Długołęka (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Długołęka)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy gminy współczesnej. Zobacz też: gmina Długołęka – dawna gmina w woj. szczecińskim.
Długołęka
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb gminy Flaga gminy
Województwo dolnośląskie
Powiat wrocławski
Iwona Agnieszka Łebek
Powierzchnia 212,41 km²
Ludność (2009)
 • liczba ludności
 • gęstość

22 329
105,1 osób/km²
Strefa numeracyjna 71
Tablice rejestracyjne DWR
Położenie gminy na mapie powiatu
Powiat wrocławski granice gmin i miast Długołęka.png
TERYT 5020323022
Urząd gminy
Długołęka
ul. Robotnicza 12 55-095
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Długołękagmina wiejska w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie wrocławskim.

Siedziba gminy to Długołęka.

Pod względem wielkości i ludności gmina zajmuje pierwsze miejsce w powiecie.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Gmina Długołęka położona jest w północno-wschodniej części województwa dolnośląskiego. Leży na szlaku komunikacyjnym PragaWrocławWarszawa, w bezpośrednim sąsiedztwie Wrocławia. Wraz z ośmioma innymi podwrocławskimi gminami tworzy powiat wrocławski. Bezpośrednio Gmina Długołęka graniczy z: gm. Wisznia Mała (od zach.), gm. Trzebnica (od pn.-zach.), gm. Zawonia (od pn.), gm. Dobroszyce (pn.-wsch.), gm. Oleśnica (od. wsch.) oraz gm. Czernica (od pd.).

Geomorfologia[edytuj | edytuj kod]

Pradolina Wrocławska na mapie Polski

Południową część gminy zajmuje Pradolina Wrocławska, która została wyżłobiona w epoce lodowcowej, przez płynące na zachód wody lądolodu skandynawskiego. Lądolód zatrzymał się na granicy dzisiejszego Wału Trzebnickiego. Występują tu głównie mady oraz piaski rzeczne. Pradolina ta znajduję się między Równiną Wrocławską a Równiną Oleśnicką, która stanowi środkową część gminy. Ma ona charakter wysoczyzny morenowej a poprzecinana jest licznymi rzekami spływającymi ze wzgórz. Lądolód pozostawił tu morenę denną czyli piaski, żwiry, gliny. Jest również mnóstwo głazów narzutowych o średnicy od kilku do kilkudziesięciu centymetrów.

Wzgórza Trzebnickie na mapie Polski

Północny obszar gminy leży na południowych zboczach Wzgórz Trzebnickich. Pokryte są osadami lessowymi i wyżłobionymi w nich wąwozami. W niektórych miejscach można spotkać gliny. Obszar gminy jest w większości równinny, a jedynie na północy zróżnicowany. Wysokość jest zawarta w przedziale 120-150 m n.p.m. Najniższy punkt gminy wynosi 118 m n.p.m. i znajduje się w pobliżu Wilczyc a najwyższy na północ od Krakowian to wzgórze o wysokości 233,8 m n.p.m. Na rzeźbę gminy największy wpływ miało zlodowacenie środkowopolskie. Dzięki niemu ukształtowały się rysy współczesnej rzeźby.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Gmina leży w strefie klimatu umiarkowanego o przewadze wpływów morskich. Równoleżnikowy kierunek Pradoliny Wrocławskiej ułatwia przemieszczanie się z zachodu na wschód atlantyckich mas powietrza. Klimat na tym terenie charakteryzuję się dużą przejściowością oraz różnorodnością pogody we wszystkich porach roku. Obszar należy do regionu klimatycznego śląsko-wielkopolskiego: stosunkowo małe roczne amplitudy powietrza, wiosna wczesna, lato długie, zima łagodna i krótka, z mało trwałą pokrywą śnieżną. Roczna amplituda niewiele przekracza 20 °C. Opady wynoszą ok. 500-600 mm. Przeważają wiatry zachodnie i północno-zachodnie. Okres wegetacyjny należy do najdłuższych w kraju, bo trwa ok. 245 dni.

Wody powierzchniowe[edytuj | edytuj kod]

Obszar gminy jest położony w dorzeczu Odry. Największą rzeką jest Widawa, która stanowi południową granicę gminy. Ważną rolę stanowi rzeka Oleśniczka oraz Dobra (Widawka). Obie rzeki są prawymi dopływami Widawy. Mniejsze znaczenie ma potok Topór (lewy dopływ Dobrej), który bierze swój początek w pobliżu wsi Jenkowice. Występuje tu duża liczba potoków i cieków płynących stale lub okresowo. Na obszarze gminy jest ok. 228 ha wód stojących w tym ok. 200 ha stawów hodowlanych. Głównie w Bielawie, Borowej, Rakowie, Szczodrem, Domaszczynie, Pruszowicach. Pozostałe zbiorniki wodne to zbiorniki przeciwpożarowe.

Gleby[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze gminy przeważają gleby bielicowe. W północnej części, na wzgórzach występują gleby brunatne a w dolinach cieków mady. Na małych, nizinnych obszarach występują gleby murszowe oraz czarne ziemie. Większość gleb wytworzona jest z piasków i glin. Jedynie na północy w obrębie Wzgórz Trzebnickich występują gleby pyłowe.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okres prehistoryczny[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady osadnictwa na obszarze dzisiejszej gminy Długołęka sięgają neolitu. Prace wykopaliskowe prowadzone na terenie gminy po 1945 roku wykazały liczne ślady osadnictwa z epoki kamiennej. Prehistoryczne ślady znaleziono m.in. w Oleśniczce (rdzeń kamienny i odłupek krzemienny), w Bielawie, w Rakowie, w Kątnej, Budziwojowicach (cmentarzysko), Januszkowicach, Stępniu i Wilczycach, gdzie natrafiono na narzędzia krzemienne: toporek kamienny i toporek z serpentynitu.

W Kiełczówku znaleziono siekierkę w kształcie tulipana, która pochodzi z młodszej epoki brązu. W początkowym okresie epoki brązu dolinę środkowej Odry zamieszkiwała głównie ludność kultury unietyckiej. Ludność tą cechowało chowanie ludzi w grobach kurhanowych. Takie groby archeolodzy odkryli w Szczodrem i Oleśniczce. W końcowym okresie epoki brązu na tych terenach zaczęła się rozwijać kultura łużycka. Ludność zamieszkiwała głównie niewielkie osady, które składały się z 10-15 domów. Liczne ślady występowania tej kultury na tych terenach odkryto m.in. w Łozinie, Dobroszowie Oleśnickim, Januszkowicach, Jaksonowicach, Kątnej, Kiełczowie, Śliwicach, Bierzycach i Bielawie, gdzie prawdopodobnie była osada. W 1926 nauczyciel z Bukowiny odkrył i przebadał ślady grodziska otoczonego podwójnym wałem. Osady łużyckie znajdowały się także w Kiełczowie i Oleśniczce. W Wilczycach znaleziono ślady cmentarza ciałopalnego z VII wieku p.n.e (w kulturze łużyckiej był zwyczaj palenia ciał zmarłych). W Szczodrem odkryto groby skrzynkowe (groby z płyt kamiennych).

Z epoki żelaza odkryto m.in. nóż żelazny w Wilczycach, typowe dla tego okresu formy ceramiczne w Jaksonowicach. W Szczodrem i Wilczycach narzędzia do ostrzenia, topór z brązu, siekierki, ozdoby druciane oraz liczne urny i kości.

Z okresu wczesnośredniowiecznego pochodzi m.in. cmentarzysko grobów szkieletowych w Dobroszowie Oleśnickim, osady w Oleśniczce, Wilczycach, Rakowie i Bierzycach, a także grodziska w Łozinie i Szczodrem.

Okres historyczny[edytuj | edytuj kod]

Okres historyczny czyli ten, w którym wiadomości pochodzą z źródeł pisanych, rozpoczyna się dla tych terenów w XII wieku. Pierwsze wzmianki o miejscowościach pochodzą głównie z dokumentów książąt śląskich oraz dokumentów kościelnych. W okresie podziału Śląska na dzielnice teren dzisiejszej gminy początkowo należał do księstwa wrocławskiego, a po jego podziale część wschodnia do księstwa oleśnickiego[1]. Tereny te długo zachowały ludność Polską. Wynarodowienie i zaprzestanie używania mowy polskiej nastąpiło dopiero w XIX wieku pod naciskiem władz pruskich.

Po II wojnie światowej obszary te powróciły do Polski i zaludniały się głównie przesiedleńcami z województwa kieleckiego i krakowskiego oraz repatriantami z dzisiejszej Ukrainy. W wyniku podziału administracyjnego Polski z 1975 roku, obszar gminy objął powiat oleśnicki oraz powiat trzebnicki (powierzchnia 155,2 km², 26 miejscowości). Od 1977 roku powierzchnia gminy wynosi 210,7 km², ponieważ do gminy Długołęka przyłączona została gmina Łozina. W okresie powojennym na ziemiach odzyskanych szczególnie odczuwano skutki ogólnej polityki krajowej, jak i międzynarodowej, co spowodowało niepewność osadników i brak dbałości o otrzymane mienie. Dopiero w latach 60. sytuacja ustabilizowała się (pierwsze remonty). Proces ten szybko postępował także w latach 70. W dalszych latach i obecnie rozwija się budownictwo domów jednorodzinnych, zakładów usługowych i przemysłowych.

We wrześniu 2010 roku został otwarty nowy budynek urzędu gminy, który kosztował 12 milionów złotych, posiada 85 stanowisk dla urzędników, salę konferencyjną, parking[2].

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wykres liczby ludności gminy w latach 1990-2007[3][4]:

Wzrost ilości mieszkańców w ostatnich latach jest spowodowany głównie migracją ludności z miasta (głównie Wrocławia)[5]. Zjawisko "ucieczki" mieszkańców miast na obszary wiejskie nazywa się suburbanizacją.

Dane z 30 czerwca 2007[6]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 21 383 100 10 694 50,02 10 689 49,98
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
100,7 50,34 50,32

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[7] gmina Długołęka ma obszar 212,41 km², w tym:

  • użytki rolne: 71%
  • użytki leśne: 17%

Gmina stanowi 19,03% powierzchni powiatu.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja drogowa[edytuj | edytuj kod]

Przez gminę przebiega droga ekspresowa:

droga krajowa:

oraz dwie drogi wojewódzkie:

Planowane/w budowie

Komunikacja kolejowa[edytuj | edytuj kod]

Na terenie gminy znajdują się dwie stacje kolejowe:

Szynobusy Kolei Dolnośląskich

Szynobusy na trasie Wrocław Psie Pole – Trzebnica zatrzymują się w miejscowościach:

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Frekwencja gminy w wyborach[edytuj | edytuj kod]

Współpraca zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość/gmina Kraj Data podpisania umowy
 Locorotondo  Włochy 1997
 Sarny  Ukraina 2004
 Velen  Niemcy 2003
 Fossano  Włochy 2009

Honorowi obywatele[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze honorowe obywatelstwa w gminie zostały nadane 13 grudnia 2008 podczas jubileuszu 35-lecia istnienia gminy. Do grona honorowych obywateli Gminy Długołęka należy m.in. reżyser Jan Jakub Kolski. 27 stycznia 2012 w ramach szczególnego uznania i wyróżnienia za wybitne osiągnięcia oraz zasługi na rzecz gminy honorowym obywatelem został Rafał Dutkiewicz (prezydent Wrocławia) i Jan Bliszczuk (projektant mostu Rędzińskiego).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Fras: Dzieje Gminy Długołęka. Profil. ISBN 83-900102-7-5.
  2. Ewa Niwrak-Wojcik, Edyta Podyma – "Monografia Geograficzna Długołęki" [1]
  3. Uwarunkowania rozwoju turystyki w powiecie wrocławskim [2]

Przypisy

  1. . W. Fabisiak, J. Tyszkiewicz, P. Wiszewski, R. Żerelik, Dzieje Powiatu Wrocławskiego, Wrocław-Sobótka 2002, s. 51-81.
  2. Magdalena Kozioł, Jerzy Wójcik: Długołęka: Zobacz, jak wygląda magistrat za 12 milionów. 2010-09-10. [dostęp 2010-09-12].
  3. Lata 1995-2006: GUS, Bank Danych Regionalnych, rok 2007
  4. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2006. ISSN 1734-6118. (pol.)
  5. Patryk W. Młynek: Wrocławianie uciekają na wieś. [dostęp 24 marca 2008].
  6. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  7. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]