Adam Mohuczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adam Mohuczy
Pirat
ilustracja
kontradmirał kontradmirał
Data i miejsce urodzenia 7 marca 1891
Witebsk
Data i miejsce śmierci 7 maja 1953
Sztum
Przebieg służby
Siły zbrojne Naval Ensign of Poland2.svg Marynarka Wojenna
Jednostki dowódca MW Marynarka Wojenna
szef Sztabu MW Sztab Główny Marynarki Wojennej
dowódca dywizjonu dywizjon ćwiczebny
dowódca dywizjonu dywizjon torpedowców
dowódca okrętu ORP „Wilia”
dowódca okrętu ORP „Bałtyk”
dowódca okrętu ORP „Kujawiak”
dowódca okrętu ORP „Generał Haller”
Stanowiska p.o. Dowódcy Marynarki Wojennej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Order Krzyża Grunwaldu III klasy Srebrny Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk Medal Zwycięstwa i Wolności 1945

Adam Mohuczy, ps. Pirat (ur. 7 marca 1891 w Witebsku, zm. 7 maja 1953 w Sztumie) – polski kontradmirał i morski oficer pokładowy okrętów nawodnych. Od 1912 do 1918 służył w Imperatorskiej Marynarce Wojennej Rosji, a następnie w odrodzonej polskiej Marynarce Wojennej. Dowodził wieloma jednostkami pływającymi oraz dywizjonem torpedowców i dywizjonem ćwiczebnym. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej 1939. W 1931 roku zwolniony z zawodowej służby wojskowej, w 1939 roku zmobilizowano go do pełnienia funkcji prokuratora Morskiego Sądu Wojskowego. W trakcie II wojny światowej przebywał w obozie jenieckim w Woldenbergu. Po zakończeniu wojny był szefem Sztabu Głównego Marynarki Wojennej i pełniącym obowiązki Dowódcy Marynarki Wojennej. Następnie represjonowany, skazany w 1950 roku na 13 lat pozbawienia wolności. Zmarł 7 maja 1953 roku w więzieniu w Sztumie. Został pochowany na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kwatera 31E-3-4/5). Zrehabilitowany w 1957 postanowieniem Naczelnego Sądu Wojskowego uchylającym wyrok. 29 czerwca 2018 Jego szczątki oraz ośmiu innych ofiar terroru komunistycznego spoczęły w Kwaterze Pamięci na Cmentarzu Marynarki Wojennej na gdyńskim Oksywiu[1]. Postanowieniem Prezydenta RP z dnia 11 marca 2019 roku, mianowany pośmiertnie na stopień wiceadmirała[2].

Służba wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Adam Mohuczy urodził się w rodzinie Adama Jana i Stanisławy z d. Sokołowicz. Był stryjecznym bratem komandora Aleksandra Mohuczego i komandora ppor. Borysa Mohuczego. Wykształcenie średnie otrzymał w gimnazjum w Wilnie. Ukończył Korpus Morski w Petersburgu (1911), oficerską szkołę łodzi podwodnych (1915) i Ecole de Guerre Navale w Paryżu (1926).

Od promocji oficerskiej służył w rosyjskiej flocie wojennej. W latach 1912–1917 pływał kolejno we Flocie Bałtyckiej na okręcie szkolnym „Giercog Edinburgskij”, krążowniku pancernym „Rossija” i pancernikuCesarewicz” oraz okrętach podwodnych „Akuła”, „Bars” i „S-12”. Pełnił obowiązki dowódcy l i IV dywizjonu łodzi podwodnych we Flocie Bałtyckiej i na tym stanowisku za swoje czyny bojowe został 4-krotnie odznaczony[3]. Następnie był wykładowcą i kierownikiem szkolenia w Akademii Morskiej w Mikołajowie.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został w 1919 przyjęty do Marynarki Wojennej i wyznaczony referentem w Sekcji Organizacyjnej Departamentu dla Spraw Morskich w Warszawie. Następnie został dowódcą Kadry Marynarki Wojennej w Toruniu. Podczas wojny polsko-radzieckiej, w 1920 brał udział w walkach pod Grodnem jako dowódca II batalionu morskiego i p.o. dowódcy pułku morskiego. W latach 1921–1924 był komendantem Tymczasowych Instruktorskich Kursów dla Oficerów i jednocześnie pierwszym dowódcą kanonierki ORP „Generał Haller”. 1 października 1924 został wyznaczony na stanowisko komendanta Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Toruniu. Od października 1924 dowodził dywizjonem torpedowców i ORP „Kujawiak”. Od 15 listopada 1924 do 28 sierpnia 1926 był słuchaczem Morskiej Szkoły Wojennej (franc. École de Guerre Navale) w Paryżu. 20 września 1926 został komendantem Portu Wojennego w Gdyni i opracował plan obrony Gdyni i Helu. W maju 1927 Minister Spraw Wojskowych przyznał mu tytuł naukowy oficera Sztabu Generalnego[4]. W 1928 krótko pełnił obowiązki komendanta Szkoły Specjalistów Morskich i dowódcy ORP „Bałtyk”, po czym wyznaczono go dowódcą dywizjonu ćwiczebnego. Po powrocie z rejsu szkolnego w 1929, podczas którego dowodził ORP „Wilia”, został urlopowany. Z dniem 31 października 1929 został przeniesiony w stan nieczynny na okres dwunastu miesięcy „w celu przejścia do instytucji państwowej mającej na celu rozwój Ojczystej Floty Wojennej lub Handlowej”[5]. W tym konkretnym wypadku chodziło o rozpoczęcie z dniem 1 września 1929 pracy na stanowisku dyrektora Szkoły Morskiej w Tczewie, potem w Gdyni. Z dniem 28 lutego 1931 został przeniesiony w stan spoczynku z powodu utraty zdolności fizycznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej stwierdzonej przez komisję superrewizyjną[6]. Na stanowisku dyrektora Szkoły Morskiej w Gdyni pozostawał do 31 lipca 1936. W 1937 został kierownikiem Działu Zaopatrzenia i Zakupów w cywilnym przedsiębiorstwie Żegluga Polska.

Tuż przed wybuchem II wojny światowej zmobilizowano go jako prokuratora Morskiego Sądu Wojskowego. Podczas kampanii wrześniowej uczestniczył w obronie Helu. W nocy z 1 na 2 października podjął nieudaną próbę ucieczki do Szwecji na kutrze rybackim Hel-117. W latach 1939–1945 przebywał w niewoli niemieckiej w oflagach XVIII A Lienz i II C Woldenberg. Po wyzwoleniu był naczelnikiem Wydziału Żeglugi i Portów w Izbie Przemysłu i Handlu. W 1945 został powołany do służby czynnej na dyrektora nauk Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej i cz. p.o. zastępcy szefa Sztabu Głównego Marynarki Wojennej. Następnie był zastępcą szefa Sztabu Głównego i szefem Sztabu Głównego Marynarki Wojennej. Rozkazem Naczelnego Dowdztwa Wojska Polskiego z dniem 1 stycznia 1946 objął stanowisko dowódcy garnizonu Gdynia oraz p.o. dowódcy Marynarki Wojennej[3]. Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 1 marca 1946 został mianowany kontradmirałem[7]. W 1947 został prezesem Rady Głównej Ligi Morskiej. W 1948 przeniesiono go w stan spoczynku.

Pod koniec 1949 został aresztowany i umieszczony w budynkach Informacji Wojskowej w Gdyni, gdzie był torturowany. W 1950 został skazany wyrokiem Najwyższego Sądu Wojskowego na 13 lat więzienia pod fałszywym zarzutem dokonania sabotażu wraz z szefem Służby Technicznej Marynarki Wojennej komandorem Konstantym Siemaszką, zastępcą dowódcy Portu Głównego w Gdyni komandorem Władysławem Sakowiczem oraz komandorem rezerwy Hilarym Sipowiczem. Zmarł w więzieniu w Sztumie.

Awansował kolejno na stopnie oficerskie:

W 1922 przełożył z języka rosyjskiego i wydał w Toruniu własnym nakładem Nauticae res. Krótki zarys morskiej polityki autorstwa Saint Pierrea de Bollatiego. W 1935 w Gdyni ukazała się jego książka XV lat polskiej pracy na morzu. Był autorem licznych publikacji w języku polskim i francuskim.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sprawiedliwość po latach, www.polska-zbrojna.pl [dostęp 2020-01-14].
  2. M.P. z 2019 r. poz. 693
  3. a b "Dziennik Bałtycki" nr 10 (227), R.II, z 11 stycznia 1946 r. Komandor dyplomony Adam Mohuczy. Nowy dowódca garnizonu Gdynia, s. 5.
  4. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 5 maja 1927 r., Nr 14, s. 139.
  5. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 23 grudnia 1929 r., Nr 20, s. 408.
  6. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 26 marca 1931 r., Nr 3, s. 128.
  7. Dziennik Bałtycki, 1946, nr 64: Pierwszy Admirał Polski Demokratycznej Awans Szefa Sztabu Główn. Mar. Woj. kmd. dypl. A.Mohuczego, s. 4., bibliotekacyfrowa.eu [dostęp 2020-02-03].
  8. Dziennik Personalny nr 18 z 03.05.1926 r.
  9. Dekret Wodza Naczelnego L. 3306 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 10).
  10. M.P. z 1947 r. nr 11, poz. 23.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Drzewiecki Andrzej, Adam, Aleksander i Borys Mohuczowie w służbie Polskiej Marynarki Wojennej, Wydawnictwo Marszałek, Toruń 2005, ​ISBN 83-7441-027-2​.
  • Babnis Maria, Czerwińska Małgorzata, Czerwiński Julian, Jankowski Alfons, Sawicki Jan, Kadry Morskie Rzeczypospolitej, tom II, Polska Marynarka Wojenna, część I, Korpus oficerów 1918-1947, Wyższa Szkoła Morska, Gdynia 1996, ​ISBN 83-86703-50-4​.