Filip Apostoł

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Filip Apostoł
apostoł
męczennik
El martirio de San Felipe 1639 José de Ribera.jpg
Męczeństwo św. Filipa Apostoła, mal. Jusepe de Ribera (1639)
Data urodzenia  ?
Betsaida
Data śmierci ok. 81[1]
Hierapolis
Kościół/
wyznanie
chrześcijańskie
Wspomnienie 1 lub 3 maja[a]

14/27 listopada i 30 czerwca/13 lipca[b]

Atrybuty krzyż łaciński w kształcie litery T (czasami odwrócony), wąż, smok, chleb, ryba, kamień
Patron kapeluszników, pilśniarzy, cukierników
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Filip Apostoł, cs. Apostoł Filipp (zm. ok. 81 prawdopodobnie w Hierapolis)[2] – jeden z dwunastu apostołów Jezusa, święty Kościoła katolickiego, anglikańskiego, ewangelickiego, ormiańskiego, koptyjskiego oraz prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes') Kanonu rzymskiego.

Żywot świętego[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z Betsaidy i uważa się, że był żonaty oraz ojcem kilku córek[2]. Wymieniany w Ewangelii św. Jana Filip był uczniem Jana Chrzciciela i przyjacielem św. Andrzeja. Jako piąty wymieniany jest w gronie wybranych przez Jezusa Chrystusa apostołów (BT J 1,43). To on przyprowadził do Jezusa św. Bartłomieja (BT J 1,46).

W czasie zgromadzenia za Jeziorem Galilejskim, wystawiony na próbę, powiedział do Chrystusa:

Quote-alpha.png
Za dwieście denarów nie wystarczy chleba, aby każdy z nich mógł choć trochę otrzymać.(BT J 6,7)

Filip Apostoł pośredniczył w organizacji oddania hołdu przez grupę Greków (BT J 12,21-22). Ostatnim zapisem dotyczącym tej postaci jest jego wypowiedź w czasie Ostatniej Wieczerzy w wieczerniku:

Quote-alpha.png
Panie, pokaż nam Ojca, a to nam wystarczy.(BT J 14,8)

O jego losach po wniebowstąpieniu nic pewnego nie można powiedzieć. Według Historii Kościelnej Euzebiusza z Cezarei zmarł w Hierapolis (to samo źródło podaje, że tam też zmarły jego dwie córki).

Tradycja wschodnia podaje, że Filip głosił Ewangelię w krainie Partów, Grecji, Scytii (okolice Donu i Dniepru), Lidii, Frygii (Azja Mniejsza) i Azocie. Został powieszony na słupie w Hierapolis, we Frygii, w 80 roku n.e. Inna relacja podaje, iż został ukrzyżowany i ukamienowany.

Nie powinno się mylić apostoła Filipa z ewangelistą Filipem, który był jednym z siedmiu diakonów wyznaczonych przez kościół w Jerozolimie (Dzieje Ap. 6:1-7; 8:5-13,26-40; 21:8). Jako Apostoł, Filip posiadał moc przekazywania darów Ducha.

Kult[edytuj | edytuj kod]

Kult apostoła rozwijał się dzięki bogatym pracom hagiograficznym powstałych na podstawie apokryfów: Ewangelia Filipa, Dzieje Filipa, Pseudo-Abdiasz, a także Złotej legendy i wielu innych tekstów, i legend. Zgodnie z tradycją przyjmuje się, że apostoł zginął śmiercią męczeńską, przez przywiązanie do krzyża w kształcie litery T[3]. W Rzymie kult Filipa Apostoła zainicjowało sprowadzenie w VI wieku relikwii Filipa i Jakuba Młodszego do bazyliki 12 apostołów wzniesionej za papieży Pelagiusza I i Jana III[4].

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim i ewangelickim obchodzone jest od 1955 roku 3 maja (wcześniej razem ze św. Jakubem Młodszym, zw. Mniejszym, 1 maja). W Polsce wspomnienie obchodzone jest 6 maja, jako święto liturgiczne razem ze św. Jakubem, Apostołem[5].

W Kościele anglikańskim i ewangelickim świętego wspomina się 1 maja, a w ewangelickim również 3 maja[1].

Cerkiew prawosławna wspomina Filipa dwukrotnie:

W Kościołach wschodnich (ormiańskim i koptyjskim), z uwagi na liturgię według kalendarza juliańskiego, wspomnienie przypada 14/27 listopada[1].

Patronat[edytuj | edytuj kod]

Święty Filip jest patronem miast: Sorrent, Dieppe, Philippeville, Brabant i Luxemburg, Speyer, Philippsburg i Antwerpii.

Patronuje również kapelusznikom, pilśniarzom i cukiernikom.

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii wczesnochrześcijańskiej i bizantyjskiej apostoł przedstawiany jest jako bezbrody młodzieniec bez szczególnych cech indywidualnych. Ma na sobie zwykłe szaty, jakie nosili inni apostołowie, a w ręce księgę lub zwój, charakterystyczne również wyobrażeniom innych uczniów Chrystusa[6].

Sztuka zachodnia przedstawia go natomiast jako starszego, brodatego i często łysego mężczyznę z krzyżem bądź belką od krzyża jako atrybutem. Niekiedy apostoł trzyma w ręce kamienie - znak męczeństwa, innym znów razem towarzyszy mu anioł[6].

Atrybutami św. Filipa są: krzyż łaciński w kształcie litery T (czasami odwrócony), wąż lub smok, chleb, ryba i kamień.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. liturgia katolicka
  2. prawosławna liturgia według kalendarza gregoriańskiego
  3. podwójne datowanie

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Philippus der Apostel - Ökumenisches Heiligenlexikon (niem.)
  2. 2,0 2,1 Hugo o. Hoever SOCist: Żywoty Świętych Pańskich. Olsztyn: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1983, s. 157-159.
  3. Święty Filip Apostoł. [dostęp 2009-08-28].
  4. Feliks Gryglewicz, Filip Apostoł, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 5, Lublin 1989, s202.
  5. Święci Apostołowie Filip i Jakub na kat. brewiarz.pl.
  6. 6,0 6,1 6,2 Apostoł Filipp. na cerkiew.pl (opr. Jarosław Charkiewicz)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 2: D-G. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, s. 308/309. ISBN 8370973744.
  2. Święci na każdy dzień. T. III: Maj. Kielce: Wydawnictwo Jedność, 2009, s. 18/19. ISBN 9788375582956.