Zbrosławice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zbrosławice
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zbrosławicach
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zbrosławicach
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat tarnogórski
Gmina Zbrosławice
Sołectwo Zbrosławice
Liczba ludności (2008) 2 345
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 42-674
Tablice rejestracyjne STA
SIMC 0225302
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Zbrosławice
Zbrosławice
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Zbrosławice
Zbrosławice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zbrosławice
Zbrosławice
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Zbrosławice
Zbrosławice
Ziemia 50°24′57″N 18°45′14″E/50,415833 18,753889
Strona internetowa miejscowości

Zbrosławice (czes. Zbraslavice, niem. Broslawitz, Dramatal-West 1936-1945) - wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Zbrosławice, siedziba gminy Zbrosławice.

Położenie[edytuj]

Zbrosławice leżą na Górnym Śląsku, na ziemi tarnogórskiej, w dolinie rzeki Dramy w pobliżu uprzemysłowionych miast takich jak: Gliwice, Tarnowskie Góry, Zabrze, Bytom.

Charakterystyka[edytuj]

Istniejący w Zbrosławicach tak zwany mikroklimat sprzyja leczeniu chorób układu oddechowego i nerwowego. Obecnie funkcjonuje we wsi Sanatorium Rehabilitacyjne Neuropsychiatrii Kamieniec-Zbrosławice oraz ośrodek "Caritas".

Nazwa[edytuj]

Nazwa patronimiczna powstała z nazwy osobowej (imienia) Zbrosław, z formantem -ice, oznaczającym, że jest to osada 'potomków Zbrosława' (stąd liczba mnoga)[1].

Około 1300 roku w łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. "Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego") miejscowość wymieniona jest jako Sbroslawitz.[2]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod polską nazwą Broslawice oraz nazwą zgermanizowaną Broslawitz[3]. Topograficzny słownik Prus z 1835 roku notuje wieś pod polską nazwą Brosławice, a także niemiecką Broslawitz[4].

Administracja III Rzeszy połączyła z dniem 1 października 1936 gminy Zbrosławice i Ptakowice w nową gminę o nazwie Dramatal ('dolina Dramy'), likwidując jednocześnie tradycyjne nazwy polskiego pochodzenia Ptakowitz (wieś), Broslawitz (wieś) i Kempczowitz (część wsi), przy czym wieś Zbrosławice z Kępczowicami otrzymały niemiecką nazwę Dramatal-West[5] ('zachodnia dolina Dramy').

Historia[edytuj]

Miejscowość położona na wschód od Pyskowic i na zachód od Tarnowskich Gór. Pierwotnie teren zajmowany przez obecną wieś Zbrosławice znajdował się na rubieży terytorium plemiennego Opolan, na przełomie XIII i XIV w. istniejąca już wówczas wieś rycerska leżała w kościelnym okręgu pyskowickim i kasztelanii toszeckiej, a później w księstwie toszeckim.

Zbrosławice po raz pierwszy są wymienione około 1300 roku we wspomnianej Liber fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Wszelkie hipotezy o wcześniejszych zapisach Zbrosławic, jak np. z 1235[6] i 1256 r., są błędne. Niepoświadczona żadnym dokumentem jest również błędna hipoteza o nadaniu w XIII w. Zbrosławicom praw miejskich. Także układ przestrzenny wsi nie wskazuje istnienie jakichkolwiek śladów kreowania miasta. Prawdopodobnie hipoteza o rzekomej miejskości Zbrosławic powstała z nierzetelnej interpretacji zapisu w Liber fundationis Episcopatus Vratislaviensis, gdzie Zbrosławice wystąpiły w tytule okręgu wraz z parafialnymi już wówczas Pyskowicami, choć w wyszczególnieniu osad tego okręgu brak informacji o statusie miasta dla Zbrosławic, co w przypadku miast jest wyraźnie podkreślone w dokumencie.

Zbrosławice (wraz z Kępczowicami i Nieradą) dopiero w 1818 r. utraciły administracyjny związek z Toszkiem i Gliwicami, kiedy to zostały przyłączone do powiatu bytomskiego, a po jego podziale w 1873 r. znalazły się w powiecie tarnogórskim. W latach 1922-1945 Zbrosławice pozostawały w granicach Niemiec, wchodząc najpierw w skład resztkowego powiatu tarnogórskiego (Restkreis Tarnowitz), a następnie powiatu bytomsko-tarnogórskiego (1927-1945).

Obecne Zbrosławice składają się z trzech wsi położonych wzdłuż obecnej ul. Wolności: właściwych Zbrosławic (na wschodzie, do ul. Szkolnej włącznie), Kępczowic (pośrodku) i Nierady (na zachodzie). Kępczowice (na zachód od ul. Szkolnej, niem. Kempczowitz) to wieś założona w wiekach średnich, prawdopodobnie starsza niż Zbrosławice. Johannes Chrząszcz datuje ją na 1256 r. jako wieś uiszczającą dziesięcinę w zbożu na rzecz proboszcza pyskowickiego. Podany przez niego rok nie jest jednak pewny. Kępczowice zostały ostatecznie wcielone do Zbrosławic w 1936 r. Nierada (między Kamieńcem a Kępczowicami - w rejonie ul. Hutniczej) należy do parafii w Kamieńcu.

W XIX wieku właścicielami okolicznych dóbr była rodzina Baildonów z Łubia.

Zabytki[edytuj]

Przypisy

  1. Henryk Borek, Górny Śląsk w świetle nazw miejscowych, Opole 1988.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  3. Johann Knie 1830 ↓, s. 71.
  4. J.G. Muller 1835 ↓, s. 429.
  5. "Amts-Blatt des Preußischen Regierung in Oppeln", Jg. 121, Stück 35, 29.08.1936, S. 246, No. 522.
  6. Jak podrabiano dokumenty w Strzelcach Opolskich. Regiopedia, Opolskie, encyklopedia regionów, opolskie.regiopedia.pl [dostęp 2016-04-27].

Bibliografia[edytuj]

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.

Linki zewnętrzne[edytuj]