Deksrazoksan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Deksrazoksan
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C11H16N4O4
Masa molowa 268,27 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały proszek[1]
Identyfikacja
Numer CAS 24584-09-6
PubChem 71384[2]
DrugBank DB00380[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC V03 AF02

Deksrazoksan (łac. Dexrazoxanum) – organiczny związek chemiczny, S-(+)-enancjomer razoksanu (diimidu metylowej pochodnej kwasu wersenowego). Wykazuje działanie chroniące serce przed kardiotoksycznymi skutkami ubocznymi stosowania antracyklin[5][6][7] takich jak doksorubicyna[8].

Mechanizm działania[edytuj]

Deksrazoksan zapobiega chelatowaniu żelaza przez antracykliny, a szczególnie przez ich metabolity z otwartym pierścieniem. Uważa się, że właśnie te chelaty powodują wolnorodnikowy stres oksydacyjny, który odpowiada za uszkodzenie mięśnia sercowego[9][10]. Dodatkowo, deksrazoksan wykazuje działanie przeciwnowotworowe polegające na hamowaniu aktywności topoizomerazy II[11].
Podczas dożylnego/dotętniczego podawania antracyklin może dojść do wynaczynienia, które prowadzi do wystąpienia martwicy tkanek. Deksrazoksan chroni tkanki przed wystąpieniem objawów wynaczynienia, choć mechanizm tego działania nie jest znany[12][13][14].

Farmakokinetyka[edytuj]

Deksrazoksan, podany dożylnie, szybko przenika do tkanek, osiągając największe stężenie w wątrobie i nerkach. Około 2% deksrazoksanu wiąże się z białkami osocza. Lek ulega hydrolizie wewnątrz komórek, w wyniku której powstaje końcowy metabolit o strukturze podobnej do EDTA[15][16].
Deksrazoksan wykazuje dwufazowy okres półtrwania. I faza trwa 0,18-1 godz., II faza – 1,9-9,1 godz. Lek wydalany jest głównie z moczem, w 32-60% w postaci niezmienionej. Znacznie dłuższy okres półtrwania ma końcowy metabolit.

Wskazania[edytuj]

Deksrazoksan stosowany jest w leczeniu wynaczynienia antracyklin[17].

Przeciwwskazania[edytuj]

Ostrzeżenia specjalne[edytuj]

  1. Deksrazoksyna nie działa na wynaczynienie związków nie będących antracyklinami (np. winkrystyna, mitomycyna, winorelbina).
  2. Preparat należy podać nie później niż po 6 godzinach od wynaczynienia.
  3. Leczenie deksrazoksanem może powodować wystąpienie efektu addytywnego z antracyklinami. Z tego powodu należy regularnie kontrolować parametry hematologiczne u chorych leczonych deksrazoksanem.
  4. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów cierpiących na schorzenia wątroby i nerek.
  5. Deksrazoksan wykazuje działanie mutagenne oraz teratogenne. Mężczyźni przyjmujący lek powinni stosować prezerwatywy w trakcie leczenia oraz do 3 miesięcy po jego zakończeniu.

Interakcje[edytuj]

Podczas jednoczesnego stosowania deksrazoksanu i leków przeciwzakrzepowych należy kontrolować czas protrombinowy.
Podanie choremu leczonemu deksrazoksanem szczepionki przeciwko żółtej febrze może doprowadzić do ostrego, uogólnionego odczynu poszczepiennego, który może zagrażać życiu.
Deksrazoksan zmniejsza wchłanianie fenytoiny. Może to doprowadzić do wystąpienia napadów padaczki.
Podczas jednoczesnego stosowania deksrazoksanu oraz cyklosporyny lub takrolimusu wzrasta ryzyko choroby rozrostowej układu chłonnego.

Działania niepożądane[edytuj]

Występują bardzo często i mają różne nasilenie. Większość z nich mija jednak w trakcie leczenia. Najczęściej pojawiają się:

Wiele z tych objawów ubocznych wiąże się z jednoczesnym stosowaniem deksrazoksanu i antracyklin.

Dawkowanie[edytuj]

Preparat podaje się przez 3 dni, raz na dobę, w ściśle określonych dawkach[18]:

  • pierwszego dnia – 1000 mg/m2 powierzchni ciała,
  • drugiego dnia – jw.,
  • trzeciego dnia – 500 mg/m2 powierzchni ciała.

W przypadku pacjentów z powierzchnią ciała większą niż 2 m2 nie należy przekraczać pojedynczej dawki 2000 mg.

Preparaty[edytuj]

Przypisy

  1. a b Deksrazoksan (nr D1446) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski.
  2. Deksrazoksan (CID: 71384) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b c Deksrazoksan (DB00380) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  4. a b ChemSpider (ang.). [dostęp 19 kwietnia 2009].
  5. Lipshultz SE, Rifai N, Dalton VM, Levy DE, Silverman LB, Lipsitz SR, Colan SD, Asselin BL, Barr RD, Clavell LA, Hurwitz CA, Moghrabi A, Samson Y, Schorin MA, Gelber RD, Sallan SE. The effect of dexrazoxane on myocardial injury in doxorubicin-treated children with acute lymphoblastic leukemia. „New England Journal of Medicine”. 351 (2), s. 145–53, lipiec 2004. DOI: 10.1056/NEJMoa035153. PMID: 15247354. 
  6. Testore F, Milanese S, Ceste M, de Conciliis E, Parello G, Lanfranco C, Manfredi R, Ferrero G, Simoni C, Miglietta L, Ferro S, Giaretto L, Bosso G. Cardioprotective effect of dexrazoxane in patients with breast cancer treated with anthracyclines in adjuvant setting: a 10-year single institution experience. „American Journal of Cardiovascular Drugs”. 8 (4), s. 257–63, 2008. DOI: 10.2165/00129784-200808040-00005. PMID: 18690759. 
  7. Kik K, Szmigiero L. Deksrazoksan (ICRF-187) – czynnik kardioochronny i modulator działania niektórych leków przeciwnowotworowych. „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej”. 60, s. 584–90, 2006. PMID: 17115008. [dostęp 2014–01–26]. 
  8. Bjelogrlic SK, Radic J, Radulovic S, Jokanovic M, Jovic V. Effects of dexrazoxane and amifostine on evolution of Doxorubicin cardiomyopathy in vivo. „Experimental Biology and Medicine”. 232 (11), s. 1414–24, grudzień 2007. DOI: 10.3181/0705-RM-138. PMID: 18040065. 
  9. Istnieją jednak badania zaprzeczające tej tezie. Zobacz: Kaiserová H, den Hartog GJ, Simůnek T, Schröterová L, Kvasnicková E, Bast A. Iron is not involved in oxidative stress-mediated cytotoxicity of doxorubicin and bleomycin. „British Journal of Pharmacology”. 149 (7), s. 920–30, grudzień 2006. DOI: 10.1038/sj.bjp.0706930. PMID: 17031387. 
  10. Schimmel KJ, Richel DJ, van den Brink RB, Guchelaar HJ. Cardiotoxicity of cytotoxic drugs. „Cancer Treatment Reviews”. 30 (2), s. 181–91, kwiecień 2004. DOI: 10.1016/j.ctrv.2003.07.003. PMID: 15023436. 
  11. Renodon-Cornière A, Sørensen TK, Jensen PB, Nitiss JL, Søkilde B, Sehested M, Jensen LH. Probing the role of linker substituents in bisdioxopiperazine analogs for activity against wild-type and mutant human topoisomerase II alpha. „Molecular Pharmacology”. 63 (5), s. 1159–68, maj 2003. DOI: 10.1124/mol.63.5.1159. PMID: 12695544. 
  12. Schulmeister L. Dexrazoxane treatment for intrathoracic anthracycline extravasation. „Onkologie”. 31 (11), s. 634, listopad 2008. DOI: 10.1159/000160618. PMID: 19145099. 
  13. Kane RC, McGuinn WD, Dagher R., Justice R, Pazdur R. FDA review and approval for the treatment of accidental extravasation following intravenous anthracycline chemotherapy. „Oncologist”. 13 (4), s. 445–50, kwiecień 2008. DOI: 10.1634/theoncologist.2007-0247. PMID: 18448560. 
  14. Ward MS. Totect: a new agent for treating anthracycline extravasation. „Clinical Journal of Oncology Nursing”. 11 (5), s. 613, październik 2007. DOI: 10.1188/07.CJON.613. PMID: 17962168. 
  15. Schroeder PE, Wang GQ, Burczynski FJ, Hasinoff BB. Metabolism of the cardioprotective drug dexrazoxane and one of its metabolites by isolated rat myocytes, hepatocytes, and blood. „Drug Metabolism and Sisposition”. 33 (6), s. 719–25, czerwiec 2005. DOI: 10.1124/dmd.104.003186. PMID: 15764716. 
  16. Schroeder PE, Hasinoff BB. Metabolism of the one-ring open metabolites of the cardioprotective drug dexrazoxane to its active metal-chelating form in the rat. „Drug Metabolism and Disposition”. 33 (9), s. 1367–72, wrzesień 2005. DOI: 10.1124/dmd.105.005546. PMID: 15980099. 
  17. Langer SW, Sehested M, Jensen PB. Treatment of anthracycline extravasation with dexrazoxane. „Clinical Cancer Research”. 6 (9), s. 3680–6, wrzesień 2000. PMID: 10999761. 
  18. Tetef ML, Synold TW, Chow W, Leong L, Margolin K, Morgan R, Raschko J, Shibata S, Somlo G, Yen Y, Groshen S, Johnson K, Lenz HJ, Gandara D, Doroshow JH. Phase I trial of 96-hour continuous infusion of dexrazoxane in patients with advanced malignancies. „Clinical Cancer Research”. 7 (6), s. 1569–76, czerwiec 2001. PMID: 11410492. 

Bibliografia[edytuj]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.