14 Dywizjon Artylerii Konnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
14 Dywizjon Artylerii Konnej
8 Dywizjon Artylerii Konnej
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa artylerii konnej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 12 lipca[1]
Nadanie sztandaru 1938
Rodowód 9 Dywizjon Artylerii Konnej
Dowódcy
Ostatni ppłk dypl. Tadeusz Żyborski
Organizacja
Dyslokacja Białystok
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria konna
Podległość Podlaska Brygada Kawalerii
Koszary dywizjonu. Stan w roku 2012
Sgo narew 1939.png
Bitwa kock 1939 1.png
Bitwa kock 1939 2.png
Armata wz. 02 po przekalibrowaniu stanowiła podstawowe uzbrojenie dywizjonu

14 Dywizjon Artylerii Konnej (14 dak) – pododdział artylerii konnej Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W 1921 roku 8 dywizjon artylerii konnej funkcjonował w strukturze 2 pułku strzelców konnych[2]. W czerwcu 1921 roku 8 Dywizjon Artylerii Konnej przemianowany został na 9 Dywizjon Artylerii Konnej, a na początku lipca tego roku przeniesiony z I do IX Brygady Jazdy. Równocześnie, na wniosek pułkownika Gustawa Orlicz-Dreszera, dotychczasowy 9 dywizjon artylerii konnej został przemianowany na 8 dywizjon artylerii konnej.

W 1927 roku 8 dak został przemianowany na 14 dywizjon artylerii konnej.

Jednostka stacjonowała na terenie Okręgu Korpusu Nr I[3] w garnizonie Białystok w koszarach po 4 Mariampolskim Pułku Huzarów przy ulicy Bema 100[4].

Pod względem wyszkolenia fachowego dywizjon podporządkowany był dowódcy 3 Grupy Artylerii.

Dywizjon w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

Mobilizację w dywizjonie rozpoczęto 24 sierpnia 1939 roku. Nocą z 25 na 26 sierpnia dywizjon w składzie trzech baterii przeszedł do rejonu koncentracji Wilamowo – Stawiski – Poryte – Jurzec, na północ od Łomży i wspólnie z pozostałymi oddziałami brygady wszedł w skład Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew[5].

W kampanii wrześniowej 1939 roku dywizjon, liczący trzy baterie, walczył w składzie Podlaskiej Brygady Kawalerii.

W dniu 28 sierpnia dywizjon zajął zakryte stanowiska ogniowe. Tam opracowano ognie typowe dla prowadzenia obrony stałej. W czasie prac przygotowawczych do przyszłych działań określono dokładnie cele, wstrzelano nastawy do wybranych charakterystycznych punktów terenowych, umożliwiających już w czasie działań bojowych szybkie poprawianie ogni oraz stawianie zapór ogniowych na odcinkach zagrożenia. Były to niezbędne czynności, zwłaszcza w przewidywaniu walki z bronią pancerną[6].

28 września 1939 roku z żołnierzy 14 dak pod dowództwem kapitana Tomasza Skarzyńskiego zorganizowany został 4 szwadron 2 Pułku Ułanów Grochowskich.

Kadra dywizjonu[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy dywizjonu:

  • ppłk Czesław Tabortowski
  • mjr Stefan Dowbor
  • ppłk art. tyt. płk Witold Majewski (IV 1922 - 31 V 1924 → dowódca artylerii konnej 1 DK)
  • ppłk art. Adam Sielicki (do 27 III 1926 → zastępca dowódcy 22 pap[7])
  • mjr art. Ludwik Kiok (27 III 1926[8] - 23 V 1927 → dyspozycja dowódcy OK III)
  • ppłk art. Brunon Romiszewski (23 V 1927 - 28 I 1931 → dowódca 15 pal)
  • ppłk art. Włodzimierz Arwaniti (I 1931 - XI 1935 → dowódca 29 pal)
  • ppłk art. Jan Kijowski (1935 - 1939 → dowódca 23 pal)
  • ppłk dypl. Tadeusz Żyborski (VIII - IX 1939)

Oficerowie dywizjonu:

W lipcu 1939 roku dywizjon wydzielił jeden działon, który wszedł w skład załogi Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Obsługę armaty stanowili:

 Osobny artykuł: Ostatnia załoga Westerplatte.

Obsada personalna 14 dak we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo

  • dowódca - ppłk dypl. Tadeusz Żyborski
  • adiutant - kpt. Andrzej Roman Tadeusz Paulo
  • oficer zwiadowczy - kpt. Wiktor Eustahy Zahorski
  • oficer obserwacyjny - por. rez. Władysław Włodzimierz Mackiewicz († 13 IX 1939)
  • lekarz - kpt. lek. Wojciech Zabłocki
  • lekarz weterynarii - kpt. lek. wet. Józef Wiechowski

1 bateria

2 bateria

  • dowódca - kpt. Adam Włodzimierz Gątkiewicz († 4 IX 1939)
  • oficer zwiadowczy - ppor. Dionizy Wojciechowicz († 4 IX 1939)
  • dowódca I plutonu - ppor. rez. Jerzy Jacimirski († 14 IX 1939)
  • dowódca II plutonu - ppor. rez. mgr Zygmunt Czerwiński († 13 IX 1939)

3 bateria

  • dowódca - kpt. Tomasz Skarzyński

bateria marszowa 14 dak

  • dowódca - por. rez. Stanisław Załęski

Barwy i symbole[edytuj | edytuj kod]

Odznaka pamiątkowa
Od 20 maja 1922 roku oficerom i żołnierzom mogły być nadawane odznaki pamiątkowe artylerii konnej, wspólne dla wszystkich dywizjonów.

Sztandar
24 listopada 1937 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru dla 14 Dywizjonu Artylerii Konnej. Sztandar został wykonany zgodnie z wzorem określonym w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 roku o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach. Na lewej stronie płatu sztandarowego umieszczono:

  • w prawym górnym rogu na tarczy - wizerunek Matki Boskiej Kodeńskiej,
  • w lewym górnym rogu na tarczy - wizerunek Świętej Barbary,
  • w prawym dolnym rogu na tarczy - godło Ziemi Podlaskiej,
  • w lewym dolnym rogu na tarczy - odznakę pamiątkową artylerii konnej,
  • na dolnym ramieniu krzyża kawalerskiego - napis „Warszawa 12.VII.1920”[10].

3 lipca 1938 roku, w Wilnie, marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz wręczył jednostce sztandar ufundowany przez społeczeństwo Wilna i ziem północno-wschodnich Rzeczypospolitej.

Barwy

  • Otok na czapkach - czarny (oficerowie aksamitny, szeregowi sukienny)[11],
  • Proporczyk na kołnierzu kurtki i płaszcza - czarno-amarantowy (od 14 lipca 1920 roku[12]) i tymczasowo czarno-szkarłatne (od 4 sierpnia 1927 roku[13]),
  • Naramiennik - numer porządkowy dywizjonu „14”

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Galster 1975 ↓, s. 95.
  2. Giętkowski 2001 ↓, s. 67.
  3. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 60.
  4. Michał Sprudin: Kompleks koszarowy przy Bema. gazeta.pl, 2011-05-20. [dostęp 2012-03-08].
  5. Giętkowski 2001 ↓, s. 270.
  6. Giętkowski 2001 ↓, s. 205–206.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 15 z 27 marca 1926 roku, s. 103.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 15 z 27 marca 1926 roku, s. 102.
  9. a b W 1989 roku Eugeniusz Grabowski, Czesław Filipkowski i Franciszek Żołnik mianowani zostali do stopnia podporucznika.
  10. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 16 z 14 grudnia 1937 roku, poz. 201 i Dz.U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980.
  11. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 24 lutego 1928 roku, poz. 66.
  12. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 27 z 3 sierpnia 1920 roku, poz. 636.
  13. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 22 z 4 sierpnia 1927 roku, poz. 268.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]