Drużynowe mistrzostwa Polski na żużlu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Drużynowe mistrzostwa Polski na żużlu
Państwo Polska
Oficjalny skrót DMP
Dyscyplina żużel
Data założenia 1948
Założyciel Polski Związek Motorowy
Partner TV nc+ (Ekstraliga)
Eleven (Ekstraliga, 1.LŻ)
Polsat (1.LŻ)
Rozgrywki
Liczba drużyn 22 (Polska) + 1 (Łotwa)
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca PKM Warszawa
Obecny zwycięzca Unia Leszno
Najwięcej zwycięstw Unia Leszno
Geographylogo.svg
Lokalizacja miast zagranicznych reprezentowanych w polskiej lidze
Green pog.svg Reprezentowane obecnie (2020)
Red pog.svg Reprezentowane w przeszłości

Drużynowe mistrzostwa Polski na żużlupolskie rozgrywki ligowe w sporcie żużlowym, rozgrywane na torach klasycznych, pod patronatem Głównej Komisji Sportu Żużlowego (części Polskiego Związku Motorowego). Pierwsze zawody ligowe odbyły się w 1948 roku. Od tamtego czasu system rozgrywek ulegał wielokrotnym zmianom.

Obecnie najwyższa klasa rozgrywkowa – Ekstraliga (do 1999 roku – I liga) – przekształcona została z ligi klubów-stowarzyszeń w profesjonalną ligę opartą na sportowych spółkach akcyjnych. Pierwotnie zarządzana przez Polski Związek Motorowy (w latach 1948–2006). Obecnie ligą zarządza powołana w czerwcu 2006 spółka Ekstraliga Żużlowa. Od sezonu 2017 rozgrywki I ligi żużlowej noszą również nazwę 1. Liga Żużlowa, natomiast II ligi – 2. Liga Żużlowa. Obie najniższe klasy rozgrywkowe są zarządzane przez Polski Związek Motorowy.

Zasady[edytuj | edytuj kod]

Rozgrywki podzielone są na trzy ligi. Najwyższą ligą jest Ekstraliga, niższe ligi to I liga i II liga. Mecze w pierwszej fazie sezonu rozgrywa się systemem „każdy z każdym”, raz na własnym torze, drugi raz na wyjeździe. Kolejną jest faza finałowa, po której ustala się ostateczną kolejność drużyn. Za zwycięstwo drużynie przyznaje się 2 punkty w tabeli, za remis – 1. Ponadto od 2005 roku przyznaje się dodatkowy punkt za lepszy bilans punktów w dwumeczu.

Ostatnie zespoły w końcowej tabeli Ekstraligi i I ligi zostają zdegradowane do niższych lig, a przedostatnie biorą udział w meczach barażowych z drugimi zespołami odpowiednio I i II ligi. Pierwsze zespoły I i II ligi awansują do wyższych lig. Z kolei pierwszy zespół Ekstraligi uzyskuje tytuł Drużynowego Mistrza Polski.

Mecz ligowy składa się z 15 wyścigów, zwanych biegami. W każdym biegu uczestniczy czterech zawodników, po dwóch z jednej drużyny. Zawodnicy wykonują cztery okrążenia ze wspólnego startu. Zwycięzca otrzymuje 3 punkty, drugi zawodnik 2, trzeci 1 pkt, a zawodnik, który biegu nie ukończy lub dotrze na metę ostatni, pozostaje bez punktu. Punkty wszystkich zawodników danej drużyny trafiają na wspólne konto. Składy w pierwszych trzynastu biegach są ustalane przez trenerów obu drużyn przed meczem. Czternasty i piętnasty bieg są nominowane, to znaczy, że trenerzy po trzynastu biegach decydują o składach do nich. Ponadto gdy zespół przegrywa sześcioma punktami może skorzystać z rezerwy taktycznej, to znaczy może zmienić zawodnika w którymś biegu. W 2008 roku, w ekstralidze zespół przegrywający przynajmniej dziesięcioma punktami mógł raz skorzystać ze złotej rezerwy taktycznej, tzw. jokera (którego punkty były liczone podwójnie), jednak już w następnym sezonie wycofano się z pomysłu wprowadzania złotej rezerwy.

W składzie każdej drużyny znajduje się sześciu zawodników posiadających licencje przyznane przez GKSŻ oraz do dwóch rezerwowych. Polski regulamin nakazuje drużynom posiadanie w składzie podstawowym co najmniej jednego zawodnika młodzieżowego, czyli w wieku do 21 lat.

Od sezonu 2006 w drużynach ligowych (oraz na inne zawody, m.in. MPPK, MDMP) występować mogą zawodnicy obcokrajowi bez dotychczasowych ograniczeń, na identycznych zasadach jak zawodnicy krajowi. Zakaz zatrudniania zawodników z cyklu Grand Prix w niższych ligach zniesiono od 2007. Dotychczas obcokrajowcy startować mogli tylko w meczach ligowych, jeden lub dwóch w drużynie (w zależności od szczegółowych zasad w danym roku). Nie mogli pełnić roli zawodnika młodzieżowego, a liczba zakontraktowanych obcokrajowców była ściśle ograniczona.

Zespoły[edytuj | edytuj kod]

Na przestrzeni lat liczba zespołów i miasta ich pochodzenia zmieniały się nieznacznie. Najwięcej zespołów występowało w lidze w jej początkach, gdy nie było jeszcze konieczne np. posiadanie bandy na torze oraz dozwolone były starty na zwykłych motocyklach drogowych (a początkowo, z przyczyn finansowych, specjalnych motocyklów w ogóle w Polsce nie było).

Obecnie w trzech ligach startują 23 zespoły: 8 w Ekstralidze, 8 w I lidze oraz 7 w II lidze. W I lidze na specjalnych zasadach startuje zespół z Łotwy - Lokomotīve Dyneburg.

Od 2005 roku kluby występujące w Ekstralidze spełniać muszą warunki licencyjne dotyczące infrastruktury oraz płynności finansowej, które weryfikuje Komisja Licencyjna PZM. Stadiony muszą posiadać co najmniej 2000 miejsc siedzących, zadaszoną trybunę honorową, sztuczne oświetlenie oraz bandę powietrzną wokół toru, zwiększającą bezpieczeństwo zawodników. Ponadto kluby muszą wykazywać brak zadłużeń wobec PZM, zawodników, ZUS-u i urzędu skarbowego oraz prowadzić coroczny audyt wewnętrzny. Niespełnienie warunków przez klub Ekstraligowy grozi degradacją, co dotychczas nastąpiło raz – w 2006 roku Wybrzeżu Gdańsk odmówiono przyznania licencji i zdegradowano do I ligi.

Medaliści[edytuj | edytuj kod]

Rok K T Złoto Srebro Brąz Źr.
1948 1 PKM Warszawa LKM Leszno Olimpia Grudziądz
1949 1 LKM Unia Leszno KM Stal Ostrów Wielkopolski Skra Związkowiec Warszawa
1950 2 Unia Leszno Budowlani Rybnik Stal Ostrów Wielkopolski
1951 3 Unia Leszno Gwardia Bydgoszcz Górnik Rybnik
1952 4 Unia Leszno CWKS Wrocław Spójnia Wrocław
1953 5 Unia Leszno Gwardia Bydgoszcz Spójnia Wrocław
1954 6 Unia Leszno Spójnia Wrocław MK Kolejarz Rawicz
1955 1 Gwardia Bydgoszcz MK Kolejarz Rawicz Sparta Wrocław
1956 1 Górnik Rybnik Ślęza Wrocław Gwardia Bydgoszcz
1957 2 Górnik Rybnik Sparta Wrocław Polonia Bydgoszcz
1958 3 Górnik Rybnik Sparta Wrocław Unia Leszno
1959 1 Włókniarz Częstochowa Górnik Rybnik Legia Warszawa
1960 1 Stal Rzeszów Legia Gdańsk Polonia Bydgoszcz
1961 2 Stal Rzeszów Górnik Rybnik Polonia Bydgoszcz
1962 4 Górnik Rybnik Stal Rzeszów Unia Leszno
1963 5 Górnik Rybnik Stal Rzeszów Sparta Wrocław
1964 6 Górnik Rybnik Stal Gorzów Wielkopolski Polonia Bydgoszcz
1965 7 KS ROW Rybnik Stal Gorzów Wielkopolski GKS Wybrzeże Gdańsk
1966 8 KS ROW Rybnik Stal Gorzów Wielkopolski Stal Rzeszów
1967 9 KS ROW Rybnik GKS Wybrzeże Gdańsk Sparta Wrocław
1968 10 KS ROW Rybnik Stal Gorzów Wielkopolski Sparta Wrocław
1969 1 Stal Gorzów Wielkopolski Śląsk Świętochłowice KS ROW Rybnik
1970 11 KS ROW Rybnik Śląsk Świętochłowice KS Kolejarz Opole
1971 2 Polonia Bydgoszcz Stal Gorzów Wielkopolski KS ROW Rybnik
1972 12 KS ROW Rybnik Polonia Bydgoszcz Śląsk Świętochłowice
1973 2 Stal Gorzów Wielkopolski Śląsk Świętochłowice Falubaz Zielona Góra
1974 2 Włókniarz Częstochowa Stal Gorzów Wielkopolski KS ROW Rybnik
1975 3 Stal Gorzów Wielkopolski Włókniarz Częstochowa Unia Leszno
1976 4 Stal Gorzów Wielkopolski Włókniarz Częstochowa Unia Leszno
1977 5 Stal Gorzów Wielkopolski Unia Leszno Włókniarz Częstochowa
1978 6 Stal Gorzów Wielkopolski GKS Wybrzeże Gdańsk Włókniarz Częstochowa
1979 7 Unia Leszno Stal Gorzów Wielkopolski Falubaz Zielona Góra
1980 8 Unia Leszno KS ROW Rybnik SKS Start Gniezno
1981 1 Falubaz Zielona Góra Stal Gorzów Wielkopolski Unia Leszno
1982 2 Falubaz Zielona Góra Unia Leszno Stal Gorzów Wielkopolski
1983 7 Stal Gorzów Wielkopolski Unia Leszno Apator Toruń
1984 9 Unia Leszno[a] Stal Gorzów Wielkopolski Falubaz Zielona Góra
1985 3 Falubaz Zielona Góra GKS Wybrzeże Gdańsk Unia Leszno
1986 1 Apator Toruń Polonia Bydgoszcz Unia Leszno
1987 9 Unia Leszno Polonia Bydgoszcz Stal Gorzów Wielkopolski
1988 10 Unia Leszno KS ROW Rybnik Polonia Bydgoszcz
1989 11 Unia Leszno Falubaz Zielona Góra KS ROW Rybnik
1990 2 Apator Toruń KS ROW Rybnik Polonia Bydgoszcz
1991 4 Morawski Zielona Góra RKS Motor Lublin Apator Toruń
1992 3 Polonia Bydgoszcz Stal Gorzów Wielkopolski Apator Toruń
1993 1 Sparta Wrocław Polonia Bydgoszcz Apator Toruń
1994 2 Sparta Wrocław Unia Tarnów Apator Toruń
1995 3 Sparta Wrocław Apator Toruń Polonia Bydgoszcz
1996 3 Włókniarz Częstochowa Apator Toruń TS Polonia Piła
1997 4 Polonia Bydgoszcz Pergo Gorzów Wielkopolski TS Polonia Piła
1998 5 Polonia Bydgoszcz TS Polonia Piła Stal Rzeszów
1999 1 TS Polonia Piła WTS Wrocław GKS Wybrzeże Gdańsk
2000 6 Polonia Bydgoszcz TS Polonia Piła Pergo Gorzów Wielkopolski
2001 3 Apator Toruń WTS Wrocław Polonia Bydgoszcz
2002 7 Polonia Bydgoszcz Unia Leszno WTS Wrocław
2003 4 Włókniarz Częstochowa Apator Toruń Polonia Bydgoszcz
2004 1 Unia Tarnów WTS Wrocław Włókniarz Częstochowa
2005 2 Unia Tarnów Polonia Bydgoszcz Włókniarz Częstochowa
2006 4 WTS Wrocław Włókniarz Częstochowa Polonia Bydgoszcz
2007 12 Unia Leszno Unibax Toruń WTS Wrocław
2008 4 Unibax Toruń Unia Leszno ZKŻ Zielona Góra
2009 5 Falubaz Zielona Góra Unibax Toruń Włókniarz Częstochowa
2010 13 Unia Leszno Falubaz Zielona Góra Unibax Toruń
2011 6 Falubaz Zielona Góra Unia Leszno Stal Gorzów Wielkopolski
2012 3 Unia Tarnów Stal Gorzów Wielkopolski Unibax Toruń
2013 7 Falubaz Zielona Góra Unibax Toruń Unia Tarnów
2014 8 Stal Gorzów Wielkopolski Unia Leszno Unia Tarnów
2015 14 Unia Leszno Sparta Wrocław Unia Tarnów
2016 9 Stal Gorzów Wielkopolski KS Toruń Falubaz Zielona Góra
2017 15 Unia Leszno Sparta Wrocław Stal Gorzów Wielkopolski
2018 16 Unia Leszno Stal Gorzów Wielkopolski Sparta Wrocław
2019 17 Unia Leszno Sparta Wrocław Włókniarz Częstochowa

Klasyfikacja medalowa[edytuj | edytuj kod]

Według klubów[edytuj | edytuj kod]

Lp. Klub Złoto Srebro Brąz Razem
1. Leszno, UniaUnia Leszno 17 8 7 32
2. Rybnik, KS ROWKS ROW Rybnik 12 6 5 23
3. Gorzów Wielkopolski, StalStal Gorzów Wielkopolski 9 13 5 27
4. Bydgoszcz, PoloniaPolonia Bydgoszcz 7 7 11 25
5. Zielona Góra, FalubazFalubaz Zielona Góra 7 2 5 14
6. Wrocław, SpartaSparta Wrocław 4 10 9 23
7. Toruń, ApatorApator Toruń 4 7 7 18
8. Częstochowa, WłókniarzWłókniarz Częstochowa 4 3 6 13
9. Tarnów, UniaUnia Tarnów 3 1 3 7
10. Rzeszów, StalStal Rzeszów 2 2 2 6
11. Piła, TS PoloniaTS Polonia Piła 1 2 2 5
12. Warszawa, PKMPKM Warszawa 1 1
13. Gdańsk, GKS WybrzeżeGKS Wybrzeże Gdańsk 3 2 5
14. Świętochłowice, ŚląskŚląsk Świętochłowice 3 1 4
15. Warszawa (Wrocław, Gdańsk), LegiaLegia Warszawa (Wrocław, Gdańsk) 2 1 3
16. Ostrów Wielkopolski, KM StalKM Stal Ostrów Wielkopolski 1 1 2
16. Rawicz, MK KolejarzMK Kolejarz Rawicz 1 1 2
18. Lublin, RKS MotorRKS Motor Lublin 1 1
19. Grudziądz, OlimpiaOlimpia Grudziądz 1 1
19. Warszawa, SkraSkra Warszawa 1 1
19. Opole, KS KolejarzKS Kolejarz Opole 1 1
19. Gniezno, SKS StartSKS Start Gniezno 1 1

Według zawodników[edytuj | edytuj kod]

Tabela obejmuje 10 najbardziej utytułowanych zawodników.

Pogrubioną czcionką – zostali zaznaczeni zawodnicy, którzy kontynuują karierę żużlową.

Lp. Zawodnik Państwo Lata[b] Złoto Srebro Brąz Razem
1. Tkocz, StanisławStanisław Tkocz Polska Rzeczpospolita Ludowa Polska 1956–1971 11 2 2 15
2. Maj, JoachimJoachim Maj Polska Rzeczpospolita Ludowa Polska 1951–1969 10 2 2 14
2. Peszke, KarolKarol Peszke Polska Rzeczpospolita Ludowa Polska 1958–1972 10 2 2 14
4. Wyglenda, AndrzejAndrzej Wyglenda Polska Rzeczpospolita Ludowa Polska 1961–1974 9 1 3 13
5. Woryna, AntoniAntoni Woryna Polska Rzeczpospolita Ludowa Polska 1961–1972 9 1 2 12
6. Protasiewicz, PiotrPiotr Protasiewicz Polska Polska 1995–2016 8 3 4 15
7. Jancarz, EdwardEdward Jancarz Polska Polska 1965–1984 7 8 1 16
8. Hampel, JarosławJarosław Hampel Polska Polska 1999–2019 7 4 1 12
9. Gollob, TomaszTomasz Gollob Polska Polska 1988–2013 7 3 6 16
10. Gollob, JacekJacek Gollob Polska Polska 1990–2005 7 2 3 12

Uczestnicy najwyższej ligi[edytuj | edytuj kod]

Geographylogo.svg
Lokalizacja miast reprezentowanych w pierwszej klasie rozgrywkowej
Green pog.svg Reprezentowane obecnie (2020)
Red pog.svg Reprezentowane w przeszłości
Lp. Nazwa drużyny Sez. 1. msc Lata występów
1. Unia Leszno 62 18 1948–1956, 1958–1964, 1970, 1973–1991, 1993–1994, 1997–
2. Polonia Bydgoszcz 61 7 1951–2007, 2009–2010, 2012–2013
3. Sparta Wrocław 55 4 1951–1959, 1961–1972, 1974–1977, 1979–1980, 1992–1997, 1999–
4. Stal Gorzów Wielkopolski 54 9 1962–2002, 2008–
5. Włókniarz Częstochowa 47 4 1951–1954, 1957–1962, 1967–1969, 1972–1981, 1992, 1994–1997, 2000–2014, 2017–
6. Apator Toruń 44 4 1976–2019
7. Falubaz Zielona Góra 43 7 1965–1966, 1972–1974, 1976, 1978–1994, 1997–1998, 2001, 2003–2005, 2007–
8. KS ROW Rybnik 42 12 1949–1954, 1956–1982, 1984–1991, 1993
9. Stal Rzeszów 34 2 1958, 1960–1969, 1967–1969, 1982–1990, 1992–1993, 1995–1999, 2006–2008, 2011–2013, 2015
10. GKS Wybrzeże Gdańsk 33 1962–1971, 1975–1989, 1992, 1994–1995, 1999–2000, 2002–2003, 2005
11. Unia Tarnów 27 3 1960, 1967–1968, 1971, 1986–1989, 1991–1996, 2004–2008, 2010–2016, 2018
12. Śląsk Świętochłowice 17 1953–1954, 1957–1958, 1963–1966, 1969–1974, 1978–1979, 1985
13. KS Kolejarz Opole 15 1970–1973, 1975–1978, 1981–1986, 1988
14. SKS Start Gniezno 12 1959–1960, 1980–1984, 1987, 1996–1999
15. MK Kolejarz Rawicz 11 1948–1957, 1959
15. Legia Warszawa 11 1951–1961
17. Skra Warszawa 9 1948–1956
17. TS Polonia Piła 9 1 1995–2003
19. Tramwajarz Łódź 8 1948–1950, 1952–1954, 1956–1957
19. RKS Motor Lublin 8 1977, 1983, 1990–1995
21. GKM Grudziądz S.A. 6 2015–
22. KM Stal Ostrów Wielkopolski 5 1948–1952
23. PKM Warszawa 3 1 1948–1950
23. Olimpia Grudziądz 3 1948–1950
23. Polonia Bytom 3 1949–1951
23. GKM Grudziądz 3 1996, 1998–1999
23. Wybrzeże Gdańsk S.A. 3 2009, 2012, 2014
23. ROW Rybnik S.A. 3 2016–2017, 2020–
29. RKM Rybnik 2 2004, 2006
29. Speedway Lublin 2 2019–
31. DKS Łódź 1 1948
31. GKM Gdańsk 1 1948
31. KS Wanda Kraków 1 1961
31. KS Ostrovia 1 1989
31. Iskra Ostrów Wielkopolski 1 1998
31. Start Gniezno S.A. 1 2013

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Zespół Unii Leszno decyzją GKSŻ został pozbawiony tytułu mistrzowskiego, zobacz: Speedway w Polsce 1984.
  2. Lata, w których dany zawodnik zdobywał medale.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]