Wągrowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Wągrowiec
Wągrowiec z lotu ptaka
Wągrowiec z lotu ptaka
Herb Flaga
Herb Wągrowca Flaga Wągrowca
Dewiza: Wągrowiec wyzwala energię
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat wągrowiecki
Gmina gmina miejska
Data założenia 1300
Prawa miejskie 1381
Burmistrz Stanisław Wilczyński
Powierzchnia 17,83 km²
Wysokość 100 m. m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

25 313[1]
1406 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 67
Kod pocztowy 62-100
Tablice rejestracyjne PWA
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Wągrowiec
Wągrowiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wągrowiec
Wągrowiec
Ziemia 52°48′25″N 17°12′25″E/52,806944 17,206944Na mapach: 52°48′25″N 17°12′25″E/52,806944 17,206944
TERC
(TERYT)
4303828011
Urząd miejski
ul. Kościuszki 15A
62-100 Wągrowiec
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Wągrowiec w Wikisłowniku
Strona internetowa

Wągrowiecmiasto i gmina w województwie wielkopolskim. Siedziba powiatu wągrowieckiego.

Według danych spisu powszechnego z 2011 roku miasto liczy 25313 mieszkańców, co daje wzrost w porównaniu z poprzednimi statystykami[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży na Pałukach. Oddalone jest 60 kilometrów od Poznania, 40 kilometrów od Gniezna, 70 kilometrów od Bydgoszczy i 60 kilometrów od Piły. Rzeźba terenu w okolicy miasta jest płaska, z licznymi jeziorami[2].

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 17,83 km²[3]. Miasto stanowi 1,72% powierzchni powiatu.

Gminę miejską Wągrowiec otacza gmina wiejska Wągrowiec.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa pilskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Miasto powstało z połączenia wielu mniejszych miejscowości w wyniku procesów urbanizacyjnych. Jedna z obecnych dzielnic miasta Durowo wymieniona jest jako osobna wieś pod zlatynizowaną nazwą Durove w łacińskim dokumencie z 1282 roku sygnowanym przez legata apostolskiego Filipa Firmanusa.[4]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto zostało założone około 1300 jako osada na wyspie Prostynia (Prostorzecze) w dolinie rzek Nielby i Wełny. W 1319 tereny wokół Wągrowca jak i sama osada zostały wykupione przez zakon cystersów. Miasto zostało ulokowane w 1381 a w 1396 Cystersi przenieśli swoją siedzibę z Łekna do Wągrowca. Przekazanie praw miejskich datowane jest na 1381. Wągrowiec jest ściśle związany z zakonem cystersów łekneńskich i rodem Pałuków. W Wągrowcu mieszkali znani i podziwiani ludzie, m.in. Jakub Wujek, który przetłumaczył Biblię na język polski, a wągrowieckie gimnazjum (obecnie I LO) ukończył Stanisław Przybyszewski.

W renesansie dla miasta Ołtarz główny i Ołtarz Matki Boskiej Różańcowej wykonał znany ówcześnie malarz i rzeźbiarz, Mateusz Kossior. W XVII w. działała w Wągrowcu szkoła Św. Marii Magdaleny przy kościele cysterskim, jej rektorem i altarystą w 1639 r. był Adam Gradowicz[5]. W 1793 miasto znalazło się pod zaborem pruskim - z niem. nazwą Wongrowitz. Mieszkało tu wówczas zaledwie 612 osób i było 111 drewnianych domów. Wiek XIX przyniósł pewne ożywienie gospodarcze. W 1881 zarejestrowano już 4392 mieszkańców. 1 września 1939 Wągrowiec przeżył bombardowanie przez Luftwaffe, zginęło wówczas wielu mieszkańców miasta, w tym ówczesny burmistrz Szymon Wachowiak. 5 września do miasta wkroczyło wojsko niemieckie i przez cały okres II wojny światowej doprowadziło praktycznie do jego całkowitego wyludnienia. Niemcy podczas okupacji zmienili nazwę miasta na niem. Eichenbrück. Zostało ono wyzwolone 23 stycznia 1945 przez 220 Samodzielną Gatczyńską Brygadę Pancerną pod dowództwem podpułkownika Andrieja Paszkowa. Od tego momentu Wągrowiec notuje stały dynamiczny rozwój osiągając w 2004 liczbę 24529 mieszkańców.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Klasztor pocysterski

Budynki, które możemy zaliczyć do zabytkowych są w mieście bardzo zróżnicowane. Od średniowiecznych do militarnych z II Wojny Światowej. Do najciekawszych należą[6]:

  • Kościół farny pw. św. Jakuba Apostoła
  • Klasztor pocysterski z końca XVIII wieku i kościół pw. Wniebowzięcia NMP
  • Pomnik ks. Jakuba Wujka
  • Piramida Łakińskiego
  • Budynek Muzeum Regionalnego
  • Wieża widokowa
  • Kościół poewangelicki
  • Schrony wybudowane w lecie 1939 roku, tworzące fragment polskiej obrony.

Honorowi obywatele miasta[edytuj | edytuj kod]

Wągrowiec – pomnik Jakuba Wujka

Lista honorowych obywateli Wągrowca wraz z rokiem nadania tytułu:[7]

  • 2012 - Boris Jegorowicz Rasskazow
  • 2011 – Marlena Miler
  • 2010 – Edward Koziński
  • 2009 – Andrzej Sylwester Zieliński
  • 2008 – Anna Wolff-Powęska
  • 2007 – Artur Siódmiak
  • 2006 – Bernhard Horstmann
  • 2006 – Rosemarie Oehme
  • 2005 – Rainer Stoephasius
  • 2004 – Bodo Oehme
  • 2004 – Marianne Krause
  • 2003 – Joachim Pritzlaff
  • 2002 – Stefan Mikołajczak
  • 2001 – Marek Borowski
  • 2001 – Heliodor Grabias
  • 2000 – Franc Dressen
  • 1999 – Zdzisław Bączkiewicz
  • 1997 – Jens Jörgen Baernthsen
  • 1996 – Helmut Harneit
  • 1993 – Zenon Willa
  • 1993 – Adam Kuźma

Osoby związane z miastem[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Nożyński (ur. 1904 w Tenczynku, zm. 2000 w Wągrowcu) – z wykształcenia historyk - pedagog, autor monografii miasta, animator kultury, m.in. chóralistyki
  • Franciszek Jerzy Łakiński – rotmistrz wojsk napoleońskich

Osoby urodzone w Wągrowcu lub z nim związane[edytuj | edytuj kod]

Absolwenci wągrowieckich szkół[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Deptak na ul. Pocztowej

Wągrowiec jest lokalnym centrum kulturalnym. Znajduje się tu wiele instytucji i organizacji pozarządowych zajmujących się właśnie tym zagadnieniem. Zaliczają się do nich:

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia
  • Amfiteatr Miejski
  • Powiatowa Biblioteka Publiczna
  • Biblioteka Parafialna (Klasztor)
  • Miejska Biblioteka Publiczna
  • Biblioteka Pedagogiczna Filia w Wągrowcu
  • Muzeum Regionalne
  • Miejski Dom Kultury
  • Kino MDK
  • Szlak Cysterski
  • Wielkopolska Pętla Szlaku Cysterskiego

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Wągrowiec – poczta

W centrum miasta podziwiać możemy unikalne w Europie skrzyżowanie rzek Wełny i Nielby, które stanowi dużą atrakcję turystyczną. Można tutaj też odpoczywać nad wodą. W okolicy nie brakuje kąpielisk.

W 2007 na łamach "Tygodnika Wągrowieckiego" zostało przeprowadzone głosowanie na tzw. 7 cudów powiatu wągrowieckiego. Wybrane zostały:

Jednym z zabytków jest wągrowiecka fara (kościół katolicki pod wezwaniem św. Jakuba – patrona miasta) z freskami w kaplicy pw. Matki Boskiej Różańcowej[8].

Baza noclegowa i gastronomiczna[edytuj | edytuj kod]

Wągrowiec posiada dobrą bazę hotelową przeznaczoną dla klientów o różnych możliwościach finansowych. Działające w mieście hotele i ośrodki oferują ponad 400 miejsc hotelowych w różnym standardzie. Są tu też hotele 3 i 4-gwiazdkowe. Ponadto znajduje się tu wiele kawiarni, restauracji, pizzerie, cukiernie, bary i puby[9].

Struktura wyznaniowa[edytuj | edytuj kod]

Jeden z miejskich kościołów

Katolicyzm[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół rzymskokatolicki
    • kościół pw. św. Wojciecha
    • kościół pw. św. Piotra i Pawła
    • kościół pw. bł. Michała Kozala
    • kościół farny pw. św. Jakuba
    • klasztor pocysterski

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2010:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 25 083 100 12 997 51,8 12 086 48,2
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1406,8 728,9 677,8

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego ze spisu powszechnego 2011, miasto Wągrowiec ma 25313 mieszkańców i ta liczba cały czas rośnie[12].

Gospodarka i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Na wągrowiecką gospodarkę, składa się głównie drobny przemysł i usługi. Wielu mieszkańców żyje z handlu. Dużą część udziałów w lokalnym rynku mają przedsiębiorstwa zajmujące się turystyką i wypoczynkiem. Daje to miejsca pracy i jednocześnie nie wyrządza strat w lokalnym środowisku naturalnym.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Jeden z autobusów miejskiego przewoźnika

Miasto leży na ważnych szlakach komunikacyjnych. Daje to dobre perspektywy do rozwoju i poprawia komfort życia mieszkańców.

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Wągrowiec - dworzec kolejowy
Information icon.svg Osobny artykuł: Wągrowiec (stacja kolejowa).

Przebiegają tędy następujące linie kolejowe:

Kursują tędy pociągi pasażerskie do:

  • Gołańczy – 4 razy dziennie
  • Poznania Głównego – 9 razy dziennie i 1 przez Poznań do Wolsztyna

Na linii Poznań-Wągrowiec-Gołańcz kursują autobusy szynowe.

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Drogi wojewódzkie:

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

W Wągrowcu kursują autobusy miejskie.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Wągrowiec - Gimnazjum i szkoła podstawowa nr 3

W Wągrowcu znajdują się następujące szkoły[13]:

  • Przedszkola
    • Przedszkole Nr 1 im. Jana Brzechwy
    • Przedszkole Nr 2 im. Marii Konopnickiej
    • Przedszkole Nr 3 w Wągrowcu
    • DoReMi Taneczno-Muzyczne
    • Akademia Talentów
    • Przedszkole Nr 6 im. Czerwonego Kapturka
    • Przedszkole Nr 7 “Pod Grzybkiem”
  • Szkoły podstawowe
    • Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Cystersów Wągrowieckich
    • Szkoła podstawowa Nr 3 im. Mikołaja Kopernika + filia
    • Szkoła Podstawowa Nr 4 im Marii Skłodowskiej - Curie
  • Gimnazja
    • Gimnazjum nr 1
    • Gimnazjum nr 1 Gminy Wiejskiej Wągrowiec im. M. Konopnickiej w Wągrowcu
  • Szkoły ponadgimnazjalne
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 im. Stanisława Mikołajczyka
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. ppłk. dr. Stanisława Kulińskiego
    • I Liceum Ogólnokształcące im. Powstańców Wielkopolskich
  • Szkoły wyższe
    • Gnieźnieńska Szkoła Wyższa Milenium Wydział Zamiejscowy w Wągrowcu
  • Inne
    • Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Janusza Korczaka w Wągrowcu
    • Zespół Szkół Specjalnych
    • Polski Czerwony Krzyż w Wągrowcu – edukacja zdrowotna

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Wągrowiec - Park 600-lecia

W miejscowości działa klub sportowy Nielba Wągrowiec. Został on założony w 1925 roku. Aktualnie sekcja piłki nożnej gra w III lidze, natomiast sekcja piłki ręcznej gra w I lidze mężczyzn. W obrębie miasta znajdują się dwa stadiony: piłkarski i lekkoatletyczny oraz hala sportowa z zapleczem do odnowy biologicznej.

Wągrowiec posiada bogate walory rekreacyjne w postaci czystych jezior, stwarzających dobre warunki do uprawiania sportów wodnych (nad jeziorem Durowskim swoje przystanie mają kluby żeglarskie: LKSiT Neptun oraz Ogniwo) i wędkarstwa. Stale poszerza się baza hotelowa, funkcjonuje nowoczesny Aquapark oraz rozbudowywane są ścieżki rowerowe. W mieście działa ponadto klub sportowy "Tiger" zrzeszający młodych adeptów karate.

Od 2006 do 2008 roku Wągrowiec był również punktem na trasie wyścigu Tour de Pologne.

Dzielnice i osiedla[edytuj | edytuj kod]

Umownymi częściami miasta są:

  • Berdychowo – południowa i największa, co do powierzchni, dzielnica Wągrowca, obejmująca ulice: Skrajna, 23 Stycznia, Berdychowska, Główna Osiedla, Grunwaldzka, Harcerska.
Centrum z widocznym rynkiem
  • Centrum – dzieli się na dwie części. Północna część położona jest w okolicy rynku oraz ul. Kościuszki, znajdują się tu główne urzędy miasta min. urząd miejski, starostwo powiatowe, ratusz oraz sąd. Część południowa – położona na wyspie otoczonej rzekami Nielbą i Wełną, znajdują się tu ważniejsze zabytki miasta min. kościół farny, klasztor pocysterski czy też opatówka.
  • Durowo – północna dzielnica Wągrowca położona nad wschodnim brzegiem jeziora Durowskiego, przy drodze wojewódzkiej nr 190.
  • Jaśniak – inna nazwa Straszewo, wschodnie osiedle Wągrowca położone nad rzeką Nielbą. Pierwotnie dzielnica była wsią – własność cystersów z pobliskiego klasztoru w Łeknie. (obejmuje ulice: część ul. Janowieckiej, Łakińskiego, Palińskiego, Polna, Przybyszewskiego, Siostry Joanny, Straszewska)
  • Osada – zachodnia dzielnica, miasta Wągrowiec położona na lewym brzegu Jeziora Durowskiego.
  • Osiedle Wschód – to największe, co do liczby ludności, osiedle Wągrowca. Jest najbardziej na wschód wysunięte. Powstało w okresie PRL-u. (obejmuje ulice: 11 listopada, Bartscha, Bukowieckiego, Kopernika, Kowalskiego, Mikołajczyka, Rzeczna, Wróblewskiego, Tadeusza Nozyńskiego)
  • Taszarowo – osiedle w południowej części Wągrowca. (obejmuje ulice: część ul. 11 listopada, Daleka, Marcinkowo, Taszarowska, Wierzbowa)

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Wągrowiec położony jest na Pojezierzu Wielkopolskim. Krajobraz okolic miasta jest ciekawy i urozmaicony z bogactwem lasów mieszanych i rynnowych jezior polodowcowych.

W Wągrowcu znajduje się unikatowe zjawisko geograficzne – skrzyżowanie rzek (błędnie zwane bifurkacją). Tworzą je Wełna z Nielbą, krzyżując się pod kątem prostym. Jest to twór sztuczny – kanał wybudowany w wieku XIX w trakcie prac melioracyjnych systemów dolinnych obu rzek.

Wart zobaczenia jest Rezerwat Przyrody "Dębina" z cennymi okazami dębów szypułkowych, dębem "Korfantym" (pomnik przyrody) oraz rezerwatem czapli siwej. W zachodniej części miasta oraz na rzece Wełnie można spotkać żeremia niedawno osiadłych tu bobrów.

Wągrowiec jest malowniczo położony nad 3 jeziorami: Durowo, Łęgowo i Rgielskie. Jego wartością jest połączenie miasta powiatowego z przyrodą.

Urzędy i instytucje[edytuj | edytuj kod]

Wągrowiec – sąd rejonowy
  • Urząd Miejski
  • Starostwo Powiatowe
  • Urząd Gminy Wągrowiec
  • ZUS Inspektorat w Wągrowcu
  • Powiatowy Urząd Pracy
  • Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna
  • Prokuratura Rejonowa w Wągrowcu
  • Sąd Rejonowy w Wągrowcu
  • Komenda Powiatowa Policji
  • Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej
  • Urząd Skarbowy
  • Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
  • Powiatowy Zarząd Dróg w Wągrowcu
  • Muzeum Regionalne
  • Powiatowy Inspektorat Weterynarii
  • Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Wągrowiec – Państwowa Straż Pożarna

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie[14]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons