Bitwa pod Ossowem (1920)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Ossowem
Wojna polsko-bolszewicka
Czas 13/14 sierpnia 1920
Miejsce okolice Warszawy
Terytorium Mazowsze
Przyczyna Kontratak Wojska Polskiego w ramach bitwy warszawskiej
Wynik Zwycięstwo Polaków
Strony konfliktu
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Rosja radziecka (RFSRR) Polska II RP
Dowódcy
gen. Witowt Putna płk Stanisław Burhardt-Bukacki
Siły
27 Dywizja strzelców 8 i 11 Dywizja Piechoty
Straty
625 ok. 600
Wojna polsko-bolszewicka

Walki o Wilno (31 XII 1918 – 5 I 1919) • Bitwa pod Berezą Kartuską (16 II 1919) • Powstanie nieświeskie (14-19 III 1919) • Walki o Lidę (16-17 IV 1919) • Zajęcie Wilna (IV 1919) • Operacja Mińsk (VIII 1919) • Bitwa pod Dyneburgiem (3-25 I 1920) • Bitwa o Latyczów (18-22 II 1920) • Wyprawa kijowska (IV 1920) • Zagon na Koziatyn (25-27 IV 1920) • Zagon na Żytomierz (26 IV 1920) • Bitwa pod Czarnobylem (27 IV 1920) • Bitwa pod Wołodarką (29-31 V 1920) • Bitwa pod Bystrzykiem (31 V 1920) • Bitwa pod Boryspolem (2 VI 1920) • Bitwa o Lwów 1920 • Bitwa warszawska (12-15 VIII 1920) • Bitwa pod Radzyminem (12-15 VIII 1920) • Bitwa pod Ossowem (14 VIII 1920) • Bitwa o Nasielsk (14-15 VIII 1920) • Bitwa pod Kockiem (14-16 VIII 1920) • Bitwa pod Hrubieszowem (VIII-IX 1920) • Bitwa pod Cycowem (15-16 VIII 1920) • Kontruderzenie znad Wieprza (od 16 VIII 1920) • Bitwa o Mińsk Mazowiecki (16-18 VIII 1920) • Bitwa pod Zadwórzem (17 VIII 1920) • Bitwa białostocka (22 VIII 1920) • Bitwa pod Komarowem (31 VIII 1920) • Bitwa pod Dytiatynem (16 IX 1920) • Zagon na Kowel (IX 1920) • Bitwa nad Niemnem (20-26 IX 1920)

Bitwa pod Ossowem – bitwa stoczona od godzin południowych 13 sierpnia do 14 sierpnia 1920 roku pomiędzy Wojskiem Polskim a Armią Czerwoną w ramach kontrataku oddziałów Wojska Polskiego podczas bitwy warszawskiej.

Przebieg walk[edytuj | edytuj kod]

Podczas bitwy o "przedmoście warszawskie" w rej. Wołomin - Leśniakowizna, w czasie luzowania batalionów na styk 47 pułk piechoty (pp) z ugrupowania 11 DP płk Jaźwinskiego i 21 pp 8 DP płk S. Burhardta-Bukackiego broniących pozycji na rz. Rządzą uderzyła 79 Brygada Strzelecka z 27 Dywizji Strzeleckiej gen. W. Putny.

Około 16.00 jednostki 79 Brygady odrzuciły nadciągający w kierunku Ossowa batalion polskiego 36 pp. Późniejszy kontratak dwóch batalionów polskich pozwolił odzyskać utracony teren.

W nocy 13/14 pod Ossów Polacy ściągnęli posiłki z 8 DP: batalion z 236 pp i dwie kompanie 221 pp. Ok. 4.00 14 sierpnia na polskie stanowiska uderzyły trzy tyraliery 235 i 236 pułku strzelców (ps) wzdłuż drogi Leśniakowizna -Ossów. W tym samym czasie Rosjanie siłami 237 ps uderzyli na Wołomin. Oddziały 234 i 235 ps miały powodzenie i spychały dwa bataliony polskie na Ossów. Atak na Wołomin został odparty przez pododdziały 47 pp wsparte artylerią ciężką i dwoma pociągami pancernymi. Polacy wykonali kontratak siłami II batalionu 33 pp. jednak nie przyniósł on powodzenia.

Po rozproszeniu kontrataku Rosjanie ruszyli na Ossów. Przerwanie frontu doprowadziło do wejścia 79 BS na drugą linie obrony przedmościa warszawskiego.

Będącemu w odwodzie batalionowi 236 pp wydano rozkaz kontrataku, jednak niedoświadczony żołnierz został rozproszony. Do Ossowa w tym czasie napływały rzesze żołnierzy z rozbitych oddziałów. Rosjanie ostrzelali Ossów z z broni ciężkiej, co spowodowało duże straty w ludziach i wymusiło wycofanie oddziałów polskich z Ossowa. Polacy wykonali kontratak siłami dwóch kompanii I/236 pp. Atak jednej kompanii załamał się pod ogniem ckm, natomiast druga kompania dotarła do wschodniego skraju wsi. Kompania ta była złożona z harcerzy i młodzieży warszawskich szkół średnich. W jej składzie, jako ochotnik, znajdował się kapelan pułku ks. Ignacy Skorupka. Po wyjściu na skraj wsi kompania dostała się pod ogień ckm. Tu poległ ks. Skorupka gdy udzielał pomocy rannemu. Kompania wycofała się na skraj wioski. Wkrótce obydwie kontratakujące kompanie wykonały nowy kontratak. W południe dwie kontratakujące kompanie 236 pp wzmocniono dwoma kompaniami 221 pp. Nie udało się jednak odrzucić sił 79 BS, ale zatrzymano jej natarcie, dzięki czemu 8 DP miała czas na uporządkowanie swojego ugrupowania.

Front walk w tym czasie zasiliły grupy rozbitych oddziałów 33 i 36 pp. Ok. godz. 7.00 płk Burhardt-Bukacki wykonał kontratak siłami 13 pp, przy wsparciu I batalionu 8 pułku artylerii polowej (pap). Podszedł też pod Ossowo III batalion 13 pp, który ok. 10.00 uderzył na południowo-wschodni skraj Ossowa. Ossów ostrzelał też dywizjon 8 pap. Tyraliery polskie na lewym skrzydle 79 DS zaskoczyły, a artyleria wzbudziła popłoch w szeregach 235 i 236 ps. Prowadzony do walki III batalion13 pp przez dowódcę por. Szewczyka, wyparł oddziały bolszewickie z Ossowa. Do III batalionu dołączyli w czasie natarcia żołnierze 33, 36, 221 i 47 pp. Dwa pułki sowieckiej 79 BS poszły w rozsypkę. Rozbita i wykrwawiona 79 BS została wycofana z frontu i zastąpiona oddziałami 17 DS.

Bitwa pod Ossowem przeszła do historii jako pierwsza bitwa, która przyniosła porażkę Armii Czerwonej w bitwie o Warszawę.

Straty[edytuj | edytuj kod]

Straty stron były zbliżone. Polacy stracili ok. 600 żołnierzy i oficerów zabitych, rannych i zaginionych, sowieci 625 żołnierzy i oficerów. W bitwie poległ ks. Skorupka, który stał się symbolem w walce o stolicę.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Walki żołnierzy polskich pod Ossowem zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic w II RP i po 1990 r - "RADZYMIN - OSSÓW 13 - 15 VII 1920".

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • L. Wyszczelski; Warszawa 1920 wyd. Bellona; Warszawa 1997

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]