Legenda o ciosie w plecy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karykatura przedstawiająca Philippa Scheidemanna i Matthiasa Erzbergera wbijających nóż w plecy armii niemieckiej
Karykatura przedstawiająca Żyda zadającego cios w plecy żołnierzowi niemieckiemu

Legenda o ciosie w plecy (niem. Dolchstoßlegende) – przekonanie rozpowszechnione w niemieckich kręgach narodowych po 1918 roku, że winę za przegraną I wojnę światową ponoszą cywile, którzy nie udzielili Armii Cesarstwa Niemieckiego wystarczającego wsparcia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gdy w sierpniu 1918 niemieckie dowództwo zrozumiało, że zwycięstwo w wojnie było niemożliwe, zażądało od swego rządu wystąpienia z propozycją zawieszenia broni. Ta prośba spadła na Niemców oraz na niemiecką opinię publiczną jak grom z jasnego nieba i wywołała wstrząs. Do tej pory dowództwo utrzymywało, że dzięki poświęceniu narodu niemieckiego wygranie wojny wciąż było możliwe. Dowódcy systematycznie wprowadzali w błąd opinię publiczną o sytuacji na froncie, gdy tymczasem sytuacja była krytyczna[1]. Niemieckie społeczeństwo ponosiło wiele wyrzeczeń, ale władze cały czas utrzymywały, że sytuacja wojskowa i strategiczna była dużo lepsza niż w rzeczywistości, a zwycięstwo było na wyciągnięcie ręki[2]. Wielu niemieckich żołnierzy i cywilów żyło w przekonaniu, że chociaż w miarę trwania wojny ich życie było coraz cięższe, ich kraj był bliski zwycięstwa[3]. Wielu Niemców nie mogło pogodzić się z przegraną wojną i koniecznością kapitulacji, jeśli niemieckie wojska stacjonowały we Francji, Belgii, głęboko w Rosji i na Ukrainie[4]. W wojnie poległo około 2 mln Niemców, a okazało się, że ich ofiara była daremna. Dodatkowo powszechnie wierzono, że wojna została wywołana przez koalicję Francji, Rosji i Wielkiej Brytanii, aby naruszyć niemiecką potęgę oraz narzucić cywilizowanemu i kulturalnemu narodowi prymitywny materializm aliantów[5].

Winą o zdradę Niemiec i spowodowanie klęski wojennej obarczano głównie demokratów i socjalistów. Oskarżenie to zostało wykorzystane przez propagandę nazistowską, która za domniemane działania sabotażowe w dziedzinie polityki i gospodarki oskarżało niemieckich Żydów i międzynarodowych Żydów. Celem ich działań miała być porażka Niemiec w I wojnie światowej. Według nazistów wydarzeniem, które bezpośrednio wiąże się z działaniem środowiska żydowskiego była prośba o zawieszenie broni ze strony sztabu Armii Cesarstwa Niemieckiego na początku października 1918 roku, której bezpośrednia konsekwencją miało być podpisanie traktatu wersalskiego.

W Niemczech w latach 1918-1945 polityków prowadzących w 1918 roku negocjacje w sprawie kapitulacji i w efekcie obarczonych odpowiedzialnością za traktat zwano listopadowymi zbrodniarzami[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. J. H. J. Andriessen I wojna światowa w fotografiach, wyd. 2011 r., s. 522-551
  2. Adrian Weale SS Historia pisana na nowo, wyd. polskie 2012 r., s. 23
  3. Adrian Weale SS Historia pisana na nowo, wyd. polskie 2012 r., s. 17
  4. POLITYKA Pomocnik historyczny, wydanie specjalne 5/2013 Trzecia Rzesza 1933-1945, s. 12
  5. Richard Overy Trzecia Rzesza. Historia imperium, wyd. polskie 2012, s. 13
  6. Chris Cook, John Stevenson Leksykon historii Europy XX wieku. 1900-2004, wyd. polskie 2004, s. 404
Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]