Stefan Frankowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stefan Frankowski
komandor dyplomowany komandor dyplomowany
Data i miejsce urodzenia 3 kwietnia 1887
Hołowle
Data i miejsce śmierci 25 września 1940
Bielawa
Przebieg służby
Lata służby 1908-1940
Siły zbrojne Marynarka Wojenna Imperium Rosyjskiego
Jednostki Dywizjon Torpedowców
Kierownictwo Marynarki Wojennej
Dowództwo Floty
Stanowiska POL dowódca dywizjonu okrętów rank flag.svg dowódca dywizjonu okrętów
szef sztabu
dowódca Obrony Wybrzeża Morskiego
dowódca Morskiej Obrony Wybrzeża
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Obrona Wybrzeża
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Medal Zwycięstwa Kawaler 1. klasy Orderu Miecza (Szwecja)
Grób Stefana Frankowskiego

Stefan Frankowski (ur. 3 kwietnia[1] 1887 w Hołowlu na Wołyniu, zm. 25 września 1940 w Bielawie) – komandor dyplomowany Marynarki Wojennej II Rzeczypospolitej, pośmiertnie mianowany kontradmirałem.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W latach 1899-1905 był uczniem sześcioklasowej szkoły realnej w Kijowie. W 1908 ukończył Morski Korpus Kadetów w Sankt Petersburgu i został promowany na stopień miczmana. Podczas służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego pływał jako oficer nawigacyjny na okrętach nawodnych: pancerniku "Cesarewicz" i "Sława" oraz krążowniku "Aurora". W 1912 został awansowany na lejtnanta (porucznika marynarki). W 1913 był słuchaczem kursu oficerów nawigacyjnych. W I wojnie światowej był oficerem nawigacyjnym 2 Brygady Pancerników Floty Morza Bałtyckiego.

W 1919 zgłosił się do Wojska Polskiego i objął funkcję naczelnika Wydziału Operacyjnego w Sekcji Marynarki Wojennej Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie. Przez krótki czas był pełniącym obowiązki szefa Sekcji Marynarki. Po jej przekształceniu w Departament dla Spraw Morskich został kierownikiem Wydziału Operacyjnego w Sekcji Organizacyjnej. Przewodził także pracom Komisji Weryfikacyjnej dla Oficerów. Od końca 1919 do połowy 1920 pracował jako oficer do zleceń i przedstawiciel morski w Sztokholmie[2]. Po powrocie do kraju został kierownikiem kursu dla oficerów Korpusu Rzeczno-Brzegowego, a następnie szefem Sekcji Personalno-Szkolnej w Departamencie dla Spraw Morskich. W momencie utworzenia Kierownictwa Marynarki Wojennej w Warszawie otrzymał posadę szefa Wydziału Regulaminów i Wyszkolenia, niedługo potem wyznaczono go szefem Wydziału Organizacyjno-Mobilizacyjnego. Od października 1923 roku do września 1925 roku był słuchaczem francuskiej Szkoły Marynarki Wojennej ("Ecole de Guerre Navale"). 17 listopada 1925 roku Minister Spraw Wojskowych przyznał mu tytuł naukowy oficera Sztabu Generalnego[3]. We wrześniu 1925 przejął dowodzenie dywizjonem torpedowców w Gdyni[4]. Od 1926 do 1929 był komendantem Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Toruniu (od 1928 Szkoła Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu[5]). 27 kwietnia 1929 roku został przeniesiony do Kierownictwa Marynarki Wojennej w Warszawie na stanowisko szefa sztabu[6][7]. Został zwolniony ze stanowiska w związku z zaniechaniem zabezpieczania dokumentów. 11 kwietnia 1933 roku został przeniesiony do Dowództwa Floty w Gdyni na stanowisko dowódcy Obrony Wybrzeża Morskiego[8]. Po jego rozdzieleniu w 1939 dowodził Morską Obroną Wybrzeża w Gdyni. Był najprawdopodobniej jednym z autorów dokumentu "Sześcioletni program rozbudowy floty"[9]. W 1929 został prezesem Komitetu Głównego Funduszu Łodzi Podwodnej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Od 1931 do 1935 przewodniczył Komitetowi Redakcyjnemu "Przeglądu Morskiego". Był także członkiem Rady Głównej Ligi Morskiej i Kolonialnej.

Podczas obrony Wybrzeża w kampanii wrześniowej dowodził całością wojska zgromadzonego na Półwyspie Helskim oraz okrętami minowymi w Zatoce Gdańskiej. 3 września podjął decyzję o ewakuacji Dowództwa Morskiej Obrony Wybrzeża na Hel. Następnie przebywał w niewoli niemieckiej w oflagach: X B Nimburg, XVII C Spittal, II C Woldenberg oraz VIII B Silberberg. W 1940 w ciężkim stanie został przewieziony do szpitala w Bielawie, gdzie zmarł 25 września. Po II wojnie światowej jego zwłoki ekshumowano i pochowano na Cmentarzu Żołnierzy Polskich we Wrocławiu-Oporowie.

W 1922 roku Stefan Frankowski zawarł związek małżeński z Marią Różą z Dobrowolskich (ur. 1896 w Kijowie, zm. 1986), z którą miał syna Stefana (1924-1961) i córkę Jolantę, po mężu Frankowską-Collins.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Wojciechowski, jako datę urodzenia podał "2 kwietnia". Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski podali "3 kwietnia". Waldemar Strzałkowski podał "27 marca". Jeżeli data podana przez Waldemara Strzałkowskiego jest datą według kalendarza juliańskiego, starego porządku, to według kalendarza gregoriańskiego nowego porządku będzie to "8 kwietnia". Datę urodzenia "27 marca" podaje także "Rocznik Oficerski 1924". W Roczniku Oficerskim z 1928 i 1932 r. oraz w Liście starszeństwa (...) z dnia 15 sierpnia 1930 r., jako data urodzenia widnieje "4 kwietnia".
  2. Waldemar Strzałkowski podał, że admirał w okresie od marca 1919 do lipca 1921 był attaché morskim w Szwecji. Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski oraz Zbigniew Wojciechowski, jako datę rozpoczęcia służby w Sztokholmie wymieniają styczeń 1919 r.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 121 z 17 listopada 1925 roku, s. 651.
  4. Jako dowódca Dywizjonu Torpedowców figuruje w Roczniku Oficerskim z 1924 r., a więc wyznaczenie na to stanowisko musiało mieć miejsce w czasie studiów w EdeGN.
  5. Historia AMW. Z kart naszej historii, Akademia Marynarki Wojennej [dostęp: 18.06.2016]
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 132.
  7. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 393, 891.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 90.
  9. Tymoteusz Pawłowski. "Planowanie wojenne PMW w końcu lay trzydziestych XX wieku." Tajemnice archiwów. Opublikowano w "Morze. Statki i Okręty." Numer 6 (66). Czerwiec 2007. Magnum-X. Warszawa 2007. ISSN 1426-529X
  10. Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski oraz Waldemar Strzałkowski, jako datę awansu podają "26 września 1940". Zbigniew Wojciechowski twierdzi, że nastąpiło to we wrześniu 1946 r.
  11. M.P. z 1930 r. nr 260, poz. 352.
  12. a b c d e Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 181.
  13. a b c „PRZEGLĄD MORSKI” 2006 NR 11
  14. Dziennik Personalny MSWojsk Nr 8/1932, s. 336
  15. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 16 z 12.04.1926
  16. Rocznik Oficerski 1921 nr 48, s. 1746
  17. a b Rocznik Oficerski 1923, s. 32, 1443.
  18. Sveriges statskalender. Sztokholm: 1925, s. 922

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
  • Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, Maria Babnis, Alfons Jankowski, Jan Sawicki. "Kadry Morskie Rzeczypospolitej. Tom II. Polska Marynarka Wojenna. Część I. Korpus oficerów 1918-1947." Wyższa Szkoła Morska. Gdynia 1996. (​ISBN 83-86703-50-4​)
  • Zbigniew Wojciechowski: Kontradmirał Stefan Frankowski, "Bandera", s. 8,
  • Waldemar Strzałkowski: Życiorysy dowódców jednostek polskich w wojnie obronnej 1939 r., Stefan Frankowski (1887-1940) w: Jurga Tadeusz, Obrona Polski 1939, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1990, wyd. I, ​ISBN 83-211-1096-7​, ss. 766-777,
  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzupełnione i poprawione, s. 92,
  • Rocznik Oficerski 1923, s. 32, 1443.
  • Rocznik Oficerski 1928, s. 847,
  • Lista starszeństwa oficerów zawodowych Marynarki Wojennej, oficerów rezerwy Marynarki Wojennej powołanych do służby czynnej, oraz oficerów zawodowych innych korpusów osobowych armii, przydzielonych do Marynarki Wojennej sporządzona na dzień 15 sierpnia 1930 r., Samodzielny Referat Personalny Kierownictwa Marynarki Wojennej, Warszawa 1930, s. 1,