Arboretum w Wojsławicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Buk zwyczajny forma czerwonolistna (Fagus sylvatica f. purpurea)

Arboretum w Wojsławicachogród dendrologiczny na terenie Wojsławic (gmina Niemcza) w woj. dolnośląskim. Od roku 1988 filia Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Znane z bogatego zbioru różaneczników i azalii, liliowców, bukszpanów oraz drzew i krzewów nie mrozoodpornych w innych częściach Polski.

Wojsławice położone są 50 km na południe od Wrocławia i 2 km na wschód od Niemczy, na obszarze chronionego krajobrazu Wzgórz Strzelińsko-Niemczańskich. Administracyjnie należą do gminy Niemcza, powiatu dzierżoniowskiego, województwa dolnośląskiego. Okolice Niemczy to ukształtowane południkowo pasma Wzgórz Gumińskich, Dębowych i Krzyżowych, o zróżnicowanej budowie geologicznej, poprzecinane łagodnymi jarami i wąwozami. Dnem najgłębszego wąwozu, na wysokości 150−200 m. n.p.m. płynie z południa na północ rzeka Ślęza, zasilana licznymi potokami. Nad jednym z jej prawobrzeżnych dopływów, w malowniczej kotlinie, na północnych stokach Wzgórz Dębowych na wysokości 213−320 m n.p.m. jest położone Arboretum w Wojsławicach.

Kolekcja obejmuje 4650 gatunków roślin drzewiastych oraz 4885 gatunków i odmian bylin. Znajdujące się tam kolekcje różaneczników (Rhododendron – 900 gatunków i odmian – w tym historyczne odmiany różaneczników Seidla), liliowców (Hemerocallis – 3100 gatunków i odmian) oraz bukszpanów (Buxus – 80 gatunków i odmian) uznane zostały przez Polskie Towarzystwo Ogrodów Botanicznych za Kolekcje Narodowe[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Różanecznik (Rhododendron) 'Von Oheimb Woislowitz'

Datą przyjmowaną obecnie za powstanie Arboretum jest rok 1811, kiedy to właściciele wsi z rodu von Prittwitz i von Aulock aklimatyzują pierwsze drzewa obcego pochodzenia, głównie północnoamerykańskie. Obecny kształt Arboretum nadał w 1880 roku Fritz von Oheimb, śląski ziemianin oraz znawca roślin został właścicielem 150-hekt

arowego majątku w Wojsławicach, którego częścią był park romantyczny założony w 1821 r. przez ród von Aulock. Nowy właściciel rozpoczął przebudowę parku, systematycznie gromadząc nowe gatunki roślin, zwłaszcza różaneczniki, które stały się specjalizacją jego hodowli na początku XX wieku. W 1920 r. odnotowano na terenie ogrodu ok. 300 odmian różaneczników. Oheimb zmarł w 1928 r. i został pochowany na terenie ogrodu, a jego dzieło kontynuował syn, Arno von Oheimb.

Grób Fritza von Oheimba

Kalendarium historyczne:
1111 – książę Bolesław III Krzywousty nadaje rycerzowi Wojsławowi za zasługi wojenne dobra ziemskie koło Niemczy
1517 – przekazanie Wojsławic, wraz z Folwarkiem i dwoma ogrodami, burmistrzowi Niemczy
1559 – posiadłość nabywa książę brzeski Jerzy II i nadaje jej rangę domeny książęcej; z miejscowego kamienia wznosi dwór i zabudowania folwarczne, zakłada dwa duże ogrody i sady
1811 – właściciele wsi z rodu von Prittwitz i von Aulock rozpoczynają urządzanie parku romantycznego; aklimatyzują pierwsze drzewa obcego pochodzenia, głównie północnoamerykańskie
1842 – nowy właściciel, baron Friedrich von Cannitz und Dallwiz, remontuje pałac i folwark
1880 – dobra wojsławickie kupuje śląski ziemianin Fritz von Oheimb, który nadał Arboretum współczesny charakter; sprowadza z Drezna nowo poślubioną żonę Bertę i z zapałem przystępuje do zakładania ogrodu różanecznikowego, sadzi wiele unikatowych roślin
1890 – Oheimb przekazuje kolekcję różaneczników Ogrodowi Botanicznemu we Wrocławiu
1906 – jedna z odmian różanecznika zostaje nazwana imieniem twórcy Arboretum 'Von Oheimb Woislowitz'
1920 – wojsławickie kolekcje roślinne obejmują 4 tysiące różaneczników w 300 odmianach, 500 piwonii i wiele innych roślin
1928 – Fritz von Oheimb umiera w wieku 78 lat; jego dzieło kontynuuje najstarszy syn Arno
1946 – wysiedlenie rodziny Oheimbów i przejęcie majątku przez PGR
1958 – przekazanie parku Miejskiej Radzie w Niemczy
1977 – nadanie rangi Arboretum przez Radę Ogrodów Botanicznych
1979 – powierzenie placówki Kombinatowej Hodowli Zwierząt Zarodowych w Dzierżoniowie
1983 – wpisanie Arboretum do rejestru zabytków kultury
1988 – przejęcie Arboretum przez Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego
2005 – przyłączenie 54 ha nowych gruntów, w tym zabytkowego folwarku
2011 – kolekcja z rodzajów Rhododendron, Hemerocallis i Buxus uzyskały status Polskich Kolekcji Narodowych
2013 – przyznanie certyfikatu Ogrodu Pokazowego Amerykańskiego Towarzystwa Liliowcowego (Display Garden American Hemerocallis Society)
2014 – Arboretum zostało europejską Stacją Oceny Odmian Liliowców (Hemerocallis)

Kolekcja[edytuj | edytuj kod]

Różaneczniki (Rhododendron)

Placówka spełnia funkcje badawcze i edukacyjne, dlatego wszystkie okazy roślin są szczegółowo udokumentowane.

Rośliny[edytuj | edytuj kod]

Autostrada liliowców (Hemerocallis)

W roku 2013 zbiór roślin obejmował:
Drzewa i krzewy: 4650 gatunków i odmian
Byliny: 4885 gatunków i odmian

Kolekcje wiodące[edytuj | edytuj kod]

Róża (Rosa) 'Rosarium Uetersen'
  • Różaneczniki (Rhododendron, w tym historyczne odmiany Seidla): 900 gatunków i odmian;
  • Liliowce (Hemerocallis): 3100 gatunków i odmian;
  • Bukszpany (Buxus): ponad 80 gatunków i odmian;
  • Hortensje (Hydrangea): ponad 300 gatunków i odmian;
  • Magnolie (Magnolia): ponad 80 gatunków i odmian;
  • Lilaki (Syringa): ponad 80 gatunków odmian;
  • Tawułki (Astilbe): 60 gatunków i odmian;
  • Trawy ozdobne: ok. 300 gatunków i odmian;
  • Jeżówki (Echinacea): ponad 50 gatunków i odmian;
  • Funkie (Hosta): ok. 190 gatunków i odmian;
  • Grusze (Pyrus): 200 gatunków i odmian;
  • Czereśnie (PrunusBank Genów Dolnośląskich Historycznych Odmian Czereśni): 200 gatunków i odmian;
  • Derenie (Cornus): ponad 110 gatunków i odmian;
    Hortensje (Hydrangea) w pełni kwitnienia - sierpień

Do okazów dendrologicznych ogrodu należą:

Jesienne kolory klonów palmowych (Acer palmatum)

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dawna przebieralnia

Na terenie Arboretum znajdują się:

  • zabytkowy folwark (1844) z odrestaurowaną kuźnią kołową (2005)
  • szklarnia sprzed 1880 zbudowana z miejscowego łupka łyszczykowego z zachowanym drenażem z XIX wieku, odnowiona w 1999
  • piętrowy dom ogrodnika (około 1900)
  • grób założyciela Arboretum, Fritza von Oheimba z czerwonego granitu (1928)
  • liczne kolumny z czerwonego permskiego piaskowca; kamień pochodzi z sudeckich kamieniołomów czerwonego spągowca. Kolumny te pochodzą z XIX w. z zabudowań gospodarczych pobliskich wsi.
  • zabytkowe koło młyńskie z piaskowca

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Pięknotka japońska (Callicarpa japonica) i jej jesienne kolory

Arboretum jest czynne dla zwiedzających od maja do września. W maju kwitną różaneczniki i azalie, największa kolekcja w Polsce. Towarzyszą im krzewy z tej samej rodziny wrzosowatych: enkianty, pierisy, kiścienie, kalmie i wrzosy. Oryginalnością kwiatów zadziwiają magnolie oraz wiśnie ozdobne. W czerwcu królują róże – historyczne, okrywowe, miniaturowe i nostalgiczne. Niezwykle dekoracyjne liście prezentują cieniolubne funkie. Na skłonie Ostrej Góry dojrzewają czereśnie – Bank Genów Dolnośląskich Historycznych Odmian Czereśni. W lipcu kwitną liliowce – najbogatsza kolekcja w Polsce (ponad 3 tys. odmian). W pełniej krasie są paprocie o koronkowej budowie liści. Puszyste kwiatostany rozwijają tawułki, a pięknym zapachem odurzają jaśminowce. Sierpień zachwyca romantycznymi hortensjami. Kwitną pachnące floksy i bodziszki, otoczone rojami motyli budleje i lawendy, a także wielkokwiatowe powojniki i ketmie. Jesienią najpiękniej prezentuje się dwuhektarowa rabata bylin, na której dominują różnobarwne trawy, astrowate, rozchodniki, nachyłki, zawilce, jeżówki. Wybarwiają się owoce egzotycznych gatunków drzew i krzewów.

Do dyspozycji Gości:[edytuj | edytuj kod]

Wigwam
  • bezpłatny parking i toalety,
  • toaleta dla niepełnosprawnych,
  • wózek dla niepełnosprawnych,
  • miejsce do przewijania małych dzieci,
  • ratownik medyczny w weekendy i w święta,
  • internet bezprzewodowy Wi-Fi,
  • gniazdka z prądem przy stolikach,
  • teren piknikowy i miejsca do grillowania,
  • plac zabaw,
  • łączki do leżenia na własnym kocyku,
  • dwa punkty gastronomiczne: na folwarku i w ogrodzie,
  • weekendy tematyczne,
  • punkt sprzedaży roślin.

Przypisy

  1. Zatwierdzone Kolekcje Narodowe
  2. dane za tablicą informacyjną przy okazie w arboretum

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons