ZKŻ Zielona Góra
| Zielonogórski Klub Żużlowy Sportowa Spółka Akcyjna | |||||||
| Państwo | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Województwo | |||||||
| Siedziba | |||||||
| Adres |
ul. Wrocławska 69 | ||||||
| Data założenia | |||||||
| Forma prawna | |||||||
| Numer KRS | |||||||
| Akcjonariusz |
34% – Miasto Zielona Góra | ||||||
| Prezes |
Adam Goliński | ||||||
| Przewodniczący rady nadzorczej |
Grzegorz Rudnicki | ||||||
| Dyrektor sportowy |
Aleksander Janas | ||||||
| Barwy | |||||||
| żółto-biało-zielone | |||||||
| I zespół | |||||||
| Przydomek |
Gryzonie | ||||||
| Maskotka |
motomysz Pelagia | ||||||
| Liga | |||||||
| Stadion | |||||||
| Trener | |||||||
| Mecze | |||||||
| Debiut w Ekstralidze Stal Rzeszów 54:24 Zgrzeblarki (Rzeszów, Polska; 4 kwietnia 1965) | |||||||
| Drużynowe mistrzostwa Polski | |||||||
| |||||||
| Strona internetowa | |||||||
ZKŻ Zielona Góra (występuje pod nazwą Stelmet Falubaz Zielona Góra) – polski klub żużlowy z Zielonej Góry. 7-krotny drużynowy mistrz Polski.
Dzieje klubu
[edytuj | edytuj kod]
Sekcja motocyklowa powstała w 1946 roku i przez pierwsze kilka miesięcy należała do Milicyjnego Klubu Sportowego. Pierwsze zawody żużlowe odbyły się 20 października 1946 roku i rywalizowano w zawodach z podziałem na klasy od 100cm³ do ponad 350 cm³. Zawody rozgrywano na bieżni stadionu przy ulicy Wrocławskiej, a długość okrążenia wynosiła 450 m. Na początku 1947 roku żużlowcy i motocykliści przeszli pod skrzydła Motoklubu Unii Poznań, tworząc w Zielonej Górze filię tego klubu. W latach 1946–1954 w Zielonej Górze istniała sekcja motocyklowa, której zawodnicy startowali w wyścigach żużlowych lub motocyklowych, drużyna Unii, a później Stali Zielona Góra, rywalizowała w Poznańskiej Lidze Okręgowej. Jednym z zawodników zielonogórskiej drużyny był wówczas Jerzy Błoch. Problemy sprzętowe, jak i brak prawdziwego stadionu żużlowego sprawiły, iż na kilka lat sport żużlowy zniknął z mapy miasta.
Budowa stadionu się przeciągała, jednak w LPŻ-cie znaleźli się ludzie, którzy nie tylko postanowili utworzyć sekcję żużlową, ale również dokończyć budowę stadionu. Tym sposobem na wiosnę 1957 roku ukończono budowę toru żużlowego, a drużyna pod nazwą LPŻ Zielona Góra zainaugurowała występy w rozgrywkach III ligi. W 1960 roku LPŻ walczył w II lidze.
W 1961 roku klub zmienia nazwę na Zgrzeblarki i od tego czasu patronat nad drużyną żużlową przejmuje Lubuska Fabryka Zgrzeblarek Bawełnianych. Pierwszy awans do I ligi drużyna uzyskała w sezonie 1964, lecz przygoda z najwyższą klasą rozgrywkową trwała zaledwie dwa lata. Na początku lat 70. drużyną Zgrzeblarek Zielona Góra odniosła pierwsze sukcesy – jest to czas kolejnej zmiany nazwy, w sezonie 1973 zespół wystąpił pod nazwą Falubaz. W sezonie tym drużyna zdobyła brązowy medal drużynowych mistrzostw Polski, jednak przez kolejne cztery lata drużyna balansowała między I ligą a II ligą. Początkowo nazwa Falubaz nie przypadła do gustu kibicom, jednak dziś jest to najpopularniejsze określenie klubu żużlowego z Zielonej Góry. Zespół Falubazu największe sukcesy odniósł w latach 80., zdobywając 3 tytuły DMP w sezonach 1981, 1982 i 1985, a zawodnicy Falubazu zdobyli liczne trofea w zawodach par i indywidualnie.

W 1991 roku klub przejął zielonogórski biznesmen Zbigniew Morawski. Klub pod nową nazwą pochodzącą od nazwiska właściciela „Morawski Speedway Team” w pierwszym sezonie zdobył mistrzostwo Polski, a na stadionie w Zielonej Górze odbył się, m.in. rewanż za finał mistrzostwa świata par na żużlu oraz mecz drużynowych mistrzów swoich krajów – Morawskiego i brytyjskiego Wolverhampton.

Główny sponsor nie był w stanie udźwignąć kosztów prowadzenia klubu żużlowego i w 1994 spadł z I ligi. W następnym roku klub przystąpił do rozgrywek II ligi z zupełnie innym zarządem oraz z nową nazwą – Zielonogórski Klub Żużlowy[1]. W latach 1995–2007 klub z Zielonej Góry balansował pomiędzy pierwszą a drugą ligą, spadając i awansując. Dopiero w 2008 roku ZKŻ powrócił do ligowej czołówki zdobywając brązowy medal drużynowych mistrzostw Polski.
W 2009 roku do nazwy drużyny powrócił historyczny człon – Falubaz. W tym samym sezonie żużlowcy z Zielonej Góry wywalczyli tytuł mistrzów Polski w drużynie i w parach. W 2010 roku klub pomimo słabego początku sezonu (cztery porażki w pierwszych czterech meczach sezonu), awansował do finału drużynowych mistrzostw Polski, gdzie przegrał z Unią Leszno. W sezonie 2011 zawodnicy pod wodzą trenera Marka Cieślaka wywalczyli po raz szósty w historii klubu tytuł drużynowego mistrza Polski, rewanżując się tym samym Unii Leszno za porażkę w finale z poprzedniego roku. W 2012 roku klub zajął w rozgrywkach ligowych czwarte miejsce, ulegając w dwumeczu o brązowe medale Unibaksowi Toruń. Sezon 2013 ekipa pod wodzą trenera Rafała Dobruckiego zdobyła siódme w historii klubu drużynowe mistrzostwo Polski, pokonując w niespotykany sposób toruński Unibax (w dwumeczu 83:46 - ekipa Unibaksu zrezygnowała z rywalizacji w rewanżowym meczu finału i sędzia przyznał walkower 40:0 dla Falubazu, w pierwszym meczu na Motoarenie w Toruniu padł wynik 46:43 dla Unibaksu). W sezonie 2016 zielonogórzanie zdobyli brązowy medal drużynowych mistrzostw Polski pokonując w dwumeczu Betard Spartę Wrocław[2]. W sezonie 2021 po ponad 15 latach Falubaz spadł do I ligi. W sezonie 2023 zespół awansował do Ekstraligi.
Derby Ziemi Lubuskiej
[edytuj | edytuj kod]Tak zwane derby Ziemi Lubuskiej to rywalizacja drużyn ZKŻ Zielona Góra i Stali Gorzów Wielkopolski. Należy pamiętać, iż Zielona Góra jest częścią Dolnego Śląska. Historia rozgrywania tych derbów sięga 24 kwietnia 1960 roku kiedy to w Zielonej Górze, w 2 rundzie drużynowych mistrzostw II ligi – miejscowy LPŻ podejmował Stal. Drużyna gorzowska pokonała wówczas zielonogórską 30:45[3].
Do tej pory rozegrano 102 mecze. 57 wygrała drużyna Stali (39 w Gorzowie Wielkopolskim i 18 w Zielonej Górze), a 39 – drużyna ZKŻ (30 w Zielonej Górze i 9 w Gorzowie Wielkopolskim). Zanotowano 6 remisów – po 3 w Gorzowie Wielkopolskim i Zielonej Górze.
Poszczególne sezony
[edytuj | edytuj kod]| Sezon | Rozgrywki ligowe | Uwagi | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Liga | Miejsce | ||||
| 1948[a] | mp | Poznańska LO | 7/10 | ||
| 1949[a] | Poznańska LO | 3/9 | |||
| 1950[a] | Poznańska LO | 3/9 | |||
| 1951[a] | Poznańska LO (gr. A) | 7/9 | |||
| 1952[a] | Okr. zielonogórski | 1/? | |||
| 1957[b] | III | III liga (gr. „północ”) | 5/5 | ||
| 1958[b] | III liga | 8/10 | |||
| 1959[b] | III liga | 6/8 | |||
| 1960[b] | II | II liga | 7/11 | ||
| 1961[b] | II liga | 10/11 | |||
| 1962 | II liga | 2/12 | Przegrane baraże o awans | ||
| 1963 | II liga | 2/12 | |||
| 1964 | II liga | 3/11 | |||
| 1965 | I | I liga | 8/8 | ||
| 1966 | I liga | 8/8 | |||
| 1967 | II | II liga | 4/10 | 8/10 | |
| 1968 | II liga | 9/9 | |||
| 1969 | II liga | 4/9 | |||
| 1970 | II liga | 3/8 | |||
| 1971 | II liga | ||||
| 1972 | I | I liga | 7/8 | Wygrane baraże o utrzymanie | |
| 1973 | I liga | ||||
| 1974 | I liga | 7/8 | |||
| 1975 | II | II liga | |||
| 1976 | I | I liga | |||
| 1977 | II | II liga | |||
| 1978 | I | I liga | 7/10 | ||
| 1979 | I liga | ||||
| 1980 | I liga | 7/10 | |||
| 1981 | I liga | ||||
| 1982 | I liga | ||||
| 1983 | I liga | 4/10 | |||
| 1984 | I liga | ||||
| 1985 | I liga | ||||
| 1986 | I liga | 4/10 | |||
| 1987 | I liga | 5/10 | |||
| 1988 | I liga | 4/10 | |||
| 1989 | I liga | ||||
| 1990 | I liga | 7/8 | Wygrane baraże o utrzymanie | ||
| 1991 | I liga | ||||
| 1992 | I liga | 4/10 | |||
| 1993 | I liga | 6/10 | |||
| 1994 | I liga | ||||
| 1995 | II | II liga | 4/10 | ||
| 1996 | II liga | ||||
| 1997 | I | I liga | 6/10 | ||
| 1998 | I liga | ||||
| 1999 | II | II liga | 2/13 | Przegrane baraże o awans | |
| 2000 | I liga | ||||
| 2001 | I | Ekstraliga | |||
| 2002 | II | I liga | |||
| 2003 | I | Ekstraliga | 5/8 | ||
| 2004 | Ekstraliga | 7/8 | Wygrane baraże o utrzymanie | ||
| 2005 | Ekstraliga | ||||
| 2006 | II | I liga | |||
| 2007 | I | Ekstraliga | 7/8 | Wygrane baraże o utrzymanie | |
| 2008 | Ekstraliga | ||||
| 2009 | Ekstraliga | ||||
| 2010 | Ekstraliga | ||||
| 2011 | Ekstraliga | ||||
| 2012 | Ekstraliga | 4/10 | |||
| 2013 | Ekstraliga | ||||
| 2014 | Ekstraliga | 4/8 | |||
| 2015 | Ekstraliga | 5/8 | |||
| 2016 | Ekstraliga | ||||
| 2017 | Ekstraliga | 4/8 | |||
| 2018 | Ekstraliga | 7/8 | Wygrane baraże o utrzymanie | ||
| 2019 | Ekstraliga | 4/8 | |||
| 2020 | Ekstraliga | 4/8 | |||
| 2021 | Ekstraliga | ||||
| 2022 | II | I liga | 2/8 | ||
| 2023 | I liga | ||||
| 2024 | I | Ekstraliga | 6/8 | ||
| 2025 | Ekstraliga | 5/8 | |||
| Poziom ligowy | Liczba sezonów | Sezony |
|---|---|---|
| I | 46 | 1965–1966, 1972–1974, 1976, 1978–1994, 1997–1998, 2001, 2003–2005, 2007–2021, 2024–2025 |
| II | 20 | 1960–1964, 1967–1971, 1975, 1977, 1995–1996, 1999–2000, 2002, 2006, 2022–2023 |
| III | 3 | 1957–1959 |
Stadion
[edytuj | edytuj kod]
Stadion klubu znajduje się przy drodze wylotowej na Wrocław. Stadion może pomieścić 15 tysięcy widzów. Nawierzchnia toru jest sjenitowa, długość wynosi 340,25 m. Od 4 maja 2006 roku stadion jest wyposażony w dmuchane bandy.
Wybudowany został nowy budynek klubowy (w tym nowa trybuna dla VIP-ów), gdzie przeniesiono siedzibę klubu z ul. Dworcowej. Wymieniana na krzesełka została część ławek na stadionie. Tor na łukach został poszerzony. Zakończono budowę oświetlenia. Zmodernizowane zostały kasy i ogrodzenie.
Na rok 2008 miasto Zielona Góra przyznało 3 mln złotych na kolejne etapy rozbudowy. Zamontowany został telebim oraz elektroniczne kasy, dokończony dolny parking dla kibiców, uruchomione wejścia od strony ul. Wrocławskiej i zamontowane krzesełka na drugim łuku.
Na początku listopada 2009 miasto Zielona Góra przeznaczyło 11 mln złotych na przebudowę pierwszego łuku stadionu, co ma rozpocząć gruntowną przebudowę całego obiektu. Pierwszy łuk został ukończony wiosną 2010, a zimą 2011 roku przeprowadzona została zmiana geometrii i nawierzchni toru oraz podwyższenie wysokości łuków.
Osiągnięcia
[edytuj | edytuj kod]Krajowe
[edytuj | edytuj kod]Poniższe zestawienia obejmują osiągnięcia klubu oraz indywidualne osiągnięcia zawodników w rozgrywkach pod egidą PZM, GKSŻ oraz Ekstraligi.
Mistrzostwa Polski
[edytuj | edytuj kod]- 1. miejsce (7): 1981, 1982, 1985, 1991, 2009, 2011, 2013
- 2. miejsce (2): 1989, 2010
- 3. miejsce (5): 1973, 1979, 1984, 2008, 2016
Drużynowe mistrzostwa Polski juniorów
- 1. miejsce (5): 1980, 1987, 1988, 2019, 2020
- 3. miejsce (8): 1979, 1986, 2000, 2003, 2005, 2010, 2014, 2023
Mistrzostwa Polski par klubowych
- 1. miejsce (4): 1979, 1982, 1983, 2009
- 2. miejsce (7): 1993, 2003, 2011, 2012, 2017, 2018, 2020
- 3. miejsce (3): 1986, 2008, 2021
Młodzieżowe mistrzostwa Polski par klubowych
- 1. miejsce (4): 1988, 2001, 2019, 2020
- 2. miejsce (3): 2009, 2011, 2024
- 3. miejsce (6): 1985, 1989, 1991, 1992, 2002, 2015
Indywidualne mistrzostwa Polski
- 1. miejsce (3):
- 2. miejsce (2):
- 3. miejsce (9):
Młodzieżowe indywidualne mistrzostwa Polski
- 1. miejsce (7):
- 2. miejsce (3):
- 3. miejsce (8):
Pozostałe
[edytuj | edytuj kod]- 1. miejsce (1): 1992
- 1. miejsce (1):
- 2. miejsce (1):
- 1. miejsce (4):
- 2. miejsce (4):
- 3. miejsce (9):
- 1. miejsce (11):
- 2. miejsce (10):
- 3. miejsce (7):
- 1. miejsce (3):
- 2. miejsce (3):
- 3. miejsce (6):
Indywidualne mistrzostwa Ligi Juniorów
- 1. miejsce (1):
- 2. miejsce (1):
- 3. miejsce (1):
Indywidualne międzynarodowe mistrzostwa Ekstraligi
- 1. miejsce (2):
- 3. miejsce (2):
Międzynarodowe
[edytuj | edytuj kod]Poniższe zestawienia obejmują osiągnięcia klubu oraz indywidualne osiągnięcia zawodników krajowych (w zawodach drużynowych, par i indywidualnych) i zagranicznych (w zawodach indywidualnych) w rozgrywkach pod egidą FIM oraz FIM Europe.
Mistrzostwa świata
[edytuj | edytuj kod]- 1. miejsce (6):
- 2. miejsce (3):
- 3. miejsce (3):
Drużynowe mistrzostwa świata juniorów
- 1. miejsce (5):
- 2. miejsce (1):
- 3. miejsce (1):
- 3. miejsce (1):
Indywidualne mistrzostwa świata
- 1. miejsce (2):
- 2. miejsce (3):
Indywidualne mistrzostwa świata juniorów
- 1. miejsce (2):
- 2. miejsce (2):
- 3. miejsce (1):
Mistrzostwa Europy
[edytuj | edytuj kod]- 1. miejsce (2):
Drużynowe mistrzostwa Europy juniorów
- 1. miejsce (5):
- 1. miejsce (2):
Indywidualne mistrzostwa Europy
- 2. miejsce (1):
- 3. miejsce (2):
Indywidualne mistrzostwa Europy juniorów
- 2. miejsce (1):
- 3. miejsce (2):
Pozostałe
[edytuj | edytuj kod]- 3. miejsce (1): 2014
- 3. miejsce (1): 2010
- 1. miejsce (1):
- 1. miejsce (1):
Indywidualny Puchar Europy U-19
- 1. miejsce (2):
- 2018 –
Mads Hansen - 2020 –
Jan Kvěch
- 2018 –
Zawodnicy
[edytuj | edytuj kod]Kadra drużyny
[edytuj | edytuj kod]- Stan na 30 lipca 2025[4]
| Kat. | Nar. | Fed. | Żużlowiec | DMP (SE) | U24E | DMPJ | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| S | Jarosław Hampel | ||||||
| S | Rasmus Jensen | ||||||
| S | Leon Madsen | ||||||
| S | Przemysław Pawlicki | ||||||
| U24 | Michał Curzytek | ||||||
| U24 | Jonas Knudsen | ||||||
| U21 | Oskar Hurysz | ||||||
| U21 | Damian Ratajczak | Wypożyczony z Unii Leszno | |||||
| U19 | Gracjan Szostak | Wypożyczony z Ostrovii (DMP, U24E) | |||||
| U17 | William Cairns | ||||||
| U17 | Eryk Farański | ||||||
| U17 | Mitchell McDiarmid | ||||||
| U17 | Bartosz Rudolf | ||||||
| U16 | Kacper Witrykus | Do 21 września 2025 tylko zawody młodzieżowe | |||||
| „ | |||||||
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e W latach 1948–1952 w rozgrywkach na maszynach przystosowanych występowała najpierw Unia a później Stal.
- ↑ a b c d e W latach 1957–1961 w rozgrywkach ligowych występowała sekcja LPŻ, którą w połowie 1961 roku przejęła Lubuska Fabryka Zgrzeblarek Bawełnianych. Protokół w sprawie przekazania sekcji został podpisany 9 sierpnia 1961 roku a drużyna kontynuowała sezon jako KM Zgrzeblarki.
- ↑ Turniej o Złoty Kask 2009 rozegrano 30 kwietnia 2010 roku.
- ↑ Ex aequo z Grzegorzem Kuźniarem (Stal Rzeszów) i Zenonem Plechem (Stal Gorzów Wielkopolski).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Umarł król, niech żyje król, „Gazeta Lubuska”, Zamiast Morawskiego - Zielonogórski Klub Żużlowy, 5 grudnia 1994 [dostęp 2021-03-22].
- ↑ Ekantor.pl Falubaz z brązem DMP!, 2016.09.25, zuzel.zgora.pl.
- ↑ Roman Lach: 2 runda Drużynowych mistrzostw II ligi 1960: LPŻ Zielona Góra – Stal Gorzów Wlkp.. speedwayw.pl. [dostęp 1960-04-24]. (pol.).
- ↑ Aktualne Przynależności Klubowe. pzm.pl. [dostęp 2025-07-30]. (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Historia speedway’a w Polsce. speedwayw.pl. (pol.).