The House of the Rising Sun

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
House of the Risin' Sun
Utwór z repertuaru Boba Dylana
z albumu Bob Dylan
Wydany 19 marca 1962
Nagrywany 20 listopada 1961
Gatunek folk
Długość 5:16
Twórca anonimowy, Dave Van Ronk
Producent John Hammond
Utwór po utworze

The House of the Rising Sun – jedna z najsłynniejszych folkowych ballad amerykańskich, wykonywana w kręgach folkowo-bluesowych. Znana także jako "House of the Risin' Sun", "The Rising Sun Blues", "House in New Orleans", "In New Orleans".

Pochodzenie utworu[edytuj | edytuj kod]

Chociaż jest to jedna z najpopularniejszych ballad folkowych, jej pochodzenie nie jest jasne.

Według Johna Lomaxa pieśń była znana wielu muzykom jazzowym w Nowym Orleanie jeszcze przed I wojną światową, a sama nazwa "Rising Sun" w formie określenia burdelu, pojawiła się w licznych piosenkach angielskich, nieraz nienadających się do jawnego rozpowszechniania.

"The Rising Sun" jako nazwa "domu uciech" pojawia się np. w dwóch brytyjskich, tradycyjnych piosenkach. Jedna z nich dzieli melodię z 81 balladą ze zbioru Childe'a "Little Musgrave and Lady Barnard" i kilkoma innymi, tradycyjnymi brytyjskimi balladami. Ballada ta, w formie śpiewanej w Kentucky i spopularyzowanej potem przez Josha White'a, opowiada o życiu, do którego zmuszone były przez biedę dziewczęta, które przybywały do Nowego Orleanu jeszcze przed wojną secesyjną, kiedy miasto to było prawdziwą stolicą Południa.

"Little Musgrave and Lady Barnard", znana także jako "Little Matty Groves", została już zanotowana w "Stationers Registers" przez Francisa Coulesa ok. 1630, a odniesienia do niej znaleźć można w sztuce "The Knight of the Burning Pestle" Beaumonta i Fletchera, a także w innych sztukach z lat 30. XVII wieku. Childe zanotował 15 różnych wersji tekstu. Bertrand Harris Bronson odnalazł 75 wersji, głównie północnoamerykańskich. Różniły się one także melodią w zależności od regionu, z którego pochodziły. Np. wersje z Nowej Anglii były najbliższe wersjom szkockim, używały głównie tonacji durowej i wykazywały podobieństwo do piosenki "Drumdelgie".

Tematyka[edytuj | edytuj kod]

Tematem ballady jest żal kobiety, która zmarnowała sobie życie w domu uciech w Nowym Orleanie. Nie jest powiedziane wprost, że trudniła się prostytucją, bez wątpienia jednak żyła wśród alkoholików i hazardzistów. Jednak pomimo złych przeżyć zamierza powrócić do miejsca zwanego Rising Sun (Domu Wschodzącego Słońca), aby spędzić tam resztę życia.

W niektórych wersjach (na przykład wykonywanych przez The Animals i Vangelisa (Demisa Roussosa) ballada jest śpiewana z pozycji mężczyzny, którego pochłonął grzech i występek w domu uciech. Postać chłopaka dziewczyny, który był hazardzistą i pijakiem, zostaje zastąpiona postacią ojca.

W obu wersjach ballada ma być przestrogą dla innych, by uniknęli takiego losu. Pokazuje również tragizm faktu, że złe miejsca przyciągają jak magnes na drodze do samozniszczenia.

Wczesne nagrania[edytuj | edytuj kod]

Wersje Boba Dylana[edytuj | edytuj kod]

  • 20 listopada 1961 – sesje do pierwszego albumu w Columbia Studio A. Powstały trzy wersje utworu; druga została umieszczona na albumie przez producenta Johna Hammonda.
  • 23 listopada 1961 – nagrania dokonane w domu Evy i Maca McKenziech w Nowym Jorku, tzw. "First McKenzie's Tape".
  • Kwiecień 1963 – kolejne nagrania w domu McKenziech, tzw. "Second McKenzie's Tape".
  • 8 grudnia 1964 – wersja elektryczna; nagranie zostało dokonane na pierwszej sesji do albumu Bringing It All Back Home w 30th Street Studio w Nowym Jorku i ostatecznie wydane na CD-ROM "Highway 61 Interactive".
  • 1973 – wersja podczas sesji do New Morning.
  • 1975 – "The Rolling Thunder Review" – Dylan i inni wykonali ją w hotelu w Quebec "The House of the Rising Sun"; scena została utrwalona w filmie Renaldo & Clara.
  • 1986/7 – Dylan wykonywał elektryczną wersję utworu podczas tournée z Tom Petty and the Heartbreakers.

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

The Animals[edytuj | edytuj kod]

Brytyjska grupa The Animals, nagrywając swoją wersję ballady, bez wątpienia posłużyła się wersją Dave'a Vana Ronka, nagraną przez Boba Dylana. Wspiera tę hipotezę kilka rzeczy: ogólne podobieństwo, obie ballady są utrzymane w tonacji molowej; poza tym The Animals wykorzystali jeszcze drugi utwór, który znaleźli także na pierwszym albumie Dylana "Baby, Let Me Follow You Down", który w ich wersji nosił tytuł "Baby Let Me Take You Home". Oba te utwory "były" Vana Ronka.

Animalsi nagrali swoją wersję 18 maja 1964 za pierwszym podejściem. Singel z utworem został wydany w Wielkiej Brytanii przez brytyjską Columbię (DB 7301), a w USA przez MGM (MGM 13264). Był to najdłuższy singel, jaki do tej pory wydano. Oryginalna brytyjska wersja trwała 4 minuty i 29 sekund, natomiast amerykańska 2 min. i 58 sek.

Amerykanie zdecydowali się potem wydać na MGM Golden Circle pełną, niezmontowaną wersję, jednak informacja na naklejce głosiła, że utwór trwa 2 min. i 58 sek.

Brytyjczycy nigdy nie wydali piosenki na regularnym albumie, natomiast Amerykanie opublikowali skróconą wersję na debiutanckim albumie The Animals w 1964 oraz oryginalną wersję na The Best of the Animals w 1966.

W 2004 utwór został sklasyfikowany na 122. miejscu listy 500 utworów wszech czasów magazynu Rolling Stone[1].

Inne nagrania[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • John Lomax. The Folk Songs of North America.
  • Paul Williams. Bob Dylan. Performing Artist 1960-1973. The Early Years. Omnibus Press, Nowy Jork 2004 ISBN 1-84449-095-5.
  • Clinton Heylin. Bob Dylan. The Recording Sessions 1960-1994. St. Martin Press, Nowy Jork 1995 ISBN 0-312-13439-8.
  • Oliver Trager. Keys to the Rain. The Definitive Bob Dylan Encyclopedia. Billboard Books, Nowy Jork 2004. ISBN 0-8230-7974-0.

Przypisy

  1. Rolling Stones Magazine's Top 500 Songs (ang.). metrolyrics.com. [dostęp 2010-07-03].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]