Tymoteusz (postać biblijna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Tymoteusz
Τιμόθεος
apostoł
Saint Timothy.jpg
Data urodzenia ok. 17
Listra
Data śmierci 80 bądź 97
Efez
Kościół/
wyznanie
katolicki, prawosławny, protestancki
Wspomnienie 26 stycznia[a]
17 stycznia i 4 lutego[b]
Atrybuty Ewangelia, kamienie u stóp

Tymoteusz Apostoł, gr. Τιμόθεος, cs. Apostoł Timofiej) – uczeń Pawła Apostoła, pierwszy biskup Efezu, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Hagiografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w miasteczku Listra w Azji Mniejszej. Jego ojciec Grek był poganinem, a matka imieniem Eunice Żydówką. Chłopiec wraz z rodzicami został nawrócony na chrześcijaństwo przez apostoła Pawła. Opowiadają o tym Dzieje Apostolskie (16, 1-4). Stał się jego towarzyszem i wiernym współpracownikiem. Apostoł nazywał go nawet swym umiłowanym i rodzonym dzieckiem i pomimo młodego wieku wyświęcił na prezbitera.

Paweł obchodził wraz z Tymoteuszem krainy Azji Mniejszej, odwiedzając wiernych i napominając do przestrzegania postanowień powziętych w Jerozolimie. Obaj byli też w Macedonii, Atenach i Koryncie oraz gdy pisał Listy do Rzymian, Kolosan, Filipian, Filemona. Św. Paweł powierzył mu duszpasterską opiekę nad chrześcijanami w Efezie, gdzie Tymoteusz został pierwszym biskupem. Sprawując tę funkcję otrzymał od apostoła dwa listy pasterskie, będące swego rodzaju instrukcjami dla „pasterzy” Kościoła.

Pewnego razu za Trajana w Efezie odbywało się pogańskie święto poświęcone Dianie. Gdy lud ze śpiewem i radosnymi okrzykami obnosił wokół miasta pogańskie bożki, gorliwy w swej wierze apostoł, wszedł w tłum i zaczął głosić wiarę w prawdziwego Boga. Rozwścieczeni poganie rzucili się na niego, zaczęli bić i ciągać po ziemi, aż wreszcie ukamienowali. Miało to miejsce najprawdopodobniej w 97. Chrześcijanie wzięli ciało apostoła i z honorami pochowali w granicach miasta.

Kult[edytuj | edytuj kod]

Tymoteusz i jego babcia (Rembrandt, 1648)

W 356 r. relikwie Tymoteusza przeniesiono do Konstantynopola i złożono w Kościele Świętych Apostołów. W XII wieku krzyżowcy wywieźli je do włoskiego miasta Termoli. Zamurowane, zostały odnalezione w 1945.
Tymoteusz obok apostoła Tytusa uważany jest za patrona Krety.

Kościół prawosławny wspomina świętego dwukrotnie:

Obowiązkowe wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest, razem ze św. Tytusem, 26 stycznia.

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W sztuce wczesnochrześcijańskiej Tymoteusz przedstawiany był w sposób typowy dla apostołów: w tunice i sandałach. W późniejszym okresie ukształtował się jego wizerunek jako mężczyzny w średnim wieku z krótką, kasztanową brodą, w liturgicznych biskupich szatach, przeważnie z dominującą czerwienią. W dłoniach trzyma Ewangelię.

Poczynając od XII wieku apostoł jako jeden z dwóch lub trzech biskupów występuje na ikonach Zaśnięcia Bogurodzicy (Zaśnięcie Matki Bożej.).

W sztuce zachodniej jego atrybutem są leżące u stóp kamienie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. liturgia katolicka
  2. prawosławna liturgia według kalendarza gregoriańskiego
  3. podwójne datowanie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]