Bierutów

Bierutów
Herb Bierutowa
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	oleśnicki
Gmina	Bierutów gmina miejsko-wiejska
Założono	XIII wiek
Prawa miejskie	1266
Burmistrz	Władysław Bogusław Kobiałka
Powierzchnia	8,36 km²
Ludność (2009) • liczba • gęstość	5 047▼ 603,7 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 71
Kod pocztowy	56-420
Tablice rejestracyjne	DOL
Położenie na mapie Polski Bierutów
51°07′25″N 17°32′33″E
TERC (TERYT)	5020314024
SIMC	0987035
Urząd miejski ul. Moniuszki 12 56-420 Bierutów
Hasło Bierutów w Wikisłowniku
Strona internetowa

Bierutów (niem. Bernstadt) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bierutów, położone nad rzeką Widawą. Historycznie leży na Dolnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wrocławskiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 5 047 mieszkańców.

W mieście jest zlokalizowany przemysł elektroniczny, drzewny, metalowy i spożywczy. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 451 i 396 oraz linia kolejowa Kalety – Wrocław Mikołajów.

Miasto Bierutów nad rzeką Widawą

Barokowa brama wjazdowa do zamku i wieża zamkowa

Historia

Najstarsza wzmianka dotycząca Bierutowa pochodzi z 1214 i wymienia osadę targową z kościołem.

Miasto powstało na szlaku handlowym Kluczbork–Wrocław i uzyskało prawa miejskie w 1266 nadana przez Henryka III Białego, później miasto było własnością księcia wrocławskiego Henryka IV Prawego,. Na początku miasto znane było pod nazwą Fürstenwald, potem jako Bernstadt. Podstawowym zajęciem mieszkańców w XIV i XV wieku było rolnictwo i rybołówstwo. Miasto do 1492 było w księstwie oleśnickim, znajdującym się od 1329 pod panowaniem Czech. Od 1526 należało do Habsburgów, a w 1742 zostało wcielone do Prus. W czasie I wojny światowej w Bierutowie praktykę asesorską odbywał Paweł Kempka - współpracownik Wojciecha Korfantego, współorganizator III Powstania Śląskiego, poseł do Sejmu Śląskiego, po II wojnie światowej pierwszy prezes Stronnictwa Demokratycznego w Chorzowie. W styczniu 1945 miasto zostało ciężko zniszczone w wyniku przejścia frontu. W tym samym roku miasto zostało włączone w granice Polski; jego dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec.

W 1946 r. wprowadzono urzędowo nazwę Bierutów, zastępując poprzednią niemiecką nazwę Bernstadt.

Zabytki

• kościół pw. św. Katarzyny z XIII wieku
• pozostałości zamku książąt wrocławskich z XIV i XVII wieku. Zachowała się wjazdowa barokowa brama wraz z kawałkiem murów obronnych, zbudowana około 1680, średniowieczna wieża zamkowa zbudowana w stylu gotyckim z tarczą herbową Podiebradów, z wyjątkiem późniejszego barokowego hełmu; portal zamkowy z analogiczną tarczą herbową.
• wieża dawnego ratusza ratuszowa z XVII wieku
• fragmenty murów miejskich z XIV wieku
• neogotycki kościół parafialny pw. św. Józefa wybudowany w latach 1891-1893
• ruiny dawnego kościoła cmentarnego pw. Św. Trójcy, murowanego z cegły
• dawna synagoga

Szkoły

• Podstawowa: Szkoła podstawowa im. I Dywizji Wojska Polskiego im. Tadeusza Kościuszki w Bierutowie
• Gimnazjum im. Aleksandra Kamińskiego
• Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych

Bierutowianie

Urodzeni w Bierutowie

• Andreas Acoluthus (1654–1704) - niemiecki orientalista i lingwista
• David Behme (1605–1657) - protestancki pastor i pisarz
• Luise Elisabeth von Württemberg-Oels (1673–1736) - księżna
• Maximilian von Prittwitz und Gaffron (1848-1917) - niemiecki wojskowy, generał pułkownik
• Josef Block (1863–1943) - niemiecki malarz
• Horace Meyer Kallen (1882–1974) - amerykański filozof
• Ludwig Meidner (1884–1966) - niemiecki malarz ekspresjonista
• Benjamin Schwarz (ur. 1937) - niemiecki tłumacz

Związani z Bierutowem

• Heinrich Wenzel (1592-1639) - książę Bierutowa; książę Ziębic i Kłodzka; starosta generalny Śląska.
• Matthäus Apelt (1594-1648) - niemiecki poeta i kompozytor
• Paweł Kempka (1886-1972) - prawnik, polski działacz narodowy i samorządowy

Pomniki, obeliski i tablice

• Pomnik upamiętniający 700-lecie Bierutowa
• Pomnik Błogosławionego Jana Pawła II
• Obelisk przed ruinami kościoła Świętej Trójcy
• Tablica upamiętniająca Ludwiga Meidnera
• Tablica upamiętniająca remont wieży dawnego ratusza, oraz zmarłego Burmistrza Romana Kazimierskiego i sponsorów remontu
• "Grób Nieznanego Żołnierza"
• Tablica upamiętniająca Katastrofę Smoleńską

Sport

Kluby i drużyny sportowe

W Bierutowie istnieje drużyna goalballa, która w sezonie 2005 zajęła IV miejsce w mistrzostwach Polski. Działa także klub sportowy WIDAWA Bierutów.

Obiekty sportowe

W Bierutowie znajdują się obiekty sportowe:

• stadion miejski
• hala sportowo-widowiskowa przy szkole podstawowej
• boisko "orlik 2012" przy Gimnazjum
• boisko "orlik 2012" przy stadionie miejskim

Miasta partnerskie

• Bernstadt auf dem Eigen

Zobacz też

• Bierutowice
• Stary cmentarz żydowski w Bierutowie
• Nowy cmentarz żydowski w Bierutowie
• Bierutów (stacja kolejowa)
• Parafia św. Józefa Oblubieńca NMP w Bierutowie

Linki zewnętrzne

• Historia Żydów w Bierutowie na portalu Wirtualny Sztetl
• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi