Korpus Czechosłowacki
Z Wikipedii
Korpus Czechosłowacki – formacja wojskowa utworzone w Rosji w trakcie I wojny światowej, złożona z jeńców oraz dezerterów narodowości czeskiej i słowackiej z armii austro-węgierskiej.
Pierwszą większą jednostką sformowaną z jeńców czeskich i słowackich był pułk piechoty powstały już w lutym 1915 roku. W maju przeformowano go w 7-tysięczną brygadę, a jesienią 1916 powstał już 60-tysięczny korpus. W jego skład wchodziły dwie dywizje piechoty.
Legiony Czeskie walczyły w bitwie pod Zborowem w dniu 2 lipca 1917 roku przeciw Ukraińskim Strzelcom Siczowym.
Po podpisaniu pokoju w Brześciu Litewskim przez bolszewicką Rosję w marcu 1918 roku, nowe władze Rosji zawarły porozumienie z Czechami o ewakuacji Korpusu przez Władywostok do Francji. 21 maja 1918 Lew Trocki wydał rozkaz o rozbrojeniu Korpusu,znajdującego się w trakcie ewakuacji wzdłuż całej trasy kolei transsyberyjskiej. Trocki żądał wstrzymania wszystkich ruchów Legionu w kierunku wschodnim,żołnierze po rozbrojeniu mieli wstąpić do Armii Czerwonej, lub zostać wcieleni do bolszewickich "batalionów pracy" czyli zostać przymusową siłą roboczą w Rosji bolszewickiej, a nieposłuszni osadzeni w obozach koncentracyjnych. Czechosłowacy odrzucili 22 maja żądanie Trockiego i pomiędzy 25 maja a 8 czerwca 1918 opanowali większość węzłów kolejowych na trasie magistrali transsyberyjskiej odcinając połączenie Moskwy z Syberią i Dalekim Wschodem.[1]Gdy ogłoszono instrukcję Trockiego do Władywostoku dotarło już ok. 14 tys. Czechosłowaków, lecz 20 500 żołnierzy rozciągniętych wzdłuż całej linii kolei objęło nad nią kontrolę. Po zajęciu Samary przez Korpus niekomunistyczni deputowani do rosyjskiej Konstytuanty ( przede wszystkim eserowcy) utworzyli antybolszewicki rząd (tzw. Komucz). Korpus jako siła sojusznicza związana z Ententą stał się w konsekwencji najpoważniejszą antybolszewicką siłą militarną na terenach Powołża i Syberii.
Po obaleniu rządów Komucza przez admirała Aleksandra Kołczaka oddziały Korpusu były główną siłą zbrojną jego armii. Czesi w ofensywie przeciw Armii Czerwonej doszli do Kazania, zdobywając zdeponowane tam rezerwy złota Banku Rosji. Po serii porażek wojsk białych pod koniec 1919 i na początku 1920 roku Korpus zaczął wycofywać się (wraz z łupami) koleją transsyberyjską do Władywostoku. Dowództwo Korpusu porozumiało się z bolszewikami, czego rezultatem było wydanie w ich ręce admirała Aleksandra Kołczaka, który wcześniej oddał się pod opiekę Korpusu (a także nieznany w bliższych szczegółach podział zdobytego złota).
W trakcie ewakuacji korpus utrudniał równoległy transport żołnierzy polskiej Dywizji Syberyjskiej pod dowództwem płk. Waleriana Czumy, tak że tylko nieliczni żołnierze polscy zdołali się wycofać i po transporcie morskim przez Pacyfik i Morze Śródziemne trafić na front wojny polsko-bolszewickiej w lipcu 1920 roku.
W 1920 roku żołnierze Korpusu Czechosłowackiego opuścili tereny dalekowschodniej Rosji drogą morską i przez Europę Zachodnią dotarli do Czechosłowacji. W walkach na terenie Rosji poległo około 4 tysięcy żołnierzy Korpusu.
Przypisy
- ↑ 25 maja - węzły kolejowe: Mariińsk i Nowosybirsk, 27 maja Czelabińsk, 28 maja Penzę, 4 czerwca Omsk, a 8 czerwca Samarę, którą odbili z rąk probolszewickich strzelców łotewskich. P. Richard Pipes Rewolucja rosyjska, Warszawa 1994, PWN ISBN 83-01-11521-1 , s. 495-496 i dalej.
