Salome III

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Salome
Salomé, Henri Regnault
Salomé, Henri Regnault
Data urodzenia początek I wieku
Data śmierci po 92
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Salome (zm. po 92) – przedstawicielka dynastii herodiańskiej. Wnuczka Heroda Wielkiego. Córka Heroda III i Herodiady. Znana głównie z roli, jaką odegrała przy śmierci Jana Chrzciciela – zachwycony tańcem Salome Herod Antypas, tetrarcha Galilei i Perei, obiecał spełnić każde jej życzenie, a ta – na polecenie matki – zażądała głowy żydowskiego proroka.

Salome poślubiła swojego stryja Filipa, tetrarchę Batanei, Gaulanitydy, Trachonu i Paneas. Owdowiała w 34 roku. Zapewne w 53 roku poślubiła swojego innego krewnego Arystobula. W 54 roku została królową Armenii Mniejszej, a w 72/73 królową Chalkis.

Udział Salome w śmierci Jana Chrzciciela stał się popularnym tematem w malarstwie i literaturze.

Wywód genealogiczny[edytuj | edytuj kod]

4. Herod Wielki
     
    2. Herod III
5. Mariamme II
       
      1. Salome
6. Arystobul I    
    3. Herodiada
   
7. Berenika I      
 

Losy do ślubu matki z Herodem Antypasem[edytuj | edytuj kod]

Była córką Heroda III (Heroda Boethosa, Heroda z Rzymu, Heroda Filipa I) i jego żony Herodiady. Jej dziadem ze strony ojca i pradziadem ze strony matki był Herod Wielki. Dokładna data urodzenia Salome nie jest znana. Badacze sądzą, że przyszła na świat prawdopodobnie na początku I wieku[1].

Jej matka porzuciła męża i między jesienią 27 a wiosną 30 roku poślubiła swojego stryja i szwagra – Heroda Antypasa, tetrarchę Galilei i Perei. Salome zamieszkała z matką i ojczymem.

Rola przy śmierci Jana Chrzciciela[edytuj | edytuj kod]

Kiedy oczarowany jej tańcem ojczym, Herod Antypas, przyrzekł spełnić każde jej życzenie, za namową matki Salome zażądała głowy Jana Chrzciciela, którą podano jej na tacy. Motyw Salome pojawia się często w malarstwie, muzyce i w literaturze jako biblijny motyw odnoszący się do krwawego erotyzmu i mrocznej zmysłowości.

Dalsze losy[edytuj | edytuj kod]

Później wyszła za mąż za swojego krewnego Filipa, tetrarchę Batanei, Gaulanitydy, Trachonu i Paneas. Owdowiała w 34 roku.

Krótko po 50 roku Salome poślubiła swojego kuzyna – Arystobula, syna nieżyjącego wówczas Heroda, króla Chalkis. Arystobul w tym czasie przebywał w Rzymie, dlatego sądzi się, że jego ślub mógł zbiec się z małżeństwem cesarza Nerona i Oktawii, którzy pobrali się w 53 roku[2]. Istnieje hipoteza, według której żoną Arystobula została nie Salome III, ale nieznana bliżej Salome, córka Heroda Antypasa. Opiera się na założeniu, że Arystobul nie poślubiłby kobiety około pięćdziesięcioletniej i nie miał z nią trzech synów. Z drugiej strony wskazuje się, że źródła wyraźnie określają żonę Arystobula, a data narodzenia Salome nie jest dokładnie znana[3].

Pod koniec 54 roku Salome została królową Armenii Mniejszej, ponieważ cesarz Neron nadał to królestwo jej mężowi Arystobulowi. Zachowały się monety przedstawiające Salome jako królową Armenii. Datowane są na "Rok 3", czyli 56/57; wizerunek żydowskiej księżniczki znajdował się na rewersie.

W połowie 71 roku Arystobul utracił Armenię Mniejszą, otrzymując w zamian Chalkis, dawniej należące do jego ojca. W ten sposób Salome została królową Chalkis.

Salome z małżeństwa z Arystobulem miała trzech synów: Heroda VII, Agryppę IV i Arystobula IV.

Salome w literaturze pięknej[edytuj | edytuj kod]

Salome pojawia się w takich utworach literackich jak:

Salome w malarstwie[edytuj | edytuj kod]

Tycjan, Salome z głową Jana Chrzciciela (1515)
Henry Lévy, Herodiada (1872)
Gustave Moreau, Salome (1876)
Maurycy Gottlieb,Salome (1879)

(Mt 14, 1-11)

  • Spinello AretinoUczta Heroda, 1385, Muzeum Sztuk Pięknych – Budapeszt
  • MasolinoUczta Heroda, 1435 (fresk), Baptistery – Castiglione Olona
  • Rogier van der WeydenŚcięcie Jana Chrzciciela, 1446-53, Gemaeldegalerie – Berlin
  • Filippo LippiUczta Heroda, 1460-64, (fresk), Katedra – Prato
  • Giovanni di PaoloSalome prosząca o głowę Jana Chrzciciela, ok. 1450, Art of Institute – Chicago
  • Giovanni di PaoloUczta Heroda, ok. 1453, National Gallery – Londyn
  • Benozzo GozzoliTaniec Salome, 1461-2, National Gallery of Art – Waszyngton
  • Hans MemlingŚcięcie Jana Chrzciciela, 1474-9, Memlingsmuseum – Brugia
  • Sandro BotticelliSalome z głową św. Jana Chrzciciela, ok. 1488, Uffizi – Florencja
  • Andrea SolariGłowa św. Jana Chrzciciela, 1507, Luwr – Paryż
  • Alonso BerrugueteSalome, 1512-6, Uffizi – Florencja
  • CaravaggioSalome z głową św. Jana Chrzciciela, ok. 1607, National Gallery – Londyn
  • CaravaggioSalome z głową Jana Chrzciciela, ok. 1609, Palazzo Real – Madryt
  • Sebastiano del PiomboSalome z głową Jana Chrzciciela, 1510, National Gallery – Londyn
  • Cesare da SestoSalome, 1510-20, National Gallery – Londyn
  • GiampietrinoSalome, ok. 1510-30, National Gallery – Londyn
  • Hans FriesŚcięcie Jana Chrzciciela, 1514, Kunstmuseum – Bazylea
  • TycjanSalome z głową Jana Chrzciciela, 1515, Galleria Doria Pamphili – Rzym
  • TycjanSalome z głową Jana Chrzciciela, ok. 1650, Prado – Madryt
  • Giovanni Battista CaraccioloSalome, 1615-20, Uffizi – Florencja
  • Bernardino LuiniSalome z głową św. Jana Chrzciciela, Museum of Fine Art – Boston
  • Bernardino LuiniHerodiada, 1527-31, Uffizi – Florencja
  • Lucas Cranach StarszySalome, ok. 1530, Muzeum Sztuk Pięknych – Budapeszt
  • Antonio CampiŚcięcie Jana Chrzciciela, ok. 1571, San Paolo Converso – Mediolan
  • Joseph HeintzSalome z głową Jana Chrzciciela, 1600-5, Kunsthistorisches Museum – Wiedeń
  • Jacob HogersSalome tańcząca przed Herodem, 1630-55, Rijksmuseum – Amsterdam
  • Leonaert BramerSalome z głową św. Jana Chrzciciela, 1630, Musee des Beaux-Arts – Nimes
  • Peter Paul RubensUczta Heroda, 1633, National Galleries of Scotland – Edynburg
  • Massimo StanzioneŚcięcie Jana Chrzciciela, ok. 1634, Prado – Madryt
  • Massimo StanzioneSalome z głową Jana Chrzciciela, Manchester City Galleries – Manchester
  • Guido ReniSalome z głową św. Jana Chrzciciela, Art Institute of Chicago – Chicago
  • Guido ReniSalome, 1639, Galleria Nazionale d’Arte Antica – Rzym
  • Bartłomiej StrobelUczta u Heroda i ścięcie św. Jana Chrzciciela, 1639-42, Prado – Madryt
  • Matthias StomerSalome otrzymująca głowę Jana Chrzciciela, ok. 1640, National Gallery – Londyn
  • Matthias StomerSalome z głową Jana Chrzciciela, Palazzo Ruspoli – Rzym
  • Matthias StomerSalome z głową Jana Chrzciciela, Palazzo Bianco – Genua
  • Carlo DolciSalome z głową św. Jana Chrzciciela, 1665-70, Royal Callection – Windsor
  • Mattia PretiSalome z głową św. Jana Chrzciciela, Ringling Museum of Art. – Sarasota
  • Paul DelarocheHerodiada, 1843, Wallraf-Richartz-Museum – Kolonia
  • Henri RegnaultSalome, 1870, Metropolitan Museum of Art – Waszyngton
  • Henry LévyHerodiada, 1872, Musée des Beaux-Arts – Nancy
  • Gustave MoreauSalome z głową Jana Chrzciciela, 1875, Musee Gustave Moreau – Paryż

Salome w muzyce[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Zob. J. Ciecieląg, Polityczne dziedzictwo Heroda Wielkiego, s. 132.
  2. J. Ciecieląg, Polityczne dziedzictwo Heroda Wielkiego, s. 157.
  3. Hipoteza greckiego badacza N. Kokkinosa; zob. J. Ciecieląg, Polityczne dziedzictwo Heroda Wielkiego, s. 157.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]