Jerzy Popiełuszko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jerzy Popiełuszko
Alfons Popiełuszko
Błogosławiony Kościoła katolickiego
Jerzy Popiełuszko
Data i miejsce urodzenia 14 września 1947
Okopy
Data i miejsce śmierci 19 października 1984
Włocławek
Kapelan NSZZ „Solidarność” w Warszawie
Okres sprawowania 1980–1984
Rezydent w parafii św. Stanisława Kostki w Warszawie
Okres sprawowania 1980–1984
Wyznanie katolickie
Kościół łaciński
Inkardynacja archidiecezja warszawska
Prezbiterat 1972-05-2828 maja 1972
Odznaczenia
Order Orła Białego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Jerzy Popiełuszko w Wikicytatach
Błogosławiony
Jerzy Popiełuszko
prezbiter
męczennik
Data beatyfikacji 6 czerwca 2010
Warszawa
przez Benedykta XVI (legat Angelo Amato)
Wspomnienie 19 października
Szczególne miejsca kultu kościół św. Stanisława Kostki w Warszawie

Jerzy Aleksander Popiełuszko, wcześniej Alfons Popiełuszko[1] (ur. 14 września[2][3][4] 1947 w Okopach, zm. 19 października 1984 we Włocławku) – polski prezbiter rzymskokatolicki, kapelan warszawskiej „Solidarności”, zamordowany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, błogosławiony Kościoła katolickiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Rodzice Jerzego Popiełuszki – Władysław (1910–2002) i Marianna z Gniedziejków (1920[5][a]–2013) prowadzili gospodarstwo rolne. Mieli łącznie pięcioro dzieci, jedna z córek zmarła w dzieciństwie. Rodzina była wielopokoleniowa, mieszkali z nimi dziadkowie. W domu kultywowano pamięć o wuju Alfonsie Gniedziejce, członku partyzantki akowskiej, który w wieku dwudziestu jeden lat zginął po wojnie z rąk sowieckich[6][7]. Urodzonemu w 1947 synowi, który był trzecim z kolei dzieckiem Władysława i Mariannny, dano na imię Alfons. Marianna chciała w ten sposób utrwalić rodzinną pamięć o swoim bracie Alfonsie, a nadto jeszcze przed narodzeniem syna, czytając czytankę przeznaczoną do rozważań majowych, zapoznała się z życiorysem św. Alfonsa Liguoriego, który wywarł na niej ogromne wrażenie[8].

Alfons Popiełuszko był ministrantem i wyróżniał się głęboką religijnością. Był typem samotnika. Pierwszą Komunię Świętą i bierzmowanie przyjął w tym samym roku – 1956. W latach 1961–1965 uczęszczał do liceum w Suchowoli. Był sumienny, ale uczył się przeciętnie. Z powodu jego religijności rodzice byli wzywani do szkoły[9].

Po maturze, 24 czerwca 1965 wstąpił do Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Warszawie. Po pierwszym roku studiów został skierowany do obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, którą odbywał w latach 1966–1968 w specjalnej jednostce dla kleryków o zaostrzonym rygorze w Bartoszycach (54 szkolny batalion ratownictwa terenowego – JW 4413)[10]. 28 maja 1972 otrzymał święcenia kapłańskie z rąk prymasa kardynała Stefana Wyszyńskiego, a 11 czerwca 1972 odprawił prymicyjną mszę świętą w kościele w Działoszynie[11]. Następnie pracował w parafiach w Ząbkach (1972–1975) i Aninie (1975–1978). Później był księdzem w warszawskich kościołach: Dzieciątka Jezus, św. Anny, a od czerwca 1980 św. Stanisława Kostki.

W latach 1974–1976 był studentem Studium Pastoralnego Instytutu Teologii Pastoralnej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego[12]. W 1978 został duszpasterzem środowisk medycznych w Warszawie.

Kapelan „Solidarności”[edytuj | edytuj kod]

Od sierpnia 1980 był związany ze środowiskami robotniczymi, aktywnie wspierał także „Solidarność”. W czasie strajku został wysłany do odprawiania mszy w Hucie Warszawa, w stanie wojennym w kościele św. Stanisława Kostki organizował Msze za Ojczyznę. Swoją działalnością duszpasterską i nauczaniem opartym na przesłaniu: „Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj” (św. Paweł, Rz 12,21)[13], nauczaniu papieża Jana Pawła II i prymasa Stefana Wyszyńskiego, niezłomnością i odwagą, a także wsparciem dla prześladowanych robotników i działaczy związkowych przez władze PRL podczas stanu wojennego zyskał autorytet, szerokie poparcie społeczne i popularność w Warszawie, a później także w innych miastach. Działalność ks. Jerzego Popiełuszki ówczesne władze PRL uznały za krytykę i sprzeciw wobec systemu komunistycznego.

19 maja 1983 prowadził pogrzeb Grzegorza Przemyka[14]. We wrześniu 1983 zorganizował pielgrzymkę ludzi pracy na Jasną Górę; 30 września odprawił mszę świętą na wałach[15].

W czasie stanu wojennego wielokrotnie oskarżany przez władze PRL o zaangażowanie w działalność polityczną, stał się celem działań operacyjnych Służby Bezpieczeństwa. Akcję rozpracowywania księdza o kryptonimie „Popiel” rozpoczęto najpewniej w drugiej połowie 1982. Ksiądz Jerzy Popiełuszko był inwigilowany przy pomocy co najmniej czterech tajnych współpracowników. Wśród nich byli duchowni – tu szczególnie aktywny był ksiądz Michał Czajkowski (TW „Jankowski”), a także osoby świeckie, jak np. blisko współpracujący z kapłanem Tadeusz Stachnik (TW „Miecz” i „Tarcza”)[16]. 2 grudnia 1983 doręczono mu wezwanie na przesłuchanie[17]. 12 grudnia Popiełuszko dobrowolnie stawił się w Pałacu Mostowskich, siedzibie Komendy Stołecznej MO. Tu wiceprokurator Anna Jackowska odczytała decyzję o wszczęciu śledztwa w kierunku przestępstwa z art. 194 kk w zw. z art. 58 kk, to jest, że:

Quote-alpha.png
przy wykonywaniu obrzędów religijnych (...), w wygłaszanych kazaniach nadużywał wolności sumienia i wyznania w ten sposób, że permanentnie oprócz treści religijnych zawierał w nich zniesławiające władze państwowe treści polityczne, a w szczególności pomawiał, że te władze posługują się fałszem, obłudą i kłamstwem, poprzez antydemokratyczne ustawodawstwo niszczą godność człowieka, a także pozbawiają społeczeństwo swobody myśli oraz działania, czym nadużywając funkcji kapłana, czynił z kościołów miejsce szkodliwej dla interesów PRL propagandy antypaństwowej.

Za zarzucane czyny Popiełuszce groziła kara 10 lat pozbawienia wolności. Przesłuchanie trwało kilka godzin, zadawano pytania w rodzaju: „Dlaczego ksiądz deformuje hostię podczas liturgii?”. Chodziło o prezentowanie hostii w rękach rzekomo ustawionych w pozycji litery V – symbolu zwycięstwa używanego przez „Solidarność”[18].

Po zakończeniu przesłuchania w mieszkaniu księdza zarządzono rewizję (znaną później jako „prowokacja na Chłodnej”). Przed domem czekali na księdza dziennikarze telewizyjni. Esbecy wkroczyli jako pierwsi, bez wahania otwierając różne skrytki. Ujawniono między innymi granaty łzawiące, naboje do pistoletu maszynowego, różne materiały wybuchowe, farby drukarskie[19] – podrzucone do mieszkania przez esbeków[20]. Zatrzymanego zwolniono nazajutrz, dzięki interwencji arcybiskupa Bronisława Dąbrowskiego u ministra spraw wewnętrznych Czesława Kiszczaka.

Natychmiast po tym wydarzeniu postać ks. Popiełuszki stała się przedmiotem licznych ataków propagandowych i publicystycznych władz komunistycznych.

Sprawę rewizji na Chłodnej opisano w artykule Michała Ostrowskiego Garsoniera obywatela Popiełuszki, który ukazał się 27 grudnia 1983 w „Expressie Wieczornym”. Artykuł został nagłośniony także przez inne media, jego omówienia zamieszczały inne gazety, odczytano go w I i IV Programie Polskiego Radia[21]. Ksiądz Popiełuszko próbował skontaktować się z autorem artykułu, jednak okazało się, że taka osoba w redakcji nie pracuje. Przesłanego sprostowania gazeta nie wydrukowała[22]. Wielokrotnie wzywano księdza na przesłuchania. Zarzuty przedstawiono mu 12 lipca 1984[23]. Ostatecznie do procesu nie doszło wskutek amnestii z 22 lipca 1984[24].

We wrześniu 1984 Popiełuszko przygotował II pielgrzymkę ludzi pracy na Jasną Górę. Spotkał się wtedy m.in. z Lechem Wałęsą oraz z ks. Henrykiem Jankowskim[25].

Nasilenie ataków[edytuj | edytuj kod]

12 września 1984 rozpoczęła się nowa faza ataków na księdza Popiełuszkę. Sygnał dała radziecka „Izwiestija”. Leonid Toporkow napisał wtedy między innymi:

Quote-alpha.png
(...) przekształcił swoje mieszkanie w składnicę literatury nielegalnej i ściśle współpracuje z zaciekłymi kontrrewolucjonistami. Ma się wrażenie, że nie czyta z ambony kazań, lecz ulotki napisane przez Bujaka. Zieje z nich nienawiść do socjalizmu[26].

13 września odbyło się spotkanie Wojciecha Jaruzelskiego z Czesławem Kiszczakiem i innymi wysokimi urzędnikami, podczas którego Jaruzelski miał powiedzieć do Kiszczaka: „Załatw to, niech on nie szczeka”[27]. Wkrótce potem Jerzy Urban, piszący pod pseudonimem Jan Rem, nazwał kazania Popiełuszki „seansami nienawiści”[28]. 17 września Urząd do Spraw Wyznań wystosował ostre pismo do Episkopatu, w którym naciskał na zaprzestanie tolerowania przez biskupów wystąpień niektórych duchownych. Wymieniono w nim nazwisko księdza Popiełuszki[29]. Wzmogły się anonimy kierowane do księdza (np. „Zostaniesz bohaterem narodowym numer dwa – po Przemyku”)[30].

13 października przyszli mordercy księdza próbowali zatrzymać jego samochód koło Gdańska, rzucając w szybę kamieniem. Kierowcy udało się opanować pojazd i uciec. Później okazało się, że funkcjonariusze mieli wówczas w samochodzie między innymi: narzutę, worki, łopaty i kamienie[31].

Szykany i naciski władz, rosnące zagrożenie oraz kłopoty zdrowotne ks. Popiełuszki były przyczyną, dla której prymas Józef Glemp zaproponował mu 16 października 1984 wyjazd na studia do Rzymu, pozostawiając jednak decyzję samemu zainteresowanemu. Popiełuszko z propozycji nie skorzystał[32].

Porwanie i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Górsk, pomnik upamiętniający porwanie ks. Popiełuszki
Tama, miejsce wrzucenia ks. Popiełuszki do Wisły
Pogrzeb 3 listopada 1984
Trumna z ciałem ks. Jerzego Popiełuszki
Nagrobek księdza Jerzego Popiełuszki na terenie kościoła św. Stanisława Kostki w Warszawie

19 października 1984 ks. Popiełuszko przybył na zaproszenie do parafii pw. św. Polskich Braci Męczenników w Bydgoszczy[33]. W tym samym dniu, wracając do Warszawy, na drodze do Torunia, niedaleko miejscowości Górsk, Jerzy Popiełuszko wraz ze swoim kierowcą Waldemarem Chrostowskim zostali uprowadzeni przez funkcjonariuszy Samodzielnej Grupy „D” Departamentu IV MSW w mundurach funkcjonariuszy Wydziału Ruchu Drogowego MO. Chrostowskiemu udało się uciec z kabiny samochodu, Popiełuszkę skrępowano i przewożono w bagażniku.

30 października z zalewu na Wiśle koło Włocławka wyłowiono jego zwłoki[34]. Ręce skrępowano tak, by próby poruszania nimi zaciskały pętlę na szyi. Ciało obciążone było workiem wypełnionym kamieniami. Zbadano je w Zakładzie Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w Białymstoku pod kierunkiem prof. Marii Byrdy. W czasie sekcji wykazano ślady torturowania.

Pogrzeb[edytuj | edytuj kod]

Morderstwo i ujawnienie prawdy o nim wywołało wstrząs i oburzenie społeczne[potrzebne źródło]. Pogrzeb 3 listopada 1984 zgromadził olbrzymie tłumy i przekształcił się w wielką manifestację[35]. Popiełuszko został pochowany na terenie kościoła parafialnego św. Stanisława Kostki w Warszawie, na terenie w kształcie niewielkiego kurhanu, pod nagrobkiem w kształcie krzyża. Miejsce to jest ogrodzone kamieniami połączonymi łańcuchem, tworzącymi w kompozycji z nagrobkiem różaniec.

Hipoteza o śmierci 25 października 1984[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec 2002 prokurator Andrzej Witkowski z pionu śledczego IPN w Lublinie zasugerował nową wersję zabójstwa ks. Popiełuszki, podważającą dotychczasowe ustalenia sądu w Toruniu. Trwają starania nad ustaleniem, czy za zabójstwem stały osoby „wyżej postawione w hierarchii partyjno-państwowej”[36]. W 2008 sformułowaną przez Witkowskiego hipotezę, zakładającą, że Jerzy Popiełuszko nie zginął 19, lecz 25 października, po kilkudniowych torturach w bunkrach w Borze Kazuńskim, ponownie przywołał były prokurator IPN Leszek Pietrzak[37][38]. Hipoteza ta została skrytykowana jako niepoparta materiałem dowodowym m.in. przez Witolda Kuleszę i Krzysztofa Piesiewicza[39].

Pomoc w uprowadzeniu i współpracę z SB zarzucano również Waldemarowi Chrostowskiemu[40]. Historyk Jan Żaryn uważa, że ta teza nie ma oparcia w zachowanym materiale dowodowym[41].

Proces sprawców[edytuj | edytuj kod]

W tzw. procesie toruńskim, toczącym się od 27 grudnia 1984 do 7 lutego 1985 przed Sądem Wojewódzkim w Toruniu, trzej oficerowie MSW: kpt. Grzegorz Piotrowski (naczelnik wydziału Departamentu IV), por. Leszek Pękala i por. Waldemar Chmielewski zostali oskarżeni i skazani za uprowadzenie, torturowanie i zabójstwo ks. Jerzego Popiełuszki, zaś ich przełożony płk Adam Pietruszka (zastępca dyrektora Departamentu IV MSW) – za sprawstwo kierownicze zbrodni. Prokurator Leszek Pietrasiński żądał kary śmierci dla Piotrowskiego oraz kar pozbawienia wolności dla pozostałych oskarżonych. Sąd, któremu przewodniczył SSW Artur Kujawa, a sprawozdawcą był SSW Jurand Maciejewski, wymierzył Grzegorzowi Piotrowskiemu karę 25 lat pozbawienia wolności, Adamowi Pietruszce – 25 lat, Leszkowi Pękali – 15 lat, Waldemarowi Chmielewskiemu – 14 lat.

W 1986 w wyniku interwencji Czesława Kiszczaka[42] trzem sprawcom złagodzono karę: Adamowi Pietruszce karę 25 lat zamieniono na 15 lat, Leszkowi Pękali z 15 lat obniżono do 10 lat, Chmielewskiemu z 14 lat do 8. W grudniu 1987 sprawców objęła kolejna amnestia – Pietruszce złagodzono karę z 15 do 10 lat (wyszedł na wolność w 1995); Pękali z 10 do 6 lat, Chmielewskiemu z 8 do 4 lat i 6 miesięcy. Piotrowskiemu zamieniono karę z 25 na 15 lat, wyszedł na wolność w 2001. Po latach dokument podpisany przez gen. Kiszczaka odnaleźli historycy IPN. Pismo jest datowane na 26 listopada 1987. Adresatem jest Józef Żyta, prokurator generalny PRL. Kiszczak wnosił o „złagodzenie orzeczonych prawomocnie kar pozbawienia wolności wobec Grzegorza Piotrowskiego, Adama Pietruszki, Leszka Pękali i Waldemara Chmielewskiego”.

Proces ten, podobnie jak następny dotyczący tej sprawy, a obejmujący jako oskarżonych gen. Władysława Ciastonia i gen. Zenona Płatka (obaj w 1994 zostali uniewinnieni z zarzutu współsprawstwa), nie ujawnił wszystkich okoliczności i inspiratorów zbrodni, co budzi do dziś liczne dyskusje. Oficjalna wersja uprowadzenia i morderstwa była wielokrotnie kwestionowana[43][44][45][46][47][48][49][27][50][51][52].

Pamięć o Jerzym Popiełuszce[edytuj | edytuj kod]

Bydgoszcz – jeden z pierwszych pomników ks. Popiełuszki odsłonięty 19 października 1985 przy wielkim sprzeciwie komunistycznych władz
Mural upamiętniający trzydziestą rocznicę powstania NSZZ Solidarność z podobizną ks. Popiełuszki, znajdujący się na budynku lokalnej siedziby związku w Ostrowcu Świętokrzyskim
Pomnik Jerzego Popiełuszki w Toruniu
Pomnik Jerzego Popiełuszki w Krakowie

13 października 2009, w związku z 25. rocznicą śmierci, ks. Jerzy Popiełuszko został pośmiertnie odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Orderem Orła Białego[53]. W 1984 odznaczony został Gwiazdą Wytrwałości[54].

Według stanu na październik 2009 w 73 polskich miastach znajdowały się ulice ks. Jerzego Popiełuszki, ponadto 4 ronda i 3 place. 21 szkół w Polsce i dwie polonijne przybrały sobie go za patrona. Jego postać upamiętniało 70 pomników, w tym 8 poza granicami kraju[55].

Grób Jerzego Popiełuszki znajduje się przed frontonem kościoła św. Stanisława Kostki w Warszawie. Jest on od lat 80. XX wieku celem licznych pielgrzymek i oficjalnych wizyt, m.in. 14 czerwca 1987 modlił się przy nim papież Jan Paweł II. Szacuje się, że w ciągu 10 lat miejsce to odwiedziło ok. 18 mln ludzi[55]. Na terenie parafii św. Stanisława Kostki w Warszawie znajdują się ponadto: dzwon, pomnik i muzeum (otwarte 16 października 2004) poświęcone pamięci błogosławionego.

W Suchowoli przy stojącym przy rynku kościele pw. św. Apostołów Piotra i Pawła znajduje się symboliczny grób i pomnik Jerzego Popiełuszki[56], a w samym mieście również izba pamięci.

Na terenie kościoła św. Trójcy w Ząbkach, gdzie w latach 1972–1975 Popiełuszko pełnił funkcję wikarego znajdują się tablica pamiątkowa z 1989 i pomnik z 1997[57].

Ponadto pomniki ks. Jerzego Popiełuszki znajdują się m.in. w Białymstoku, Bydgoszczy, Częstochowie[58], Koszalinie, Krościenku nad Dunajcem, Poznaniu, Tarnobrzegu, Chicago i Nowym Jorku.

6 czerwca 2010, w dniu beatyfikacji arcybiskup lubelski Józef Życiński dekretem erygował parafię pw. bł. ks. Jerzego Popiełuszki w Lublinie na terenie dekanatu Lublin – Południe[59].

Imię ks. Jerzego Popiełuszki noszą: od 2006 ZSO w Brzeziu, od 2007 Gimnazjum nr 2 w Ząbkach[60], a od 1999 Archidiecezjalne Gimnazjum Męskie w Warszawie (od 2010 Katolickie Gimnazjum im. Ks. Jerzego Popiełuszki)[61].

W 1985 polski kompozytor Andrzej Panufnik, przebywający na emigracji w Wielkiej Brytanii, skomponował Koncert fagotowy dedykowany pamięci ks. Jerzego Popiełuszki[62]. W 1986 brytyjski artysta Muslimgauze wydał płytę Flajelata poświęconą antysowieckim dysydentom, gdzie jeden z utworów – Homily to Popieluszko jest formą adoracji, uczczenia ks. Jerzego Popiełuszki. W 1988 na podstawie wydarzeń związanych z jego śmiercią powstał film Agnieszki Holland Zabić księdza, natomiast w 2009 odbyła się premiera filmu fabularnego Rafała Wieczyńskiego Popiełuszko. Wolność jest w nas. Z filmu pochodzą piosenki Sługa wykonana przez zespół Rewelersi oraz Tylko miłość Violi Brzezińskiej. Powstały także filmy dokumentalne: Jestem gotowy na wszystko (2002, scen. i reż.: Paweł Woldan)[63] i Jak zginął Popiełuszko... (2010, scen. i reż.: Piotr Litka, Przemysław Wojciechowski)[64].

Z okazji 25 rocznicy śmierci Popiełuszki Poczta Polska wydała znaczek z fotografią portretową kapłana, autorstwa Tadeusza Wesołowskiego[65].

Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu monety upamiętniające 25. rocznicę śmierci księdza Jerzego Popiełuszki:

  1. – w dniu 12 października 2009 roku o nominale 2 zł wykonaną stemplem zwykłym ze stopu Nordic Gold
  2. – w dniu 13 października 2009 roku o nominale 37 zł wykonaną stemplem lustrzanym w złocie
  3. – w dniu 13 października 2009 roku o nominale 10 zł wykonaną stemplem lustrzanym w srebrze, z cyrkonią.

W 2010 wyemitowano poświęcony księdzu Popiełuszce pieniądz lokalny – dukat warszawski[66].

Proces beatyfikacyjny[edytuj | edytuj kod]

Pomimo niesłabnącego kultu prywatnego osoby księdza Popiełuszki przez wiele lat nie otwierano procesu beatyfikacyjnego. Nakładały się na to liczne przyczyny, m.in. obawa o oskarżenia o próbę politycznego jego wykorzystywania, trwające procesy zabójców, pojawiające się nowe dokumenty, które wymagały zbadania[67][68]. Istnieje także możliwość, że były próby jego hamowania przez polski aparat państwowy, choćby przez wysuwane sugestie, że zginął on z przyczyn politycznych, a nie za wiarę, co warunkowało wyniesienie zabitego na ołtarze. Pojawiły się one z ust generała Wojciecha Jaruzelskiego już jesienią 1984[69].

Proces beatyfikacyjny księdza Jerzego Popiełuszki oficjalnie otwarto 8 lutego 1997 w kościele pw. św. Stanisława Kostki w Warszawie, a etap diecezjalny procesu zakończono dokładnie cztery lata później[70]. Rozpoczęcie procedury i zamknięcie jej pierwszego etapu w tym terminie uznano za sukces[67]. W trakcie tego etapu przesłuchano 44 świadków. Prace posuwały się szybko dzięki już wtedy dobrze zorganizowanemu archiwum księdza, prowadzonemu przez wolontariuszy z Katarzyną Soborak na czele[68].

3 maja 2001 nastąpiło wszczęcie prac przez Kongregację ds. Kanonizacyjnych. Positio opracowali: ks. Zbigniew Kiernikowski, a następnie ks. Tomasz Kaczmarek[68]. W 2002 Kongregacja wydała dekret o ważności akt procesu[71]. Na początku 2009 na prośbę polskich biskupów papież zgodził się na nadanie sprawie priorytetu i dzięki temu ominięcie 10-letniej kolejki[72][68]. 19 grudnia 2009 Benedykt XVI podpisał dekret o męczeństwie ks. Jerzego Popiełuszki[68]. 15 lutego 2010 metropolita warszawski arcybiskup Kazimierz Nycz ogłosił datę beatyfikacji ks. Jerzego – 6 czerwca 2010, w Święto Dziękczynienia[73][74]. 7 kwietnia 2010 dokonano ekshumacji szczątków ks. Jerzego Popiełuszki w celu pobrania cząstek kości, które staną się relikwiami[75].

Ogłoszenie ks. Jerzego Popiełuszki błogosławionym Kościoła katolickiego odbyło się 6 czerwca 2010 w Warszawie na Placu Piłsudskiego. Mszy świętej beatyfikacyjnej przewodniczył abp Angelo Amato, prefekt Kongregacji ds. Kanonizacyjnych, który w imieniu papieża Benedykta XVI odczytał akt beatyfikacyjny. Wraz z nim mszę beatyfikacyjną koncelebrowało około 100 kardynałów, arcybiskupów i biskupów oraz 1,6 tys. kapłanów[76][77].

Wspomnienie liturgiczne bł. Jerzego Popiełuszki obchodzone jest 19 października.

Najważniejsze daty z życia[edytuj | edytuj kod]

  • 14 września 1947 - Przychodzi na świat w Okopach k. Suchowoli jako syn Władysława i Marianny z d. Gniedziejko.
  • 16 września 1947 - Przyjmuje chrzest w kościele parafialnym w Suchowoli; nadano mu imię Alfons.
  • 14 września 1954 - Rozpoczyna naukę w Szkole Podstawowej w Suchowoli.
  • 24 czerwca 1965 - Po maturze zgłasza się i zostaje przyjęty do Seminarium Metropolitalnego w Warszawie. Studia rozpoczyna we wrześniu.
  • 25 października 1966 - 16 października 1968 -Przebywa w wojsku, w kleryckiej jednostce o zaostrzonym regulaminie w Bartoszycach.
  • 18 kwietnia 1970 - Przechodzi ciężką operację związaną z komplikacjami i zagrożeniem życia.
  • 13 maja 1971 - Zmienia imię (w sposób urzędowy) z Alfonsa na Jerzy.
  • 28 maja 1972 - Przyjmuje święcenia kapłańskie w archikatedrze św. Jana w Warszawie z rąk Sł.Bożego Stefana kardynała Wyszyńskiego.
  • 19 czerwca 1972 - Otrzymuje nominację na wikariusza parafii Świętej Trójcy w Ząbkach.
  • październik 1975 - Zostaje wikariuszem w parafii Matki Bożej Królowej Polski w Aninie.
  • 20 maja 1978 - Zostaje przeniesiony na wikariat do parafii Dzieciątka Jezus na Żoliborzu.
  • 19 lutego 1979 - Otrzymuje nominację na duszpasterza średniego personelu medycznego w Warszawie.
  • 25 maja 1979 - Zostaje przeniesiony do duszpasterstwa przy kościele akademickim św. Anny w Warszawie.
  • 20 maja 1980 - Zostaje rezydentem w parafii św. Stanisława Kostki na Żoliborzu z przeznaczeniem do duszpasterstwa specjalistycznego Służby Zdrowia.
  • 8-29 czerwca 1980 - Odwiedza ciotkę Mary Kalinowski w Stanach Zjednoczonych.
  • 31 sierpnia 1980 - Odprawia Mszę św. dla strajkujących hutników w Hucie Warszawa.
  • 18 lutego 1982 - Odprawia pierwszą Mszę św. za Ojczyznę w kościele św. Stanisława Kostki na Żoliborzu.
  • 30 sierpnia 1983 - W drodze do Gdyni, gdzie, miał wygłosić kazanie, zostaje zatrzymany przez milicję i przetrzymany przez 8 godzin na komisariacie.
  • 12 grudnia 1983 - Przesłuchiwany w prokuraturze w Warszawie. W mieszkaniu ks. Jerzego przy ul. Chłodnej przeprowadzono rewizję, a kapłana przetrzymywano przez dwa dni w areszcie, w Pałacu Mostowskich.
  • 27 grudnia 1983 - Jerzy Urban, rzecznik prasowy rządu, pod pseudonimem Michał Ostrowski publikuje oszczerczy artykuł przeciw ks. Jerzemu, zob. „Express Wieczorny” z 27 XII 1983.
  • 2 stycznia 1984 - Ks. Jerzy na polecenie arcybiskupa Bronisława Dąbrowskiego w 13 punktach zbija zarzuty i insynuacje wysunięte przez Jerzego Urbana.
  • 12 czerwca 1984 - Przesłuchanie ks. Jerzego przez władze bezpieczeństwa w Pałacu Mostowskich w Warszawie, gdzie przedstawiono mu akt oskarżenia.
  • 26 czerwca 1984 - Przesłuchanie ks. Jerzego w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie.
  • 2 lipca 1984 - Wysunięcie przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie, zarzutów, że ks. Jerzy rzekomo „nadużywając funkcji kapłana czyni z kościołów miejsce szkodliwej dla interesów PRL propagandy antypaństwowej, tj o przestępstwo z art. 194 kk w związku z art. 58”.
  • 12 lipca 1984 - Złożenie w Sądzie Rejonowym dla miasta stołecznego Warszawy aktu oskarżenia przeciwko ks. Jerzemu przez wiceprokurator wojewódzką Annę Jackowską.
  • 15 lipca 1984 - Odczytanie w kościele św. Stanisława Kostki komunikatu kapłanów stwierdzającego, że „Ks. Jerzy pracuje w tej parafii, my kapłani współodpowiedzialni za życie duszpasterskie, uważamy za swój obowiązek zaprotestować publicznie przeciwko niesłusznym oskarżeniom, a wiernych wzywamy do modlitwy”.
  • 29 lipca 1984 - Ks. prałat Teofil Bogucki, proboszcz parafii św. Stanisława Kostki w homilii podczas Mszy św. za Ojczyznę bierze w obronę ks. Jerzego przed atakami władz państwowych.
  • 24 sierpnia 1984 - Umorzenie postępowania karnego wobec ks. Jerzego na mocy decyzji Sądu Rejonowego m. st. Warszawy.
  • 26 sierpnia 1984 - Ks. Jerzy wygłasza homilię podczas Mszy św. za Ojczyznę.
  • 9 września 1984 - Ks. Jerzy wygłasza dla robotników homilię w kościele św. Stanisława Kostki, w której protestuje przeciw sugestiom Jerzego Urbana, rzecznika prasowego rządu PRL, „by takich ludzi, jak on wysyłać na banicję”.
  • 12 września 1984 - W gazecie sowieckiej „Izwiestia” ukazuje się artykuł Leonida Toporkowa szkalujący „Solidarność” i ks. Jerzego.
  • 19 września 1984 - W warszawskim tygodniku „Tu i Teraz” ukazuje się oszczerczy atak na osobę ks. Jerzego pt. „Seanse nienawiści” pióra Jerzego Urbana, który posłużył się pseudonimem Jan Rem.
  • 25 września 1984 - W Departamencie MSW w Warszawie odbywa się narada wysokich urzędników nad sposobem „uciszenia” księży „działających na szkodę państwa” (Małkowskiego, Jankowskiego i Popiełuszki).
  • 30 września 1984 - Ks. Jerzy uczestniczy w II pielgrzymce ludzi pracy na Jasną Górę.
  • 9 października 1984 - Urzędnicy MSW podejmują decyzję o likwidacji ks. Jerzego.
  • 13 października 1984 - Ks. Jerzy w towarzystwie Waldemara Chrostowskiego i Seweryna Jaworskiego udaje się do Gdańska. Od kościoła św. Stanisława Kostki cały czas jest śledzony przez Grzegorza Piotrowskiego, Leszka Pękalę i Waldemara Chmielewskiego, którzy jechali za nim.
  • 13 października 1984 - Ks. Jerzy odprawia Mszę św. w kościele św. Brygidy w Gdańsku i wygłasza homilię.
  • 13 października 1984 ok. godz. 24.00 - Koło Ostródy nieudany zamach na życie ks. Jerzego w drodze powrotnej z Gdańska do Warszawy. Sprawcami byli kapitan Grzegorz Piotrowski, Leszek Pękala i Waldemar Chmielewski.
  • 15 października 1984 - Ks. Jerzy przebywa na Jasnej Górze, gdzie odprawia Mszę św. za chorego ks. Teofila Boguckiego, swego proboszcza, który w tym czasie leżał w szpitalu.
  • 19 października 1984 godz.18.00 - Ks. Jerzy prowadzi nabożeństwo różańcowe w kościele Świętych Polskich Braci Męczenników w Bydgoszczy, dokąd udał się samochodem ze swym kierowcą, Waldemarem Chrostowskim.
  • 19 października 1984, ok. godz. 22.00 - W drodze powrotnej do Warszawy, w okolicach miejscowości Przysiek k. Torunia, ks. Jerzy zostaje uprowadzony przez funkcjonariuszy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych: Grzegorza Piotrowskiego, Leszka Pękalę i Waldemara Chmielewskiego. Związany, skatowany bestialsko, wepchnięty do bagażnika samochodu i na tamie włocławskiej - w worku, obciążony kamieniami - wrzucony do Wisły.
  • 30 października 1984 - Odnaleziono ciał ks. Jerzego.
  • 31 października 1984 - Sekcja zwłok ks. Popiełuszki w Zakładzie Medycyny Sadowej w Białymstoku, pod kierunkiem prof. Marii Byrdy i dr. Tadeusza Jóźwika.
  • 2 listopada 1984 - Dekret kard. Józefa Glempa zezwalający na pogrzebanie ks. Jerzego na cmentarzu przykościelnym św. Stanisława Kostki.
  • 2 listopada 1984 - Przywiezienie zwłok ks. Jerzego do kościoła św. Stanisława Kostki w Warszawie, po uroczystym pożegnaniu w Białymstoku.
  • 3 listopada 1984 - Pogrzeb ks. Popiełuszki w grobie przy kościele św. Stanisława Kostki w Warszawie.

Uroczystościom przewodniczył kard. Józef Glemp, metropolita gnieźnieński i warszawski, Prymas Polski. We Mszy św. uczestniczyło 6 biskupów, ponad tysiąc kapłanów i kilkaset tysięcy wiernych z Warszawy i całej Polski.[78]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Można również spotkać się z informacją, że Marianna Popiełuszko urodziła się w 1910. interia.pl/PAP: Setne urodziny matki księdza Jerzego Popiełuszki. interia.pl, 2010-06-01. [dostęp 2010-06-06].

Przypisy

  1. Imię zmienił 13 maja 1971. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 18. ISBN 978-83-7558-255-0.
  2. Datę tę podaje matka Jerzego Popiełuszki. Widnieje ona także w akcie chrztu. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 8. ISBN 978-83-7558-255-0.
  3. Jan Wojnowski (red.) et al.: Wielka encyklopedia PWN. T. XXII. Warszawa: PWN, 2004, s. 60.
  4. Błędnie podawana jest data 23 września. Jan Skórzyński (red.) et al.: Opozycja w PRL. Słownik biograficzny 1956–1989. T. 2. Warszawa: Ośrodek KARTA, 2002, s. 261. ISBN 83-88288-11-3.
  5. Jestem z tego samego rocznika co Papież, 1920. Ale jak Pan Bóg zechce, jeśli taka będzie Jego wola, to może doczekam beatyfikacji księdza Jerzego, cyt. za: Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 7. ISBN 978-83-7558-255-0.
  6. Ewa K. Czaczkowska, Tomasz Wiścicki: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Świat Książki, 2004, s. 61. ISBN 83-7391-682-2.
  7. Milena Kindziuk. Pierwsze seminarium. [w:] Niewygodny świadek prawdy. dodatek do czasopisma „Gość Niedzielny”. nr 22, s. 3 (2010-06-06).
  8. Jan Sochoń: TAMA Opowieść o życiu i męczeństwie księdza Jerzego Popiełuszki. Kraków: WAM, 2010., s. 65. ISBN 978-83-7505-451-4.
  9. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 10–12. ISBN 978-83-7558-255-0.
  10. Zarz. szefa SG nr 0126/Org z 17.10.1966, dostępne w zasobie Centralnego Archiwum Wojskowego.
  11. Bogatyński ślad w życiu księdza Jerzego. „Bogatynia. Biuletyn informacyjny Miasta i Gminy Bogatynia”. Nr 5 (15), s. 14, maj 2010. Urząd Miasta i Gminy Bogatynia. 
  12. Marek Pawelec. Nieznany epizod życia. Księdza Jerzego Popiełuszki studia w KUL. „Przegląd Uniwersytecki”. Nr 1 (123), s. 10–11, styczeń–luty 2010. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. ISSN 0866-9961.  [data dostępu 2010-06-06].
  13. ks. Marek Starowieyski: Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj. vaticanradio.org, 2008-08-31. [dostęp 2009-03-06].
  14. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 63–64, 86. ISBN 978-83-7558-255-0.
  15. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 68, 87. ISBN 978-83-7558-255-0.
  16. IPN ujawnia esbeckie działania wobec ks. Jerzego Popiełuszki. rmf24.pl, 2009-03-25. [dostęp 2010-06-06].
  17. Ksiądz unikał wyjścia z plebanii, zatem wezwanie doręczono proboszczowi, który jednak wyjaśnił, że ksiądz Popiełuszko, jako rezydent parafii, podlega jedynie biskupowi. Biskup Władysław Miziołek odmówił przyjęcia dokumentu, wymawiając się tym, że godzina przesłuchania w nim określona już minęła. Ostatecznie wskutek interwencji szefa Urzędu Spraw Wyznań Adama Łopatki, wezwanie na inny dzień przyjął arcybiskup Bronisław Wacław Dąbrowski.
  18. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 70. ISBN 978-83-7558-255-0.
  19. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 70–71. ISBN 978-83-7558-255-0.
  20. Onet.pl, Piotr Litka: Prowokacja na Chłodnej. onet.pl, 2009-10-22. [dostęp 2009-10-25]. s. 3.
  21. Andrzej Grajewski. Zaszczuty. [w:] Niewygodny świadek prawdy. dodatek do czasopisma „Gość Niedzielny”. nr 22, s. 8 (2010-06-06).
  22. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 72–73, 86. ISBN 978-83-7558-255-0.
  23. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 69–79, 86. ISBN 978-83-7558-255-0.
  24. Jan Żaryn: Aparat represji wobec ks. Jerzego. [w:] Niewygodny świadek prawdy. dodatek do czasopisma „Gość Niedzielny”. nr 22, s. 6–7 (2010-06-06).
  25. Lilia Dudkiewicz. Z ludźmi pracy na Jasnej Górze. „Niedziela”. nr 23, s. 28–29, 2010-06-06. 
  26. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 80, 86. ISBN 978-83-7558-255-0.
  27. 27,0 27,1 Leszek Szymowski: Sowiecki ślad. polskieradio.pl, 2006-12-06. [dostęp 2010-06-06].
  28. Jan Rem w tygodniku „Tu i teraz” (nr 38 z 19 września 1984). Zob. opr. mk/po/mg: Seanse nienawiści. opoka.org.pl. [dostęp 2010-06-06].
  29. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 81. ISBN 978-83-7558-255-0.
  30. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 82. ISBN 978-83-7558-255-0.
  31. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 93. ISBN 978-83-7558-255-0.
  32. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 94. ISBN 978-83-7558-255-0.
  33. Kevin Ruane: Racja Stanu: Zabić księdza. Kraków: Znak, 2008, s. 173. ISBN 978-83-240-1051-6.
  34. Kevin Ruane: Racja Stanu: Zabić księdza. Kraków: Znak, 2008, s. 256–257. ISBN 978-83-240-1051-6.
  35. Kevin Ruane: Racja Stanu: Zabić księdza. Kraków: Znak, 2008, s. 265. ISBN 978-83-240-1051-6.
  36. Leszek Szymowski: Zakazane śledztwa. polskieradio.pl, 2006-11-24. [dostęp 2010-06-06].
  37. Leszek Pietrzak: Nieznana prawda o śmierci ks. Jerzego Popiełuszki. polskatimes.pl, 2008-10-18. [dostęp 2010-06-06].
  38. Leszek Szymowski: Komando generała Kiszczaka. wprost.pl, 2008-11-02. [dostęp 2010-06-06].
  39. Wojciech Czuchnowski: Zabójstwo ks. Popiełuszki: wątpliwości na korzyść morderców z SB. wyborcza.pl, 2008-10-20. [dostęp 2010-06-06].
  40. jak/pra: Czy przyjaciel zdradził księdza Popiełuszkę?. tvn24.pl, 2008-06-08. [dostęp 2010-05-19].
  41. sks/Dz: Kto donosił na ks. Popiełuszkę?. fronda.pl, 2009-02-20. [dostęp 2010-06-06].
  42. Kiszczak walczył o zabójców Popiełuszki. niezalezna.pl, 2009-02-16. [dostęp 2010-06-06].
  43. Łukasz Kurtz, Mirosław Mejaran, Wojciech Sumliński: Kto zdradził ks. Jerzego? cz. I. „Interwencja Extra”, telewizja Polsat, 2005-10-17 [dostęp 2010-06-06].
  44. Mirosław Majeran, Wojciech Sumliński, Łukasz Kurtz. Zbrodnia państwowa. „Wprost”. nr 42/2005 (1194), 2005-10-23.  [dostęp 2010-06-06].
  45. Łukasz Kurtz, Mirosław Mejaran, Wojciech Sumliński: Kto zdradził ks. Jerzego? cz. II. „Interwencja Extra”, telewizja Polsat, 2005-10-24 [dostęp 2010-06-06].
  46. Jacek Kurczewski. Teatr Kiszczaka. „Wprost”. nr 43/2005 (1195), 2005-10-30.  [dostęp 2010-06-06].
  47. Łukasz Kurtz, Mirosław Mejaran, Wojciech Sumliński: Kto zdradził ks. Jerzego? cz. III. „Interwencja”, telewizja Polsat, 2005-11-16 [dostęp 2010-06-06].
  48. Łukasz Kurtz, Mirosław Mejaran, Wojciech Sumliński: Kto zdradził ks. Jerzego? Post scriptum. „Interwencja”, telewizja Polsat, 2006-01-16 [dostęp 2010-06-06].
  49. Leszek Szymowski: Długa ręka SB. polskieradio.pl, 2006-10-18. [dostęp 2010-06-06].
  50. Henryk Piecuch: Dwa strzały. Warszawa: Ex Libris – Galeria Polskiej Książki, 2005. ISBN 83-89913-39-9.
  51. Wojciech Sumliński: Kto naprawdę go zabił?. Warszawa: Rosner & Wspólnicy, 2005. ISBN 83-89217-04-8 (formalnie błędny numer ISBN).
  52. Kto go naprawdę zabił? cz. 1. tvp.pl (arch). [dostęp 2010-06-06].
  53. M.P. z 2010 r. Nr 28, poz. 314
  54. S. Melak, Gwiazda Wytrwałości, usqe ad finem, Warszawa 1997.
  55. 55,0 55,1 awo/maz: Grób ks. Popiełuszki odwiedziło już ponad 18 mln osób. ekai.pl, 2009-10-17. [dostęp 2010-06-06].
  56. Katarzyna Woynarowska. No to Polsko, mamy Błogosławionego!. „Niedziela”. nr 23, s. 6–9, 2010-06-06. 
  57. Historia parafii pw. Św. Trójcy. zabki.x.pl. [dostęp 2009-03-04].
  58. Aneta Nawrot: Częstochowa ma pomnik ks. Jerzego Popiełuszki. czestochowa.gazeta.pl, 2005-09-18. [dostęp 2009-03-06].
  59. Dekret utworzenia parafii pw. bł. Ks. Jerzego Popiełuszki w Lublinie. kuria.lublin.pl, 2010-06-06. [dostęp 2010-06-06].
  60. Strona główna Gimnazjum nr 2 im. ks. Jerzego Popiełuszki. gim2zabki.waw.pl. [dostęp 2009-03-04].
  61. Informacje o Katolickim Gimnazjum im. Ks. Jerzego Popiełuszki w Warszawie. popieluszko.edu.pl. [dostęp 2011-10-23].
  62. Panufnik, Andrzej: Bassoon Concerto (1985) 20' for bassoon and small orchestra (ang.). boosey.com. [dostęp 2009-03-06].
  63. Jestem gotowy na wszystko (pol.). filmpolski.pl. [dostęp 2013-11-03].
  64. Jak zginął Popiełuszko... (pol.). filmpolski.pl. [dostęp 2013-11-03].
  65. Znaczki wprowadzone do obiegu w okresie: 30.09–31.12 2009 r.. poczta-polska.pl. [dostęp 2011-05-02].
  66. Pamiątka beatyfikacji. [w:] Gość Warszawski. dodatek do czasopisma „Gość Niedzielny”. nr 22, s. II (2010-06-06).
  67. 67,0 67,1 Ewa K. Czaczkowska. Kult męczennika. [w:] Niewygodny świadek prawdy. dodatek do czasopisma „Gość Niedzielny”. nr 22, s. 14–15 (2010-06-06).
  68. 68,0 68,1 68,2 68,3 68,4 Artur Stelmasiak. Droga na ołtarze. „Niedziela”. nr 23, s. 10–11, 2010-06-06. 
  69. Antoni Dudek. Hipoteka generała. [w:] Niewygodny świadek prawdy. dodatek do czasopisma „Gość Niedzielny”. nr 22, s. 9 (2010-06-06).
  70. Piotr Chojnacki (red.): Ks. Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2009, s. 18. ISBN 978-83-762-027-0 (formalnie błędny numer ISBN).
  71. Milena Kindziuk: Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Warszawa: Axel Springer Polska, 2009, s. 132–133. ISBN 978-83-7558-255-0.
  72. Bogumił Łoziński: Ksiądz Popiełuszko szybciej świętym. dziennik.pl, 2009-02-04. [dostęp 2009-03-11].
  73. R. Łączny, KAI: Beatyfikacja ks. Popiełuszki 6 czerwca w Warszawie. radiovaticana.org, 2010-02-15. [dostęp 2010-02-15].
  74. tm, PAP, IAR: Abp Nycz: Beatyfikacja Popiełuszki 6 czerwca. gazeta.pl, 2010-02-15. [dostęp 2010-02-15].
  75. AJ/tvn24.pl: Ekshumowano szczątki ks. Popiełuszki. fronda.pl, 2010-04-08. [dostęp 2010-05-18].
  76. Święto Dziękczynienia 5–6 czerwca „Dziękujemy za Ks. Jerzego Popiełuszkę”. popieluszko.centrumopatrznosci.pl, 2010-06-06. [dostęp 2011-02-27].
  77. Beatyfikacja Ks. Jerzego Popiełuszki. popieluszko.net.pl. [dostęp 2011-02-27].
  78. Praca zbiorowa: Beatyfikacja ks. Jerzego Popiełuszki.6 czerwca 2010. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 2010, s. 35-43. ISBN 83-901958-1-X.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]