Nina Simone
| Nina Simone | |
 Nina Simone w 1982 roku |
|
| Imię i nazwisko | Eunice Kathleen Waymon |
| Pseudonim | Nina Simone |
| Data i miejsce urodzenia | 21 lutego 1933 Tryon, Stany Zjednoczone |
| Pochodzenie |  Stany Zjednoczone |
| Data i miejsce śmierci | 21 kwietnia 2003 Carry-le-Rouet, Francja |
| Instrument | wokal, fortepian |
| Gatunek | blues, gospel, jazz, soul |
| Zawód | piosenkarka, autorka piosenek |
| Aktywność | 1954 - 2003 |
| Wytwórnia płytowa | Bethlehem, Colpix, Philips, RCA Victor, CTI, Legacy Recordings |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa | |
Eunice Kathleen Waymon, znana jako Dr. Nina Simone (ur. 21 lutego 1933 w Tryon, zm. 21 kwietnia 2003 w Carry-le-Rouet[1]) – amerykańska piosenkarka, autorka tekstów i pianistka. Klasyfikowana generalnie jako przedstawicielka jazzu, choć sama nie lubiła takiego szufladkowania. Jej twórczość to również muzyka z pogranicza bluesa, rhythm and bluesa i soulu.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
[edytuj] Młodość
Urodziła się na 33 East Livingston Street w miasteczku Tryon w Północnej Karolinie, jako szóste z siedmiorga dzieci swoich rodziców. Podobnie jak wielu innych czarnych piosenkarzy, była w dzieciństwie zainspirowana sukcesami Marian Anderson i zaczęła śpiewać w swoim kościele, od wczesnych lat przejawiając też wielki talent pianistyczny. Kiedy w wieku 10 lat dała swój pierwszy publiczny koncert, jej rodzice musieli przesiąść się do tylnych rzędów w sali, żeby zrobić miejsce białym słuchaczom. Ten incydent wpłynął silnie na jej późniejszą walkę o prawa obywatelskie.
Kiedy miała 17 lat, przeprowadziła się do Filadelfii, gdzie nauczała gry na fortepianie i akompaniowała piosenkarzom. Dzięki sponsorom rozpoczęła naukę w nowojorskiej prestiżowej szkole Juilliard School of Music, ale brak pieniędzy zmusił ją do przerwania nauki i porzucenia marzeń o podbiciu Ameryki jako pierwsza czarnoskóra pianistka koncertowa. Później usiłowała się jeszcze dostać na zajęcia z gry na fortepianie w Curtis Institute, ale jej kandydaturę odrzucono. Simone była przekonana, że stało się tak z powodów rasowych.
[edytuj] Pierwszy sukces
Artystka zwróciła się więc ku bluesowi i jazzowi, dając pierwszy występ w jednym z klubów nocnych w Atlantic City. W 1954 przyjęła swój pseudonim (Nina nazywał ją jej chłopak, zaś Simone to hołd dla francuskiej aktorki Simone Signoret). Szerszy rozgłos zdobyła w 1959 porywającą interpretacją piosenki "I Loves You Porgy" z opery "Porgy and Bess" George'a Gershwina, jedynym utworem, który awansował do czołowej czterdziestki list przebojów w USA. Wkrótce potem był singel "My Baby Just Cares For Me", wykorzystany później w reklamach Chanel No. 5 na wyspach brytyjskich oraz w filmie Bernardo Bertolucciego Ukryte pragnienia. Interesujący plastelinowy teledysk do tej piosenki nakręciło studio Aardman Animations Nicka Parka i Petera Lorda.
[edytuj] Prawa obywatelskie
W latach 60. Nina Simone była zaangażowana w ruch obrony praw obywatelskich, co zaowocowało nagraniem kilku piosenek o wymowie politycznej: "To Be Young, Gifted and Black" (później nagrana też przez Arethę Franklin i Donny'ego Hathawaya), "Blacklash Blues", "Mississippi Goddam" (odpowiedź na zabójstwo Medgara Eversa i wysadzenie kościoła w Birmingham w Alabamie, gdzie zginęło czworo czarnych dzieci), "I Wish I Knew How It Would Feel to Be Free" i "Pirate Jenny" Kurta Weilla.
[edytuj] Największe przeboje
W 1961 Simone nagrała swoją wersję tradycyjnej piosenki "House of the Rising Sun", śpiewanej też przez Boba Dylana i - przede wszystkim - The Animals. Piosenkarka znana jest też z hitu Screamin' Jaya Hawkinsa "I Put a Spell on You", "Aint Got No (I Got Life)" z musicalu "Hair" czy "Here Comes the Sun" The Beatles. Była artystką bardzo wszechstronną, potrafiła podczas jednego koncertu zagrać utwory z najróżniejszych dziedzin muzycznych – jazzu, bluesa, gospel, a nawet z pogranicza muzyki klasycznej.
Sławę przyniósł jej utwór "Sinnerman", wykorzystany w filmie Afera Thomasa Crowna (1968) Normana Jewisona. Ta sama piosenka rozbrzmiała również w remake'u filmu z 1999 r., w którym wystąpili Pierce Brosnan i Rene Russo, a także w filmach Komórka (2004), Inland Empire (2006) i Miami Vice (2006), serialu Hoży doktorzy (2001) oraz w grze The Saboteur (2009).
[edytuj] Późniejsze życie
W 1971 Simone wyjechała z USA po konfliktach z agentami, firmami nagraniowymi i władzami skarbowymi, choć publicznie jako powód wyjazdu podawała rasizm. Powróciła w 1978 i została zaaresztowana za niepłacenie podatków (przez kilka lat rzeczywiście nie płaciła podatków w ramach protestu przeciw wojnie w Wietnamie). Później mieszkała w różnych krajach na Karaibach, w Afryce i Europie, występując aż do sześćdziesiątego roku życia. W latach 80. regularnie koncertowała w klubie jazzowym Ronniego Scotta w Londynie.
W 1995 Simone prawdopodobnie postrzeliła syna swojego sąsiada z wiatrówki, bo jego śmiech nie pozwalał jej się skoncentrować. Miała opinię osoby bardzo chwiejnej i niełatwej we współpracy, choć gwałtownie protestowała przeciw takim określeniom. Na scenie była na ogół wyniosła i dumna, ale w późniejszych latach często przeplatała piosenki dowcipnymi anegdotami ze swojego życia. Swoim królewskim stylem zapracowała sobie na przydomek Najwyższej Kapłanki Soulu (High Priestess of Soul, patrz również Aretha Franklin i Ella Fitzgerald).
Jej córka, aktorka i piosenkarka znana jako Simone, wystąpiła na Broadwayu w Aidzie.
W 1992 ukazała się autobiografia artystki pod tytułem I Put a Spell on You (ISBN 0-306-80525-1).
W 1993 osiedliła się w pobliżu Aix-en-Provence na południu Francji. Zmarła we śnie w Carry-le-Rouet w 2003.
[edytuj] Piosenki w filmach
Utwory Niny Simone pojawiły się na ścieżkach dźwiękowych do filmów: Kryptonim Nina (5 piosenek), Płytki grób (1994) Danny'ego Boyle'a, Romeo i Julia (1996) Baza Luhrmanna, Big Lebowski (1998) braci Coen, Przed zachodem słońca (2004) Richarda Linklatera, Inland Empire (2006) Davida Lyncha czy Sekrety (2007) Alice Nellis. W filmie Rewers (2009) Borysa Lankosza usłyszeć można jej utwór "Don't Let Me Be Misunderstood".
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- (ze Stephenem Cleary) I Put a Spell on You: The Autobiography of Nina Simone (New York: Pantheon, 1991). ISBN 0-679-41068-6
- Feldstein, Ruth. "'I Don't Trust You Anymore': Nina Simone, Culture, and Black Activism in the 1960s", Journal of American History, Vol. 91, No. 4, March 2005.
[edytuj] Linki zewnętrzne
