Metro w Oslo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Metro w Oslo
Metro w Oslo
Logo metra
Dane ogólne
Lokalizacja Oslo, Bærum Norwegia
Rodzaj transportu metro
Data uruchomienia 1898: tramwaj podmiejski
1928: tramwaj podziemny
1966: metro
Dane techniczne
Całkowita
długość linii
80 km
Liczba linii 6
Liczba stacji 97
Inne informacje
Właściciel Ruter AS
Operator Oslo T – banedrift
Portal Portal Komunikacja miejska
Mapa linii metra i linii tramwajowych oraz głównych linii kolejowych w Oslo
Schemat linii od grudnia 2010

Metro w Oslo (norw. T-banen i Oslo) – system kolei podziemnej w stolicy Norwegii (przy czym większość stacji poza centrum miasta znajduje się na powierzchni ziemi). Operatorem metra jest Oslo T - banedrift spółka powiązana z Kollektivtransportproduksjon AS w imieniu firmy Ruter. Po Sztokholmie, Helsinkach i Petersburgu jest jednym z najdalej na północ wysuniętych systemów metra na świecie. Około 222 tys. (w ciągu roku 81 mln.) osób korzysta codziennie z metra w Oslo (2011)[1]. Dzisiejsza sieć metra złożona jest z 6 linii o łącznej długości 80 km i 95 stacji (z czego 16 jest pod ziemią). Wszystkie linie łączą się we Wspólnym Tunelu (Fellestunnelen) w centrum, a na stacjach: Majorstuen, Nationaltheatret, Stortinget, Jernbanetorget, Grønland i Tøyen można przesiąść się na każdą z 6 linii.

Istnieją konkretne plany rozbudowy całej sieci metra, ale jak na razie 2009 nie podjęto żadnej decyzji.

W aglomeracji Oslo istnieją dwa różne określenia na ten system metra. W zachodniej części miasta Oslo i w mieście Bærum gdzie metro ma charakter podmiejski rzadziej jest ono nazywane metrem zaś częściej ze względów historycznych nazywa się je tramwajem (trikk)[2]. We wschodniej części Oslo znacznie częściej używana jest nazwa metro (T-bane) która została wprowadzona jako oficjalne określenie całej sieci. W połowie lat dziewiećdziesiątych zachodnie i wschodnie linie metra były rozdzielone i istniały wtedy pewne różnice na przykład w biletach. Firma Ruter zablokowała nazwę metro (T-bane) i przewiduje się, że nazwa powinna być zastąpiona przez określenie Oslo Metro, już się rozpoczęło stopniowe wprowadzanie nowej nazwy[3].

Obecna sieć linii metra[edytuj | edytuj kod]

Linia Stacje końcowe Linie Stacje
1 FrogneseterenHelsfyr (↔ Ellingsrudåsen) Linia Holmenkollen, Linia Furuset 34
2 AvløsEllingsrudåsen Linia Kolsås, Linia Furuset 28
3 StoroMortensrud T-Baneringen, Linia Østensjø 23
4 T - BaneringenBergkrystallen T-Baneringen, Linia Lambertseter 22
5 ØsteråsVestli Linia Røa, Linia Grorud 31
6 SognsvannT-Baneringen Linia Sognsvann, T-Baneringen 14

Linie metra 4 i 6 łączą się na trasie linii T - Baneringen. Od sierpnia 2006 trasa linii szybkiego tramwaju Kolsås jest zamknięta od stacji Bekkestua do stacji Kolsås ze względu na przebudowę z trasy szybkiego tramwaju na trasę metra z wykorzystaniem trzeciej szyny. Od dnia 8 października 2012 stacja Gjønnes jest tymczasowo końcówką linii. Odcinek linii Kolsås pomiędzy stacjami Jar i Bekkestua był od jesieni 2007 do zimy 2009 roku obsługiwany przez tramwaje linii nr 13. Kiedy linia Kolsåsbanen będzie ponownie otwarta, wtedy liczba stacji wzrośnie do 100 (dla porównania tyle samo stacji ma sieć metra w Sztokholmie). Od 9 grudnia 2012 obowiązuje nowy układ linii. Do Kolsås (tymczasowo Avløs) skierowano linię 2. Linia 6 kursuje od Songsvann, linia 3 została skierowana do Storo, a linia 5 do Østerås.

Pociągi metra na każdej linii kursują cztery razy na godzinę w standardowym czasie i dwa razy na godzinę poza normalnym czasem, co daje częstotliwość dwudziestu czterech pociągów na godzinę w każdym kierunku na trasie Wspólnej Linii (Fellestrekningen). Na linii Grorud uruchamiane są dwa odjazdy na kwadrans (odjazdy co 7,5 minuty) w dni robocze od 7 do 19[4] na odcinku od stacji Vestli do stacji Stortinget. Pomiędzy stacjami Tøyen i Stortinget na Wspólnej Linii kursuje do 28 pociągów na godzinę w jedną stronę.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tramwaj na stacji Nationatheatret w roku 1928
Wejście do podziemnej stacji linii Holmenkollbanen, Nationaltheatret, w roku 1935
Stacja Jar w roku 1935

Dzieje metra w Oslo sięgają roku 1898 kiedy to otwarto linię tramwajową Holmenkollbanen która połączyła Majorstuen z Holmenkollen (później z Frognerseteren). System ten jednak nie mógł być nazywany metrem aż do roku 1928, kiedy to wybudowano, pierwszy w Skandynawii, podziemny tunel metra za stacją Majorstuen do otwartej w tym samym roku podziemnej stacji Nationaltheatret. Tunel ten zbudowano po to, aby pasażerowie jadący liniami zachodnimi mogli szybko dojechać do centrum Oslo. Perony były wówczas wysokie a wagony szerokie, jak obecnie, lecz uznano je za tramwaje bo tak samo jak zwykłe tramwaje zasilane były z sieci trakcyjnej. Dlatego metro w zachodniej części Oslo (i Bærum) jest często nazywane „tramwajem” (trikk) (jest to spowodowane starymi nawykami, a nie różnicami technicznymi) zarówno na wschodzie, jak i na zachodzie miasta Oslo, szereg kursów jest wykonywanych tak samo na powierzchni, jak i pod ziemią).

W roku 1966 otwarto właściwy system metra jaki istnieje i rozwijany jest do dzisiaj.

Zachodnie linie kolei podmiejskich[edytuj | edytuj kod]

Linia Holmenkollen (Holmenkollbanen)[edytuj | edytuj kod]

Linia Holmenkollen powstała w roku 1898 na odcinku od stacji Majorstuen do stacji Besserud i była pierwszą linią kolejową podmiejską w Skandynawii, a także pierwszą zelektryfikowaną linią kolejową. Linia została zbudowana i utrzymywana przez firmę A/S Holmenkollbanen. Na początku zbudowano dwutorową trasę od stacji Majorstuen do stacji Slemdal, lecz w roku 1905 przedłużono ją do stacji Besserud. W roku 1916 trasę przedłużono do stacji Frognerseteren natomiast w roku 1928 otwarto odcinek linii od stacji Majorstuen do podziemnej stacji Nationaltheatret. W związku z budową Tryvannstårnet linię przedłużono do Tryvann, na odcinku który usunięto kiedy wieża została ukończona. Planowane jest przedłużenie linii do Tryvann Vinterpark, lecz żadnej decyzji jeszcze nie podjęto.

Linia Røa (Røabanen)[edytuj | edytuj kod]

Linię Røa otwarto w roku 1912, początkowo pod nazwą Smestadbanen.

Linia Sognsvann (Sognsvannsbanen)[edytuj | edytuj kod]

Linia Sognsvann została otwarta 10 października 1934 z trasą dwutorową do stacji Østhorn (wówczas znanej jako Korsvoll) i trasą jednotorową do stacji Sognsvann[5].

System metra w Oslo jest zasilany z trzeciej szyny (750 V DC) jak wiele innych systemów metra na świecie. Wszystkie stacje metra mają perony o długości 110 metrów, żeby mogły się się na nich zmieścić pociągi składające się z sześciu wagonów. Wagony metra mają szerokość 3,2 m i dlatego właśnie pociągi metra składające się z sześciu wagonów mogą przewieźć taką samą liczbę pasażerów co pociągi metra sztokholmskiego złożone z ośmiu wagonów.


Stacje[edytuj | edytuj kod]

Linia 1 (purpurowa)[edytuj | edytuj kod]

Linia 1: Frognerseteren – Stortinget – Helsfyr (– Ellingsrudåsen)

FrognerseterenVoksenåsenLillevannSkogenVoksenliaHolmenkollenBesserudMidtstuenSkådalenVettakollenGulleråsenGråkammenSlemdalRisGaustadVinderenSteinerudFrøenMajorstuenNationaltheatretStortingetJernbanetorgetGrønlandTøyenEnsjøHelsfyr • (BrynsengHellerudTveitaHaugerudTrosterudLindebergFurusetEllingsrudåsen)


Linia 2 (jasnoniebieska)[edytuj | edytuj kod]

Linia 2: Kolsås – Smestad – Stortinget – Ellingsrudåsen

KolsåsHaugerGjettumVallerAvløsHaslumGjønnesBekkestuaRingstabekkJarBjørnslettaÅsjordetUllernåsenMontebelloSmestadBorgenMajorstuenNationaltheatretStortingetJernbanetorgetGrønlandTøyenEnsjøHelsfyr • (BrynsengHellerudTveitaHaugerudTrosterudLindebergFurusetEllingsrudåsen)


Uwaga: Od sierpnia 2006 roku linia Kolsåsbanen jest zamknięta na czas modernizacji. Pociągi metra linii nr 2 tymczasowo kończą bieg na stacji Avløs.

Linia 3 (żólta)[edytuj | edytuj kod]

Linia 3: Storo – Ullevål – Stortinget – Mortensrud

StoroNydalenUllevål stadionForskningsparkenBlindernMajorstuenNationaltheatretStortingetJernbanetorgetGrønlandTøyenEnsjøHelsfyrBrynsengHellerudGodliaSkøyenåsenOppsalUlsrudBølerBogerudSkullerudMortensrud


Linia 4 (ciemnoniebieska)[edytuj | edytuj kod]

Linia 4: Bergkrystallen – Stortinget – Ullevål stadion

Od linii 6Ullevål stadionForskningsparkenBlindernMajorstuenNationaltheatretStortingetJernbanetorgetGrønlandTøyenEnsjøHelsfyrBrynsengHøyenhallManglerudRyenBrattlikollenKarlsrudLambertseterMunkeliaBergkrystallen


Pociągi metra linii nr 4 i 6 obsługują linię T-Baneringen kontynuując jazdę na okrężnej trasie po opuszczeniu Wspólnego Tunelu (Fellestunnelen)

Linia 5 (pomarańczowa)[edytuj | edytuj kod]

Linia 5: Østerås – Smestad – Stortinget – Grorud – Vestli

ØsteråsLijordetEiksmarkaEkraveienRøaHovseterHolmenMakrellbakkenSmestadBorgenMajorstuenNationaltheatretStortingetJernbanetorgetGrønlandTøyenCarl Berners plassHasleØkernRisløkkaVollebekkLinderudVeitvetRødtvetKalbakkenAmmerudGrorudRomsåsRommenStovnerVestli


Linia 6 (zielona)[edytuj | edytuj kod]

Linia 6: Nydalen – Carl Berners plass – Stortinget – Ullevål stadion – Sognsvann

SognsvannKringsjåHolsteinØsthornTåsenBergUllevål stadionForskningsparkenBlindern • 'MajorstuenNationaltheatretStortingetJernbanetorgetGrønlandTøyenCarl Berners plassSinsenStoroNydalenstaje się linią 4


Pociągi metra linii nr 4 i 6 obsługują linię T-Baneringen kontynuując jazdę na okrężnej trasie po opuszczeniu Wspólnego Tunelu (Fellestunnelen)

Tabor[edytuj | edytuj kod]

Od marca 2010 roku tabor metra w Oslo składa się wyłącznie z pociągów typu MX3000 wykorzystywanych w zwykłym ruchu liniowym[6]. Jednakże linie metra i podmiejskie linie w Oslo w całych swych dziejach były obsługiwane przez tramwaje i pociągi różnych typów.

Tabor historyczny[edytuj | edytuj kod]

Flota pociągów obsługujących wschodnie linie metra była jednolita i oryginalne pociagi dominowały na tamtych liniach od czasu otwarcia aż do lat dziewięćdziesiątych. Pociągi eksploatowane na wschodnich liniach były natomiast bardzo różne. Na przykład składy wagonów wyprodukowane w latach pięćdziesiątych obsługiwały linię Holmenkollen aż do roku 1995.[7]

Zachodnie linie podmiejskie[edytuj | edytuj kod]

Tramwaj na stacji Nationaltheatret

Od momentu powstania w roku 1898 zachodnie linie były obsługiwane przez pociągi wielu różnych typów takich jak:

W roku 1994 zakupiono pociągi metra typu T2000. Był to ostatni zakup specjalistycznego taboru dla jednej linii.

Seria 1000 T1-T4[edytuj | edytuj kod]

Pociąg metra typu T1-2 nr 1007 na stacji Mortensrud

Wagony z serii 1000 o numerach bocznych od 1001 do 1105 (T1-2, T1 i T2-1) są oryginalnymi wagonami metra zakupionymi na otwarcie wschodnich linii w roku 1964 i 1967. Wagony o numerach bocznych 1106-1135 nabyto w roku 1975 i 1977. Wagony te były najczęściej wykorzystywane w ruchu liniowym, aż do roku 2008 kiedy to ten status przypadł wagonom typu MX3000. W dniu 19 czerwca 2009 pociąg typu T1000 przyjechał po raz ostatni do stacji Ellingsrudåsen obsługując linię Furuset w normalnym ruchu liniowym. Pociągi T1000 obsługiwały linie metra kursując w składach trzy i sześciowagonowych. Wagony są wyposażone w pantograf do pobierania energii elektrycznej z trzeciej szyny i dlatego nie mogły obsługiwać linii Holmenkollen.

Seria 1300[edytuj | edytuj kod]

Pociąg metra typu T7 nr 1336 przecina ulicę w pobliżu stacji Vinderen

Wagony metra z serii 1300 o numerach bocznych od 1301 do 1303 (T5-T6) zakupiono w latach w roku 1978 i 1981. Ponadto niektóre pociągi serii 1000 zostały przerobione na pociągi 1300 o numerach bocznych od 1147 do 1462 (T4) i od 1334 do 1349 (T7 i T8) w roku 1985 i 1989. Wagony te różnią się od wagonów z serii 1000 między innymi tym, iż są wyposażone jednocześnie w pantografy do sieci trakcyjnej i pantografy do trzeciej szyny. Wagony 1300 mogą być więc stosowane na całej sieci metra, z wyjątkiem linii Grorud za stacją Hasle ze względu na niski tunel. Z wyglądu różnią się trochę od wagonów z serii 1000, gdyż mają duże okna na przodzie dla większej widoczności podczas przejazdów przez skrzyżowania. Pociagi typu T1300 początkowo obsługiwały zachodnie linie, lecz później zostały przebudowane do użytku w obu systemach. Przed połączeniem linii wschodnich z zachodnimi w roku 1993, pociągi typu T13000 eksploatowane były wyłącznie na liniach zachodnich a wagony typu T1000 obsługiwały tylko wschodnie linie. W dniu 15 marca 2010 roku zamknięto linię Holmenkollen w celu modernizacji więc był to też ostatni dzień kursowania pociągów linii T1300.

Tabor współczesny[edytuj | edytuj kod]

MX3000[edytuj | edytuj kod]

Pociąg metra typu MX3000 na stacji Bergkrystallen

Zimą 2005 i 2006 roku firma Oslo T-banedrift testowała nowe wagony metra typu Siemens AG które miały w przyszłości zastąpić prawie wszystkie wagony metra z ówczesnego taboru liniowego. Nowe wagony są typu MX3000. Pierwszy tego typu skład wagonów wprowadzono do eksploatacji we wrześniu 2006 roku. Po 15 marca 2010 roku, wszystkie linie są obsługiwane przez pociągi typu MX3000 w zwykłym ruchu liniowym.

Zajezdnie (Vognhall)[edytuj | edytuj kod]

  • Avløs, otwarta w roku 1925
  • Etterstad
  • Majorstuen, otwarta w roku 1894
  • Ryen, otwarta w roku 1964

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]