zostało utworzone Księstwo Warszawskie, a Warszawa została jego stolicą. Prezydenci Warszawy znowu byli wyłaniani przez lokalne władze miejskie.

# Imię i nazwisko Rozpoczęcie sprawowania funkcji Zakończenie sprawowania funkcji
8 Joachim Moszyński
(ur. 1758, zm. 1821)
1807 21 lutego 1807
- Józef Anastazy Łochocki
(wybrany 18 lutego 1807, urzędu nie przyjął)[4]
9 Paweł Bieliński 17 kwietnia 1807 4 lipca 1807
10 Stanisław Węgrzecki
(ur. 1765, zm. 1845)
4 lipca 1807 grudzień 1815

Królestwo Polskie (kongresowe) i zabór rosyjski[edytuj]

Po likwidacji Księstwa Warszawskiego utrzymano dotychczasowy zakres kompetencji i sposób wyboru prezydenta Warszawy, jednak 15 sierpnia 1863, w reakcji na wybuch Powstania styczniowego Aleksander Wielopolski odwołał Kazimierza Woydę z funkcji prezydenta Warszawy i powołał komisarza. Od tej pory aż do powstania II Rzeczypospolitej urząd prezydenta Warszawy pozostawał formalnie nieobsadzony, a stolicą zarządzali pełniący obowiązki specjalni komisarze. Poza pierwszym p.o. prezydenta Warszawy – Zygmuntem Andrzejem Wielopolskim – wszyscy pozostali byli Rosjanami.

# Imię i nazwisko Rozpoczęcie sprawowania funkcji Zakończenie sprawowania funkcji
11 Karol Fryderyk Woyda
(ur. 1771, zm. 1845)
6 stycznia 1816 30 listopada 1830
12 Stanisław Węgrzecki
(ur. 1765, zm. 1845)
30 listopada 1830 26 czerwca 1831
13 Jakub Ignacy Łaszczyński
(ur. 1791, zm. 1865)
17 czerwca 1831 1837
14 Aleksander Graybner
(ur. 1786, zm. 1847)
1837 9 listopada 1847
15 Teodor Andrault de Langeron
(ur. 1804, zm. 1885)
10 listopada 1847 luty 1862
16 Kazimierz Woyda
(ur. 1812, zm. 1877)
luty 1862 15 sierpnia 1862
17 Zygmunt Wielopolski 16 sierpnia 1862 18 września 1863
18 Kalikst Witkowski
(ur. 1818, zm. 1877)
16 września 1863 1 października 1875
19 Sokrates Starynkiewicz
(ur. 1820, zm. 1902)
18 listopada 1875 6 października 1892
20 Mikołaj Bibikow
(ur. 1842, zm. 1923)
6 października 1892 29 czerwca 1906
21 Wiktor Litwiński lipiec 1906 26 kwietnia 1909
22 Aleksander Miller
(ur. 1862, zm. 1923)
4 września 1909 4 sierpnia 1915(formalnie 1917)

Królestwo Polskie (1917–1918) i II Rzeczpospolita[edytuj]

5 sierpnia 1915 roku, tuż przed zajęciem miasta przez niemieckie wojska, ostatni rosyjski prezydent Warszawy, Aleksander Miller, przekazał magistrat przewodniczącemu Komisji Obywatelskiej – Zdzisławowi Lubomirskiemu, po czym opuścił Warszawę razem z carskimi władzami, choć formalnie pozostawał prezydentem Warszawy aż do 1917 roku. W 1915 roku w związku z Aktem 5 listopada podpisanym 5 listopada 1916 roku, w Polsce utworzono nowe Królestwo Polskie. 16 lipca 1916 roku, za zgodą władz okupacyjnych Zdzisław Lubomirski zorganizował wybory do samorządu Warszawy, w wyniku których sam został prezydentem miasta. W II Rzeczypospolitej została utrzymana ciągłość władzy wykonawczej w Warszawie.

# Imię i nazwisko Zdjęcie Rozpoczęcie sprawowania funkcji Zakończenie sprawowania funkcji
23 Zdzisław Lubomirski
(ur. 1865, zm. 1923)
Lubomirski Zdzisław.jpg 5 sierpnia 1916 6 października 1917
24 Piotr Drzewiecki
(ur. 1865, zm. 1943)
Piotr Drzewiecki.jpg 7 października 1917 28 listopada 1921
25 Stanisław Nowodworski
(ur. 1873, zm. 1931)
Stanisław Nowodworski.jpg 28 listopada 1921 7 grudnia 1922
26 Władysław Jabłoński
(ur. 1872, zm. 1952)
7 grudnia 1922 22 czerwca 1927
27 Zygmunt Słomiński
(ur. 1879, zm. 1943)
Zygmunt Słomiński 02.jpg 7 lipca 1927 2 marca 1934
28 Marian Zyndram-Kościałkowski
(ur. 1892, zm. 1946)
Zyndram Koscialkowski.jpg 2 marca 1934 28 czerwca 1934
30 Stefan Starzyński
(ur. 1893, zm. 1939)
Stefan Starzynski.jpg 2 sierpnia 1934 27 października 1939

II wojna światowa (1939-1944)[edytuj]

W czasach okupacji niemieckiej Warszawa została przekazana pod kontrolę kolejnych niemieckich prezydentów-komisarzy, choć Polskie Państwo Podziemne i rząd RP na uchodźstwie uznawały tylko Juliana Kulskiego za zastępcę prezydenta Starzyńskiego w czasie okupacji. W październiku 1941 roku urząd prezydenta Warszawy został zlikwidowany, a dotychczasowy prezydent-komisarz Ludwig Leist zarządzał dalej Warszawą jako starosta miejski. Po rozpoczęciu powstania warszawskiego Marceli Porowski[5] pełnił funkcję władzy cywilnej w opanowanej przez powstańców Warszawie łącząc stanowiska prezydenta i Komisarza rządu.

Komisaryczny burmistrz miasta Warszawy uznawany przez Państwo Podziemne i rząd RP na uchodźstwie za faktycznego p. o. prezydenta Warszawy w czasie okupacji:

# Imię i nazwisko Zdjęcie Rozpoczęcie sprawowania funkcji Zakończenie sprawowania funkcji
- Julian Kulski
(ur. 1892, zm. 1976)
Julian Kulski.jpg 28 października 1939 5 sierpnia 1944

Komisaryczni prezydenci Warszawy w Generalnym Gubernatorstwie:

# Imię i nazwisko Rozpoczęcie sprawowania funkcji Zakończenie sprawowania funkcji
- Helmut Otto
(ur. 1892, zm. 1974)
październik 1939 5 listopada 1939
- Oskar Rudolf Dengel
(ur. 1899, zm. 1964)
5 listopada 1939 20 marca 1940
- Ludwig Leist
(ur. 1891, zm. 1967)
20 marca 1940 październik 1941

Warszawski starosta miejski w Generalnym Gubernatorstwie[6]:

# Imię i nazwisko Rozpoczęcie sprawowania funkcji Zakończenie sprawowania funkcji
- Ludwig Leist 20 marca 1940 31 lipca 1944

Prezydent Warszawy w czasie powstania warszawskiego:

# Imię i nazwisko Zdjęcie Rozpoczęcie sprawowania funkcji Zakończenie sprawowania funkcji
31 Marceli Porowski
(ur. 1894, zm. 1963)
Marceli Porowski.jpg 5 sierpnia 1944 2 października 1944

Rzeczpospolita Polska i PRL[edytuj]

W 1944 roku po utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej powołano Miejską Radę Narodową Warszawy, która zgodnie z godnie z Konstytucją z 1952 roku wybierała prezydenta Warszawy. Prezydent miasta stał również na czele rady. W latach 1950-1973 stanowisko nosiło nazwę Przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej m.st. Warszawy.

# Imię i nazwisko Rozpoczęcie sprawowania funkcji Zakończenie sprawowania funkcji
31 Marian Spychalski
(ur. 1906, zm. 1980)
18 września 1944 5 marca 1945
32 Stanisław Tołwiński
(ur. 1895, zm. 1969)
5 marca 1945 23 maja 1950
33 Jerzy Albrecht
(ur. 1914, zm. 1992)
23 maja 1950 14 maja 1956
34 Janusz Zarzycki
(ur. 1914, zm. 1995)
14 maja 1956 17 grudnia 1956
35 Zygmunt Dworakowski
(ur. 1905, zm. 1971)
17 grudnia 1956 5 maja 1960
36 Janusz Zarzycki
(ur. 1914, zm. 1995)
5 maja 1960 29 grudnia 1967
37 Jerzy Majewski
(ur. 1925)
29 grudnia 1967 9 grudnia 1973
13 grudnia 1973 18 lutego 1982
38 Mieczysław Dębicki
(ur. 1926, zm. 2001)
18 lutego 1982 5 grudnia 1986
39 Jerzy Bolesławski
(ur. 1940)
5 grudnia 1986 30 stycznia 1990

III Rzeczpospolita[edytuj]

Choć Miejska Rada Narodowa nie istniała już w III Rzeczypospolitej, to aż do wejścia w życie ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1191) prezydent miasta był wybierany przez lokalny samorząd terytorialny. Dopiero od wejścia w życie ustawy jest wybierany bezpośrednio przez mieszkańców.

Partia polityczna

     PZPR

     NSZZ „Solidarność”

     SD

     UW

     PO

     PiS

     bezpartyjny

Status

     Prezydent-komisarz Warszawy

# Imię i nazwisko Zdjęcie Rozpoczęcie sprawowania funkcji Zakończenie sprawowania funkcji
39 Jerzy Bolesławski
(ur. 1940)
5 grudnia 1986 30 stycznia 1990
40 Stanisław Wyganowski
(ur. 1919)
30 stycznia 1990 5 października 1994
41 Mieczysław Bareja
(ur. 1939, zm. 2003)
5 października 1994 3 listopada 1994
42 Marcin Święcicki
(ur. 1947)
Marcin Swiecicki.jpg 3 listopada 1994 30 marca 1999
44 Paweł Piskorski
(ur. 1968)
Pawel Piskorski (croped).jpg 30 marca 1999 14 stycznia 2002
45 Wojciech Kozak
(ur. 1963)
14 stycznia 2002 18 listopada 2002
46 Lech Kaczyński
(ur. 1949, zm. 2010)
Lech Kaczyński.jpg 18 listopada 2002 22 grudnia 2005
- urząd nieobsadzony[i] 22 grudnia 2005 9 lutego 2006
- Mirosław Kochalski[8]
(ur. 1965)
9 lutego 2006 20 lipca 2006
- Kazimierz Marcinkiewicz
(ur. 1959)
Kazimierz Marcinkiewicz 2006 (cropped).jpg 20 lipca 2006 2 grudnia 2006
47 Hanna Gronkiewicz-Waltz
(ur. 1952)
Prezydent Hanna Gronkiewicz-Waltz (cropped).jpg 2 grudnia 2006 nadal
  1. Po zaprzysiężeniu Lecha Kaczyńskiego na prezydenta Polski de facto obowiązki prezydenta pełnił Mirosław Kochalski na mocy pełnomocnictwa do reprezentowania miasta udzielonego mu przez rezygnującego z urzędu Lecha Kaczyńskiego. Formalnie prezydentem nadal był Lech Kaczyński, będąc jednocześnie prezydentem Polski[7].

Przypisy

  1. Biuletyn Informacji Publicznej m.st. Warszawy – Prezydent m.st. Warszawy. [dostęp 2010-12-11].
  2. Biuletyn Informacji Publicznej m.st. Warszawy – Zarządzenia Prezydenta m.st. Warszawy. [dostęp 2010-12-11].
  3. a b Michał Pawlik: Prezydenci Warszawy (pol.). warszawa.pl. [dostęp 2006-11-18].
  4. Adam Moraczewski, Paweł Bieliński, w: Polski Słownik Biograficzny, t. II, Kraków 1936, s. 55.
  5. Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944. Warszawa: Pax, 1987. ISBN 83-211-0739-7.
  6. „Okupacja i ruch oporu w Dzienniku Hansa Franka 1943-1945” T.II, KIW, Warszawa 1972.
  7. Komisja do Spraw Kontroli Państwowej /nr 41/1547/VI (pol.). orka.sejm.gov.pl. [dostęp dostęp 2008-11-20].
  8. Mirosław Kochalski pełni funkcję Prezydenta Miasta (pol.). Urzędu m.st. Warszawy. [dostęp 2006-02-09].