Zbrosławice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zbrosławice
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zbrosławicach
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zbrosławicach
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat tarnogórski
Gmina Zbrosławice
Sołectwo Zbrosławice
Liczba ludności (2008) 2 345
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 42-674
Tablice rejestracyjne STA
SIMC 0225302
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Zbrosławice
Zbrosławice
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Zbrosławice
Zbrosławice
Ziemia 50°24′57″N 18°45′14″E/50,415833 18,753889
Strona internetowa miejscowości

Zbrosławice (czes. Zbraslavice, niem. Broslawitz, Dramatal-West 1936-1945) - wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Zbrosławice, siedziba gminy Zbrosławice.

Położenie[edytuj]

Zbrosławice leżą na Górnym Śląsku, na ziemi tarnogórskiej, w dolinie rzeki Dramy w pobliżu uprzemysłowionych miast takich jak: Gliwice, Tarnowskie Góry, Zabrze, Bytom.

Charakterystyka[edytuj]

Istniejący w Zbrosławicach tak zwany mikroklimat sprzyja leczeniu chorób układu oddechowego i nerwowego. Obecnie funkcjonuje we wsi Sanatorium Rehabilitacyjne Neuropsychiatrii Kamieniec-Zbrosławice oraz ośrodek "Caritas".

Nazwa[edytuj]

Nazwa patronimiczna powstała z nazwy osobowej (imienia) Zbrosław, z formantem -ice, oznaczającym, że jest to osada 'potomków Zbrosława' (stąd liczba mnoga)[1].

Około 1300 roku w łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. "Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego") miejscowość wymieniona jest jako Sbroslawitz.[2]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod polską nazwą Broslawice oraz nazwą zgermanizowaną Broslawitz[3]. Topograficzny słownik Prus z 1835 roku notuje wieś pod polską nazwą Brosławice, a także niemiecką Broslawitz[4].

Administracja III Rzeszy połączyła z dniem 1 października 1936 gminy Zbrosławice i Ptakowice w nową gminę o nazwie Dramatal ('dolina Dramy'), likwidując jednocześnie tradycyjne nazwy polskiego pochodzenia Ptakowitz (wieś), Broslawitz (wieś) i Kempczowitz (część wsi), przy czym wieś Zbrosławice z Kępczowicami otrzymały niemiecką nazwę Dramatal-West[5] ('zachodnia dolina Dramy').

Historia[edytuj]

Miejscowość położona na wschód od Pyskowic i na zachód od Tarnowskich Gór. Pierwotnie teren zajmowany przez obecną wieś Zbrosławice znajdował się na rubieży terytorium plemiennego Opolan, na przełomie XIII i XIV w. istniejąca już wówczas wieś rycerska leżała w kościelnym okręgu pyskowickim i kasztelanii toszeckiej, a później w księstwie toszeckim.

Zbrosławice po raz pierwszy są wymienione około 1300 roku we wspomnianej Liber fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Wszelkie hipotezy o wcześniejszych zapisach Zbrosławic, jak np. z 1235[6] i 1256 r., są błędne. Niepoświadczona żadnym dokumentem jest również błędna hipoteza o nadaniu w XIII w. Zbrosławicom praw miejskich. Także układ przestrzenny wsi nie wskazuje istnienie jakichkolwiek śladów kreowania miasta. Prawdopodobnie hipoteza o rzekomej miejskości Zbrosławic powstała z nierzetelnej interpretacji zapisu w Liber fundationis Episcopatus Vratislaviensis, gdzie Zbrosławice wystąpiły w tytule okręgu wraz z parafialnymi już wówczas Pyskowicami, choć w wyszczególnieniu osad tego okręgu brak informacji o statusie miasta dla Zbrosławic, co w przypadku miast jest wyraźnie podkreślone w dokumencie.

Zbrosławice (wraz z Kępczowicami i Nieradą) dopiero w 1818 r. utraciły administracyjny związek z Toszkiem i Gliwicami, kiedy to zostały przyłączone do powiatu bytomskiego, a po jego podziale w 1873 r. znalazły się w powiecie tarnogórskim. W latach 1922-1945 Zbrosławice pozostawały w granicach Niemiec, wchodząc najpierw w skład resztkowego powiatu tarnogórskiego (Restkreis Tarnowitz), a następnie powiatu bytomsko-tarnogórskiego (1927-1945).

Obecne Zbrosławice składają się z trzech wsi położonych wzdłuż obecnej ul. Wolności: właściwych Zbrosławic (na wschodzie, do ul. Szkolnej włącznie), Kępczowic (pośrodku) i Nierady (na zachodzie). Kępczowice (na zachód od ul. Szkolnej, niem. Kempczowitz) to wieś założona w wiekach średnich, prawdopodobnie starsza niż Zbrosławice. Johannes Chrząszcz datuje ją na 1256 r. jako wieś uiszczającą dziesięcinę w zbożu na rzecz proboszcza pyskowickiego. Podany przez niego rok nie jest jednak pewny. Kępczowice zostały ostatecznie wcielone do Zbrosławic w 1936 r. Nierada (między Kamieńcem a Kępczowicami - w rejonie ul. Hutniczej) należy do parafii w Kamieńcu.

W XIX wieku właścicielami okolicznych dóbr była rodzina Baildonów z Łubia.

Zabytki[edytuj]

Przypisy

  1. Henryk Borek, Górny Śląsk w świetle nazw miejscowych, Opole 1988.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  3. Johann Knie 1830 ↓, s. 71.
  4. J.G. Muller 1835 ↓, s. 429.
  5. "Amts-Blatt des Preußischen Regierung in Oppeln", Jg. 121, Stück 35, 29.08.1936, S. 246, No. 522.
  6. Jak podrabiano dokumenty w Strzelcach Opolskich. Regiopedia, Opolskie, encyklopedia regionów, „opolskie.regiopedia.pl”, opolskie.regiopedia.pl [dostęp 2016-04-27].

Bibliografia[edytuj]

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.

Linki zewnętrzne[edytuj]