Rataje (Poznań)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Poznania. Zobacz też: Rataje.
Herb Poznania Rataje
Część miasta Poznania
Ilustracja
Zdjęcie lotnicze osiedli Bohaterów II Wojny Światowej, Rzeczypospolitej, Oświecenia i Powstań Narodowych oraz ulic Piłsudskiego, Śremskiej i Mieszkowskiej na Ratajach
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Miasto Poznań
Dzielnica Osiedle Rataje
SIMC 0970081
Nr kierunkowy (+48) 61
Tablice rejestracyjne PO
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Rataje
Rataje
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Rataje
Rataje
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rataje
Rataje
52°23′12,1200″N 16°56′54,9600″E/52,386700 16,948600
Portal Portal Polska

Ratajeczęść miasta Poznania leżąca na prawym brzegu Warty, wchodząca w skład jednostki pomocniczej Osiedle Rataje.

W 2015 roku Rataje liczyły 36 903 mieszkańców[1], choć według pierwotnych planów miało to być 110-120 tys. (obliczenia oparte były na zasadzie jednostek mieszkaniowych obsługujących szkołę 7-klasową, 27 jednostek po 4700 mieszkańców)[2][3]. Większość mieszkańców Rataj jest członkami Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle Młodych”, której siedziba Zarządu mieści się na os. Piastowskim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Charakteryzuje się gęstą zabudową wielorodzinną, skupioną na wyszczególnionych osiedlach mieszkaniowych:

Obszar Rataj wytyczają ulice (od zachodu ogranicza go rzeka Warta, a od środkowego wschodu osiedle Polan):

Historia[edytuj | edytuj kod]

Plan ogólny zagospodarowania Rataj z 1960 (R. Pawulanka, Z. Piwowarczyk, J. Schmidt)

Pierwsza wzmianka o wsi Rataje pochodzi z przywileju lokacyjnego Poznania z 1253 roku. Leżała ona w miejscu dzisiejszego osiedla Piastowskiego. Poznań w XVI wieku korzystał zwyczajowo z lasku ratajskiego, który rósł w okolicy młyna Topolnego, celem pozyskiwania chrustu i gałęzi do umacniania grobli miejskich. W 1561 doszło nawet do sporu sądowego o korzystanie z tego lasu między miastem, a właścicielami terenu[4]. Wieś szlachecka Rataie położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[5]. Według danych ze spisu powszechnego w 1789 (pierwszego w Polsce) Rataje zamieszkiwało 131 osób. Teren Rataj oraz wsi Chartowo i Żegrze, stanowiących część dzielnicy Nowe Miasto, włączono w granice Poznania w 1925 roku. Idea przekształcenia, zachowującej do tego czasu swój wiejski charakter części miasta zrodziła się w latach 1950-1952, gdy rozpisano konkurs urbanistyczny na zagospodarowanie tych terenów o powierzchni około 2100 ha. W latach 1954-1990 teren ten należał do wielkiej dzielnicy administracyjnej Nowe Miasto. Plan zagospodarowania przestrzennego został w 1962 roku zatwierdzony przez Radę Narodową Poznania. Pracami nad kształtem nowego kompleksu osiedli zajmować się miała specjalna pracownia „Rataje” w obrębie poznańskiego „Miastoprojektu” kierowana przez J. Wellengera.

23 sierpnia 1977 osiedla ratajskie, jako przykład nowoczesnego budownictwa mieszkaniowego, zwiedzał Mohammad Reza Pahlawi - szach Iranu[6].

Rataje w latach 1954–1990 należały do dzielnicy Nowe Miasto.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Widok na osiedla: Armii Krajowej, Bohaterów II Wojny Światowej na Ratajach i Orła Białego, Stare Żegrze na Żegrzu. Widoczne ulice: Żegrze, Inlfancka, Pawia, Redarowska (2009)
Widok na osiedla: Armii Krajowej, Bohaterów II Wojny Światowej na Ratajach i Orła Białego, Stare Żegrze na Żegrzu. Widoczne ulice: Żegrze, Inlfancka, Pawia, Redarowska (2009)
Jeden z ostatnich działających neonów na Ratajach – Osiedle Jagiellońskie blok nr 1-2
X Liceum Ogólnokształcące na osiedlu Rzeczypospolitej

Całość Rataj podzielono na dwie części, tzw. tarasy. Dolny taras stanowić miały osiedla Piastowskie, Jagiellońskie, Rzeczypospolitej, Manifestu Lipcowego (obecnie Armii Krajowej), Bohaterów II wojny światowej, Oświecenia, Powstań Narodowych i Związku Młodzieży Socjalistycznej (obecnie Polan). Na os. Piastowskim w grudniu 1967 roku ukończono pierwszy ratajski blok. Początkowo istniały jedynie dwa typy pięciokondygnacyjnych budynków. Zbudowano z nich całe os. Piastowskie oraz część os. Jagiellońskiego. W późniejszym okresie dodano dwa kolejne typy budynków pięciokondygnacyjnych o większej liczbie klatek schodowych oraz mieszkaniach o większej powierzchni. Uzupełnieniem tych podstawowych budynków były tzw. „deski”, czyli jedenastokondygnacyjne bloki o długości 220 m, szerokości 13 m, sześciu klatkach schodowych, 540 mieszkaniami z 1260 izbami na 1800 mieszkańców oraz osiemnastokondygnacyjne „punktowce” ze 128 mieszkaniami.

Górny taras Rataj (dawny teren wsi Chartowo i Żegrze), którego oś stanowiła ul. Jedności Słowiańskiej (dziś ul. Chartowo i ul. Żegrze) objął osiedla Tysiąclecia, Lecha, Czecha, Rusa, Związku Walki Młodych (obecnie os. Stare Żegrze) i Związku Młodzieży Polskiej (obecnie os. Orła Białego) oraz Związku Młodzieży Socjalistycznej (obecnie Os. Polan). Budynki górnego tarasu są nieco bardziej zróżnicowane. O wysokości pięć, jedenaście i osiemnaście kondygnacji. Na osiedlu Rusa znajduje się największy budynek mieszkalny Poznania. Jest to blok o długości 435 m, 11 kondygnacjach i 792 mieszkaniach (9 wejść, w każdym 2 klatki, po 4 mieszkania na piętrze)[7]. Oddzielny charakter ma os. Zodiak położone na północ od os. Rusa, gdzie dominuje niska zabudowa szeregowa.

Część ratajskich osiedli posiadała na jednym z bloków charakterystyczny neon z pełną nazwą administracyjną osiedla. Neony świeciły na różne kolory m.in. zielony, niebieski, żółty, czerwony. Spośród ok. 15 neonów, które istniały na początku, część została pozbawiona świetlówek, ale nadal są w nocy widoczne dzięki halogenom. Neony posiadały funkcję informacyjną, pomagającą w orientacji. Obecnie jedynie 4 neony działają w oryginalny sposób (stan na maj 2009). Są to: Rzeczypospolitej, Bohaterów II Wojny Światowej, Oświecenia oraz Jagiellońskie.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Publiczne Gimnazjum Salezjańskie na osiedlu Bohaterów II Wojny Światowej

Wykaz placówek oświatowych znajdujących się na terenie Osiedla Rataje:

Transport[edytuj | edytuj kod]

Tramwaj marki Beijnes na ulicy Zamenhofa
Wypożyczalnia rowerów przy Rondzie Rataje
„Deska” na Osiedlu Bohaterów II Wojny Światowej, na parterze znajduje się siedziba Referatu Straży Miejskiej Nowe Miasto

Przez Rataje biegną liczne linie tramwajowe oraz autobusowe.

Linie tramwajowe[edytuj | edytuj kod]

  • 201 Osiedle Jana III Sobieskiego – Osiedle Lecha – Osiedle Jana III Sobieskiego (okrężna na Ratajach)

Linie autobusowe[edytuj | edytuj kod]

  • Linie nocne MPK Poznań[18]

Transport rowerowy[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Rataj wytyczono lub wybudowano drogi rowerowe wzdłuż ulic: Inflanckiej, Zamenhoffa, Hetmańskiej, Józefa Piłsudskiego, Żegrze i Bolesława Krzywoustego. W trakcie realizacji jest budowa traktu pieszo-rowerowego RoweLOVE Rataje łączącego Park Rataje z terenami rekreacyjnymi nad Jeziorem Maltańskim oraz szlaku rowerowego Wartostrada, przebiegającego wzdłuż prawego i lewego brzegu Warty. Na rondach Rataje i Starołęka uruchomiono punkty wypożyczalnia rowerów należące do systemu PRM. Przez Rataje przebiega, wzdłuż ulic Jana Pawła II i Zamenhofa, turystyczny szlak łącznikowy R-F łączący Poznański Węzeł Rowerowy z Pierścieniem Rowerowym dookoła Poznania. Szlak ten oznaczony jest na czerwono szlak rowerowy czerwony.

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Na osiedlu Bohaterów II Wojny Światowej zlokalizowany jest Referat Straży Miejskiej Nowe Miasto[22].

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny na Ratajach

Na Ratajach założono dwie parafie Kościoła rzymskokatolickiego, które są zgrupowane w dekanacie Poznań-Rataje i są to:

Media[edytuj | edytuj kod]

  • Ratajska Telewizja Kablowa (od 1997),
  • Bezpłatny miesięcznik lokalny: „Gazeta ratajska” (nakł. 5 000 egz.). Adresowany jest on do mieszkańców Rataj, Chartowa, Żegrza i Malty. Redaktorem naczelnym jest Jerzy Raube[23],
  • Darmowy miesięcznik lokalny: „Oferta Rataj”[24],
  • Kwartalnik Rady Osiedla Rataje „Głos Rataj”[25].

Literatura i muzyka[edytuj | edytuj kod]

Tematykę budowy osiedli ratajskich i dynamicznych przemian społecznych na tym terenie poruszyli:

Znane osoby związane z Ratajami[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Bogdanowski – (1944-2010) dziennikarz radiowy i telewizyjny, współtwórca Ratajskiej Telewizji Kablowej, mieszkał na osiedlu Oświecenia [26]
  • Krystyna Feldman – (1916-2007) aktorka, mieszkała na osiedlu Armii Krajowej
  • Mariusz Sabiniewicz – (1963-2007) aktor teatralny, telewizyjny i filmowy

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Informacje o Osiedlu (pol.). osiedla.poznan.pl. [dostęp 2016-02-12].
  2. Kronika Miasta Poznania, „Cyrk w zespole jednostek (na podstawie archiwalnych KMP)”, autor Danuta Książkiewicz-Bartkowiak: „Właśnie wtedy, na początku lat 50., pojawiły się pierwsze pomysły na budowę wielkiej, prawobrzeżnej dzielnicy Poznania na obszarze 'o chłonności 110 tys. mieszkańców'” Kronika Miasta Poznania nr 7/1958 str. 19: „ponad 110 tys. mieszkańców”
  3. Kronika Miasta Poznania nr 4/1960: Kronika Miasta Poznania nr 4/1960 str. 52: „Plan ogólny 'Nowego Miasta', przeznaczonego dla 120 000 mieszkańców, jest próbą odpowiedzi na pytanie, jak zorganizować współczesne warunki życia dla dużego skupiska ludzkiego.” („Nowa dzielnica miasta – Poznań-Rataje”, R. Pawulanka, Z. Piwowarczyk, J. Schmidt). Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. [dostęp 2016-02-12].
  4. Zygmunt Boras, Lech Trzeciakowski: W dawnym Poznaniu. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1971, s. 86.
  5. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 43.
  6. Piotr Grzelczak, Szachinszach na Ratajach, w: IKS Poznański Informator Kulturalny, Sportowy i Turystyczny nr 8(298)/2016, s.43, ISSN 1231-9139
  7. Włodzimierz Łęcki, Franciszek Jaśkowiak: Przewodnik po Poznaniu. Warszawa: Wydawnictwo SiT, 1983, s. 179.
  8. Szkoła Podstawowa nr 3 im. Bolesława Krzywoustego (pol.). poznan.pl. [dostęp 2016-02-12].
  9. Zespół Szkół z Oddziałami Sportowymi nr 3 w Poznaniu (pol.). sp14poznan.pl. [dostęp 2016-02-12].
  10. XIV Liceum Ogólnokształcące im. Kazimierza Wielkiego (pol.). czternastelo.pl. [dostęp 2016-02-12].
  11. Szkoła podstawowa nr. 20 im. Stefana Batorego w Poznaniu (pol.). sp20.pl. [dostęp 2016-02-12].
  12. Szkoły Salezjańskie w Poznaniu (pol.). szkola-poznan.salezjanie.pl. [dostęp 2016-02-12].
  13. Gimnazjum nr. 23 (pol.). gm23.inea.pl. [dostęp 2016-02-12].
  14. Społeczna Czwórka (pol.). ssp4.pl. [dostęp 2016-02-12].
  15. SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 IM. STANISŁAWA STASZICA W POZNANIU (pol.). sp19poznan.pl. [dostęp 2016-02-12].
  16. Szkoła Podstawowa nr 18 w Poznaniu (pol.). sp18.poznan.pl. [dostęp 2016-02-12].
  17. Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu: Mapa sieci tramwajowej (pol. • ang.). ztm.poznan.pl, 2017-10-29. [dostęp 2017-11-13].
  18. a b Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu: Mapa sieci połączeń nocnych ZTM Poznań (pol. • ang.). ztm.poznan.pl, 2017-11-01. [dostęp 2017-11-13].
  19. a b Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu: Mapa sieci połączeń ZTM Poznań (pol. • ang.). ztm.poznan.pl, 2017-11-01. [dostęp 2017-11-13].
  20. KOMBUS: Komunikacja » Kombus (pol.). kombus.pl. [dostęp 2016-02-12].
  21. Gmina Kleszczewo: Schemat wszystkich linii autobusowych na terenie gminy Kleszczewo z podziałem na organizatorów (pol.). kleszczewo.home.pl. [dostęp 2016-02-12].
  22. Referat Nowe Miasto (pol.). sm.poznan.pl. [dostęp 2016-02-12].
  23. Gazeta ratajska (pol.). gazetaradajska.pl. [dostęp 2016-02-12].
  24. Oferta Rataj i Winograd (Poznań) wydawca gazetek ogłoszeniowych - O firmie, www.oferta.poznan.pl [dostęp 2017-11-26].
  25. Głos Rataj – Rada Osiedla Rataje, rataje.poznan.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  26. Zmarł Jerzy Bogdanowski, współtwórca programu „Spacerkiem przez Poznań” (pol.). epoznan.pl. [dostęp 2016-02-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Włodzimierz Łęcki, Piotr Maluśkiewicz, Poznań od A do Z, Poznań: KAW, 1986, s. 259, ISBN 83-03-01260-6, OCLC 835895412.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]