Tiosiarczan sodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tiosiarczan sodu
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny Na2S2O3
Masa molowa 158,10 g/mol
Wygląd bezbarwne kryształy (bezwodny i pentahydrat)[1]
Identyfikacja
Numer CAS 7772-98-7 (bezwodny)
10102-17-7 (pentahydrat)
PubChem 24477[2]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Tiosiarczan sodu (Na
2
S
2
O
3
) – nieorganiczny związek chemiczny, sól sodowa nietrwałego kwasu tiosiarkowego. Zwykle występuje w postaci pentahydratu, Na
2
S
2
O
3
·5H
2
O
.

Kryształy tiosiarczanu sodu

W temperaturze pokojowej jest bezbarwnym, krystalicznym ciałem stałym o gęstości 1,69 g/cm³[1].

Rozpuszcza się w wodzie: w temperaturze 20 °C jest to 68,4 g w 100 cm³, a w temperaturze 100 °C – 255 g w 100 cm³[potrzebny przypis].

Po zakwaszeniu roztwór tiosiarczanu sodu natychmiast mętnieje wskutek rozkładu powstającego kwasu tiosiarkowego do siarki, dwutlenku siarki i wody:

S
2
O2−
3
+ 2H+
→ [H
2
S
2
O
3
] → S↓ + SO
2
+ H
2
O

Wydzielająca się siarka tworzy zawiesinę koloidalną.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Ogrzewacze

Pentahydrat w temperaturze 48 °C rozpuszcza się w swojej wodzie krystalizacyjnej, a po schłodzeniu jest w stanie roztworu przesyconego. Po wrzuceniu do cieczy jednego kryształka tiosiarczanu sodu lub innego zarodka krystalizacji, całość natychmiast ulega krystalizacji, przy czym wydziela się ciepło i roztwór ogrzewa się do temperatury około 45 °C. Zjawisko to wykorzystywane jest w turystycznych ogrzewaczach dłoni.

Fotografia

W tradycyjnej fotografii jest stosowany jako utrwalacz, ponieważ tworzy trwałe kompleksy z jonami srebra, dzięki co pozwala usunąć po wywołaniu nienaświetlony bromek srebra z kliszy.

2S
2
O2−
3
+ AgBr → [Ag(S
2
O
3
)
2
]3−
+ Br
Usuwanie chloru

Występuje pod nazwą „antychlor” jako środek usuwający chlor, na przykład po bieleniu. Stosowany jest również do zmniejszania ilości chloru w basenach.

S
2
O2−
3
+ 4Cl
2
+ 5H
2
O → 2SO2−
4
+ 8Cl
+ 10H+
Chemia analityczna

Jest używany w nieorganicznej analizie jakościowej do wykrywania jonów Co2+
(błękitne zabarwienie)[3] i CN
(zachodzi reakcja 2S
2
O2−
3
+ CN
NCS
+ SO2−
3
, po czym jony NCS
w reakcji z FeCl
3
dają krwistoczerwone zabarwienie)[4]. W analizie ilościowej wykorzystywany jest jako reduktor w jodometrii[5]:

2S
2
O2−
3
+ I
2
→ 2I
+ S
4
O2−
6

Zanik jodu skutkuje odbarwieniem wskaźnika, najczęściej zawiesiny skrobi. Metodę tę można stosować do oznaczania stężeń wielu utleniaczy, np. Cr
2
O2−
7
, MnO
4
, BrO
3
, Fe3+
i Cu2+
[5].

Odtrutka

Jest jedną z odtrutek w zatruciach cyjankami[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R. Lide (red.), wyd. 88, Boca Raton: CRC Press, 2007, s. 4-91, ISBN 978-0-8493-0488-0.
  2. Sodium thiosulfate (CID: 24477) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. Szmal i Lipiec 1988 ↓, s. 249.
  4. Szmal i Lipiec 1988 ↓, s. 275.
  5. a b Szmal i Lipiec 1988 ↓, s. 506.
  6. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Ophir Lavon, Amit Avrahami, Arik Eisenkraft, Effectiveness of isosorbide dinitrate in cyanide poisoning as a function of the administration timing, „BMC Pharmacology & Toxicology”, 18, 2017, DOI10.1186/s40360-017-0122-0, ISSN 2050-6511, PMID28288687, PMCIDPMC5348846 [dostęp 2018-03-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zdzisław Stefan Szmal, Tadeusz Lipiec: Chemia analityczna z elementami analizy instrumentalnej. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1988, s. 413-420. ISBN 83-200-1177-9.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.