Ludwik III (król Bawarii)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludwik III Wittelsbach
König von Bayern, Herzog von Franken, Herzog in Schwaben und Pfalzgraf bei Rhein.
König Ludwig III. von Bayern.jpg
król Bawarii
Okres panowania od 5 listopada 1913
do 7 listopada 1918
Poprzednik Otto Wittelsbach
Następca -
Dane biograficzne
Dynastia Wittelsbachowie
Urodziny 7 stycznia 1845
Śmierć 18 października 1921
Ojciec Luitpold Wittelsbach
Matka Augusta Ferdynanda Habsburg-Lotaryńska
Żona Maria Teresa Habsburg-Este
Królowa Maria Teresa, 1913

Ludwik Leopold Józef Maria Alojzy Alfred Wittelsbach (ur. 7 stycznia 1845 w Monachium; zm. 18 października 1921 w Sárvár, Węgry) – ostatni król Bawarii, panował w latach 1913-1918.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Ludwik urodził się w Monachium jako najstarszy syn księcia Luitpolda, regenta Bawarii oraz jego żony Augusty Ferdynandy, arcyksiężniczki austriackiej (córki Wielkiego Księcia Toskanii, Leopolda II). Miał troje rodzeństwa: Leopolda, Teresę oraz Arnulfa. Ludwik odziedziczył imię po swoim dziadku, królu Bawarii Ludwiku I.

Pierwsze lata życia Ludwik spędził w rezydencji w Monachium, w Pałacu Wittelsbachów. Kiedy skończył dziesięć lat, wraz z rodziną przeniósł się do pałacu Leuchtenberg. W 1861 roku szesnastoletni książę rozpoczął karierę wojskową, kiedy jego wuj Maksymilian II, mianował go porucznikiem i dał mu własny batalion. Rok później Ludwik wstąpił na Uniwersytet Ludwika Maksymiliana w Monachium, gdzie studiował filozofię, historię, prawo i ekonomię. Dnia 23 czerwca 1863 r. został członkiem Reichstagu. Uczestniczył w wojnie z Prusami. Pod rozkazami swego ojca brał udział w kampanii nad Menem w ramach wojny austriacko-pruskiej. W sumie jednak był przeciwny wszelkim akcjom militarnym.

W 1868 r. objął honorową prezydenturę w Centralnym Komitecie Związku Rolniczego. Jako członek Reichstagu głosował w 1870 r. za objęciem akceptacją traktatów federalnych[potrzebne źródło]. W 1871 r. kandydował po raz pierwszy w wyborach do Reichstagu z ramienia Bawarskiej Partii Patriotycznej, ale bez sukcesu. W 1875 r. kupił pałac Leutstetten w Starnbergu i stworzył tam wzorowe gospodarstwo rolne. W 1906 r. optował się za reformą prawa wyborczego.

Jeszcze jako książę, ale także jako król lubił Ludwik nierozważnie spacerować po Monachium i spotykał się ze swoimi miejskimi przyjaciółmi w lokalu na Türkenstrasse. Znana dobrze pasja króla do rolnictwa rozwinęła się po objęciu tronu, tak że ludzie na wsi mówili o "militarnym farmerstwie". Liczne żarty związane z tymi określeniami Ludwik traktował z humorem. Czynnie uczestniczył w rozbudowie kanału na Menie. Podczas I wojny światowej postulował przyłączenie Alzacji oraz części Belgii z Antwerpią do Bawarii, aby południowe Niemcy uzyskały dostęp do morza i większy udział w światowym handlu. Powyższe żądania nie były wyłącznie jego własnym pomysłem, gdyż część partii Centrum miała takie plany. Powodem takich planów były m.in. obawy o nadmierny wzrost potęgi Prus.

Małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

20 lutego 1868 roku w wiedeńskim kościele świętego Augustyna Ludwik ożenił się z Marią Teresą Habsburg-Este, jedyną córką arcyksięcia Ferdynanda Karola (syna Franciszka IV, księcia Modeny). Leopold i Maria Teresa doczekali się trzynaściorga dzieci:

  1. Rupprechta (1869-1955) - księcia Bawarii
  2. Adelgundy Marii Augusty (1870-1958) - żony Wilhelma, księcia Hohenzollern-Sigmaringen
  3. Marii Ludwiki Teresy (1872-1954) - żony Ferdinando Piusa, księcia Obojga Sycylii, księcia Kalabrii,
  4. Karla Marię Luitpolda (1874-1927),
  5. Franza Marię Luitpolda (1875-1957) - męża Isabelli von Croÿ,
  6. Matyldy Marii Teresy (1877-1906) - żony Ludwiga Gastona Klemensa Marii, księcia Sachsen-Coburg-Gotha,
  7. Wolfganga Marię Leopolda (1879-1895),
  8. Hildegardę Marię Christinę (1881-1948),
  9. Notburgę Karolinę Marię Teresę (1883),
  10. Wiltrudę Marię Alix (1884-1975) - żonę Wilhelma Wirtemberskiego, księcia Urach,
  11. Helmtrudę Marię Amalię (1886-1977),
  12. Dietlindę Marię Teresę (1888-1889),
  13. Gundelindę Marię Josephę (1891-1983) - żonę Johanna Georga, hrabiego Preysing-Lichtenegg-Moos.

Objęcie tronu i abdykacja[edytuj | edytuj kod]

Ludwik III i minister finansów

Ojciec Ludwika zmarł 12 grudnia 1912 roku. Na mocy konstytucji Ludwik przejął tron po królu Ottonie, który cierpiał na chorobę psychiczną. Gdy 6 listopada parlament przystał na zmianę króla, Ludwik złożył przysięgę. Osobiście Ludwik przyjął tytuł niechętnie. 7 listopada 1918 roku poprzez proklamowanie przez Kurta Eisnera Monachium wolnym miastem Ludwik III został zmuszony do abdykacji. Był pierwszym niemieckim monarchą, którego spotkał ten los. Mimo kryzysu i narastających wokół problemów nie był do tego przygotowany. O wybuchu rewolucji dowiedział się podczas codziennego popołudniowego spaceru od przechodnia. Po powrocie do pałacu zorientował się, że służba i straż opuściły go, a reszta dworu uciekła do Austrii, gdzie w końcu i królewska para na zamku Anif pod Salzburgiem znalazła swój azyl. 13 listopada 1918 roku zwolnił urzędników, oficerów i żołnierzy z ich obowiązku dochowywania wierności tronowi.

Krótkie panowanie Ludwika III cechował konserwatyzm i katolicyzm. Jego polityka socjalna zdeterminowana była silnie encykliką Rerum Novarum ogłoszoną w 1891 roku przez papieża Leona XIII. Za aprobatą Watykanu ustanowił dzień 14 maja 1916 dniem patronalnym Bawarii - w kolejnych latach nie we wszystkich diecezjach bawarskich jednak obchodzonym. Na konferencji biskupów w 1970 roku zmieniono termin tego święta na 1 maja. W sumie Ludwika III uznano za najbardziej niedocenionego władcę w historii, gdyż na czas jego panowania przypadły przełomowe wydarzenia, przez co jego dokonania pozostały w tle i przeszły niezauważone.

Król Bawarii Ludwik III zmarł 18 października 1921 roku na emigracji w Sárvár na Węgrzech na zamku Nádasdy, właścicielami którego Wittelsbachowie byli od 1875 roku do nacjonalizacji. Wraz z żoną został pochowany w katedrze w Monachium.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Prapradziadkowie

Fryderyk Michał Wittelsbach
(1724-1767)
∞1746
Maria Franciszka Wittelsbach
(1724-1794)

Jerzy Wilhelm Hessen-Darmstadt
(1722-1782)
∞1748
Maria Leiningen-Dagsburg-Falkenburg
(1729-1818)

Ernest Fryderyk III Wettyn
(1727-1780)
∞1758
Ernestyna Augusta Wettyn
(1740-1786)

wielki książę
Karol II Mecklenburg-Strelitz
(1741–1816)
∞ 1768
Fryderyka Karolina Hessen-Darmstadt
(1752–1782)

cesarz rzymski
Leopold II Habsburg
(1747-1792)
∞1765
Maria Ludwika Burbon
(1745-1792)

król Obojga Sycylii
Ferdynand I Burbon
(1751-1825)
∞1768
Maria Karolina Habsburg
(1752-1814)

elektor Saksonii
Fryderyk Krystian Wettyn
(1722-1763)
∞1747
Maria Antonina Wittelsbach
(1724-1780)

Ferdynand I Burbon-Parmeński
(1751-1802)
∞1769
Maria Amalia Habsburg
(1746-1804)

Pradziadkowie

król Bawarii
Maksymilian I Józef Wittelsbach
(1756-1825)
∞1785
Augusta Wilhelmina Hessen-Darmstadt
(1765-1796)

Fryderyk Wettyn
(1763-1834)
∞1785
Charlotta Mecklenburg-Strelitz
(1769-1818)

Ferdynand III Habsburg-Lotaryński
(1769-1824)
∞1790
Luiza Maria Burbon-Sycylijska
(1773-1802)

Maksymilian Wettyn
(1759-1838)
∞1792
Karolina Burbon-Parmeńska
(1770-1804)

Dziadkowie

król Bawarii
Ludwik I Wittelsbach
(1786-1868)
∞1810
Teresa Wettyn
(1792-1854)

Leopold II Habsburg-Lotaryński
(1797-1870)
∞1817
Maria Anna Wettyn
(1799-1832)

Rodzice

Luitpold Wittelsbach
(1821-1912)
∞1844
Augusta Ferdynanda Habsburg-Lotaryńska
(1825-1864)

Ludwik III Wittelsbach (1845-1921), król Bawarii

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Alfons Beckenbauer: Ludwig III. von Bayern 1845–1921. Ein König auf der Suche nach seinem Volk. Pustet, Regensburg 1987, ISBN 3-7917-1130-X (Biographie)
  • Heinrich Biron: Ludwig III.(in er Reihe Königreich Bayern). TR Verlagsunion, München 2006, ISBN 3-8058-3769-0
  • Hubert Glaser: Ludwig II. und Ludwig III. - Kontraste und Kontinuitäten. In: Zeitschrift für bayerische Landesgeschichte 59 (1996), S. 1-14
  • Eberhard Straub: Die Wittelsbacher. Siedler, Berlin 1994, ISBN 978-3-88680-467-2
Wikimedia Commons


Poprzednik
Otto
Armoiries Bavière.svg Król Bawarii
1913-1918
Armoiries Bavière.svg Następca
republika
Poprzednik
-
Armoiries Bavière.svg Pretendent do tronu Bawarii
1918-1921
Armoiries Bavière.svg Następca
Rupprecht