Juda Galilejczyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ruiny miasta Gamala

Juda Galilejczyk, Juda z Galaunitis albo Juda z Gamali (I wieku p.n.e./I wieku) – współzałożyciel stronnictwa zelotów. Jego rodzinne miasto znajdowało się na Wzgórzach Golan poza Galileą a przydomek Galilejczyk może pochodzić od miejsca, w którym działał[1].

W 6 n.e. po złożeniu z tronu etnarchy Archelaosa, syna Heroda Wielkiego, namiestnik Syrii Kwiryniusz przystąpił do realizacji cesarskiego spisu Żydów, niezbędnego do uregulowania podatków w nowej rzymskiej prowincji Judei. Arcykapłan Joazar syn Boetosa, próbował uspokoić wzburzoną ludność, jednak niezadowolenie utrzymywało się i Juda Galilejczyk nakłonił mieszkańców do buntu, wyrzucając im, że godzą się na płacenie Rzymianom podatków i że chcą podlegać władzy nie tylko samego Boga, lecz i Rzymian[2]. Rewolta ta, przyczyniła się do powstania skrajnego odłamu nacjonalistów żydowskich, zwanych zelotami. Juda uformował to stronnictwo wespół z faryzeuszem Sadokiem. Zginął on podczas trwania tego powstania.

W czasach gdy Tyberiusz Juliusz Aleksander był prokuratorem Judei (46-48), kazał ukrzyżować dwóch synów Judy Galilejczyka, Jakuba i Szymona. Inny członek jego rodziny, Eleazar syn Jaira[3], być może jego wnuk, zginął podczas upadku Masady[4], a Menachem, syn lub jego wnuk, został zabity po długich torturach przez zwolenników arcykapłana Eleazara[5] na początku powstania w 66 roku .

Juda Galilejczyk jest wspomniany w Dziejach Apostolskich. Gdy po śmierci Jezusa Chrystusa apostołowie Piotr i Jan stanęli przed Sanhedrynem za nauczanie, że zmartwychwstał, w ich obronie stanął Gamaliel Starszy, uczony w Torze. Podał przykład Judy, żeby zilustrować zasadę, że jeżeli ruch nie jest miły Bogu, to skazany jest na klęskę.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Radożycki 1992 ↓, s. 459.
  2. Józef Flawiusz, Wojna żydowska, ks. II, rozdz. VIII, 1 [118] (...) Za jego urzędowania pewien mąż galilejski imieniem Juda nakłonił mieszkańców do buntu, przyganiając im, że godzą się na płacenie Rzymianom podatków i po Bogu słuchają jeszcze śmiertelnych panów. Człowiek ów był uczonym mężem swojej własnej sekty i zgoła nie był podobny do innych.
  3. Józef Flawiusz, Wojna żydowska, ks. II, rozdz. XVII, 9, 10 [448] (...) Tylko nielicznej garstce, która schroniła się do Masady potajemnie, udało się uratować. W tej liczbie znalazł się Eleazar, syn Jaira, krewny Manahema, ten który później zawładnął Masadą. (...)
  4. Józef Flawiusz, Wojna żydowska, ks. VII, rozdz. IX, 1 [389-401].
  5. Józef Flawiusz, Wojna żydowska, ks. II, rozdz. XVII, 9, 10 [448-449] (...) Samego Manahema, który zbiegł do miejsca zwanego Oflas i tam się tchórzliwie ukrył, pochwycono żywego i po wywleczeniu na światło dzienne poddano różnym torturom i zgładzono. (...) Tymczasem spiskowcy zabijając Manahema bynajmniej nie pragnęli zakończenia wojny, lecz, przeciwnie, chcieli ją prowadzić z większą swobodą. (...)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela, ks. XVII, rozdz. X, 5 i ks. XVIII, rozdz. I, 1 i 6
  • Józef Flawiusz, Wojna żydowska, ks. II, rozdz. VIII, 1 i rozdz. XVII, 8
  • Dzieje Apostolskie 5,35-37

Tłumaczenia[edytuj | edytuj kod]

Józef Flawiusz: Wojna żydowska. Z języka greckiego przełożył oraz wstępem i komentarzem opatrzył Jan Radożycki. Warszawa: Oficyna Wydawnicza "Rytm", 1992. ISBN 83-85249-09-5.

Opracowania[edytuj | edytuj kod]