Deksrazoksan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Deksrazoksan
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C11H16N4O4
Masa molowa 268,27 g/mol
Wygląd biały lub białawy proszek[1]
Identyfikacja
Numer CAS 24584-09-6
PubChem 71384[2]
DrugBank DB00380[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC V03AF02

Deksrazoksan (łac. dexrazoxanum) – organiczny związek chemiczny, S-(+)-enancjomer razoksanu (diimidu metylowej pochodnej kwasu wersenowego). Wykazuje działanie chroniące serce przed kardiotoksycznymi skutkami ubocznymi stosowania antracyklin[4][5][6] takich jak doksorubicyna[7].

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Deksrazoksan zapobiega chelatowaniu żelaza przez antracykliny, a szczególnie przez ich metabolity z otwartym pierścieniem. Uważa się, że właśnie te chelaty powodują wolnorodnikowy stres oksydacyjny, który odpowiada za uszkodzenie mięśnia sercowego[8][9]. Dodatkowo, deksrazoksan wykazuje działanie przeciwnowotworowe polegające na hamowaniu aktywności topoizomerazy II[10].

Podczas dożylnego/dotętniczego podawania antracyklin może dojść do wynaczynienia, które prowadzi do wystąpienia martwicy tkanek. Deksrazoksan chroni tkanki przed wystąpieniem objawów wynaczynienia, choć mechanizm tego działania nie jest znany[11][12][13].

Farmakokinetyka[edytuj | edytuj kod]

Deksrazoksan, podany dożylnie, szybko przenika do tkanek, osiągając największe stężenie w wątrobie i nerkach. Około 2% deksrazoksanu wiąże się z białkami osocza. Lek ulega hydrolizie wewnątrz komórek, w wyniku której powstaje końcowy metabolit o strukturze podobnej do EDTA[14][15].
Deksrazoksan wykazuje dwufazowy okres półtrwania. I faza trwa 0,18-1 godz., II faza – 1,9-9,1 godz. Lek wydalany jest głównie z moczem, w 32–60% w postaci niezmienionej. Znacznie dłuższy okres półtrwania ma końcowy metabolit.

Wskazania[edytuj | edytuj kod]

Deksrazoksan stosowany jest w leczeniu wynaczynienia antracyklin[16].

Przeciwwskazania[edytuj | edytuj kod]

Ostrzeżenia specjalne[edytuj | edytuj kod]

  1. Deksrazoksyna nie działa na wynaczynienie związków nie będących antracyklinami (np. winkrystyna, mitomycyna, winorelbina).
  2. Preparat należy podać nie później niż po 6 godzinach od wynaczynienia.
  3. Leczenie deksrazoksanem może powodować wystąpienie efektu addytywnego z antracyklinami. Z tego powodu należy regularnie kontrolować parametry hematologiczne u chorych leczonych deksrazoksanem.
  4. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów cierpiących na schorzenia wątroby i nerek.
  5. Deksrazoksan wykazuje działanie mutagenne oraz teratogenne. Mężczyźni przyjmujący lek powinni stosować prezerwatywy w trakcie leczenia oraz do 3 miesięcy po jego zakończeniu.

Interakcje[edytuj | edytuj kod]

Podczas jednoczesnego stosowania deksrazoksanu i leków przeciwzakrzepowych należy kontrolować czas protrombinowy. Podanie choremu leczonemu deksrazoksanem szczepionki przeciwko żółtej febrze może doprowadzić do ostrego, uogólnionego odczynu poszczepiennego, który może zagrażać życiu. Deksrazoksan zmniejsza wchłanianie fenytoiny. Może to doprowadzić do wystąpienia napadów padaczki. Podczas jednoczesnego stosowania deksrazoksanu oraz cyklosporyny lub takrolimusu wzrasta ryzyko choroby rozrostowej układu chłonnego.

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Występują bardzo często i mają różne nasilenie. Większość z nich mija jednak w trakcie leczenia. Najczęściej pojawiają się:

Wiele z tych objawów ubocznych wiąże się z jednoczesnym stosowaniem deksrazoksanu i antracyklin.

Dawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Preparat podaje się przez 3 dni, raz na dobę, w ściśle określonych dawkach[17]:

  • pierwszego dnia – 1000 mg/m² powierzchni ciała,
  • drugiego dnia – jw.,
  • trzeciego dnia – 500 mg/m² powierzchni ciała.

W przypadku pacjentów z powierzchnią ciała większą niż 2 m² nie należy przekraczać pojedynczej dawki 2000 mg.

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Deksrazoksan (nr D1446) w katalogu produktów Sigma-Aldrich (Merck KGaA). [dostęp 2018-07-14].
  2. Deksrazoksan (CID: 71384) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b c d e Deksrazoksan (DB00380) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  4. S.E. Lipshultz i inni, The effect of dexrazoxane on myocardial injury in doxorubicin-treated children with acute lymphoblastic leukemia, „The New England Journal of Medicine”, 351 (2), 2004, s. 145–153, DOI10.1056/NEJMoa035153, PMID15247354.
  5. F. Testore i inni, Cardioprotective effect of dexrazoxane in patients with breast cancer treated with anthracyclines in adjuvant setting: a 10-year single institution experience, „American Journal of Cardiovascular Drugs”, 8 (4), 2008, s. 257–263, DOI10.2165/00129784-200808040-00005, PMID18690759.
  6. K. Kik, L. Szmigiero, Deksrazoksan (ICRF-187) – czynnik kardioochronny i modulator działania niektórych leków przeciwnowotworowych, „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej”, 60, 2006, s. 584–590, PMID17115008 [dostęp 2014-01-26].
  7. S.K. Bjelogrlic i inni, Effects of dexrazoxane and amifostine on evolution of Doxorubicin cardiomyopathy in vivo, „Experimental Biology and Medicine”, 232 (11), 2007, s. 1414–1424, DOI10.3181/0705-RM-138, PMID18040065.
  8. Istnieją jednak badania zaprzeczające tej tezie. Zobacz: H. Kaiserová i inni, Iron is not involved in oxidative stress-mediated cytotoxicity of doxorubicin and bleomycin, „British Journal of Pharmacology”, 149 (7), 2006, s. 920–930, DOI10.1038/sj.bjp.0706930, PMID17031387.
  9. K.J. Schimmel i inni, Cardiotoxicity of cytotoxic drugs, „Cancer Treatment Reviews”, 30 (2), 2004, s. 181–191, DOI10.1016/j.ctrv.2003.07.003, PMID15023436.
  10. A. Renodon-Cornière i inni, Probing the role of linker substituents in bisdioxopiperazine analogs for activity against wild-type and mutant human topoisomerase II alpha, „Molecular Pharmacology”, 63 (5), 2003, s. 1159–1168, DOI10.1124/mol.63.5.1159, PMID12695544.
  11. L. Schulmeister, Dexrazoxane treatment for intrathoracic anthracycline extravasation, „Onkologie”, 31 (11), 2008, s. 634, DOI10.1159/000160618, PMID19145099.
  12. Kane RC i inni, FDA review and approval for the treatment of accidental extravasation following intravenous anthracycline chemotherapy, „Oncologist”, 13 (4), 2008, s. 445–450, DOI10.1634/theoncologist.2007-0247, PMID18448560.
  13. M.S. Ward, Totect: a new agent for treating anthracycline extravasation, „Clinical Journal of Oncology Nursing”, 11 (5), 2007, s. 613, DOI10.1188/07.CJON.613, PMID17962168.
  14. P.E. Schroeder i inni, Metabolism of the cardioprotective drug dexrazoxane and one of its metabolites by isolated rat myocytes, hepatocytes, and blood, „Drug Metabolism and Sisposition”, 33 (6), 2005, s. 719–25, DOI10.1124/dmd.104.003186, PMID15764716.
  15. P.E. Schroeder, B.B. Hasinoff, Metabolism of the one-ring open metabolites of the cardioprotective drug dexrazoxane to its active metal-chelating form in the rat, „Drug Metabolism and Disposition”, 33 (9), 2005, s. 1367–1372, DOI10.1124/dmd.105.005546, PMID15980099.
  16. S.W. Langer, M. Sehested, P.B. Jensen, Treatment of anthracycline extravasation with dexrazoxane, „Clinical Cancer Research”, 6 (9), 2000, s. 3680–3686, PMID10999761.
  17. M.L. Tetef i inni, Phase I trial of 96-hour continuous infusion of dexrazoxane in patients with advanced malignancies, „Clinical Cancer Research”, 7 (6), 2001, s. 1569–1576, PMID11410492.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.