Ä

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ä ä

Ää (a-umlaut, a z przegłosem) – litera powstała poprzez dodanie dwóch kropek nad łacińską literą A lub a. Występuje w alfabetach języków germańskich (szwedzkiego, niemieckiego), a także m.in. fińskiego, estońskiego, słowackiego. Nie występuje we współczesnym zapisie języka polskiego.

Użycie ä[edytuj | edytuj kod]

znak ä na klawiaturze komputera
  • W języku niemieckim ä to a z przegłosem (niem. Umlaut). A-Umlaut oznacza tam półotwarte [ɛ] (krótkie, np. kräftig lub długie, np. Käse). Dotyczy to wymowy standardowej. W praktyce długa samogłoska [ɛː] zastępowana jest najczęściej przez półprzymknięte [eː]. Inne samogłoski z przegłosem, występujące w języku niemieckim, to ü i ö. Gdy klawiatura komputera lub maszyny do pisania nie zawiera znaku ä, zastępuje się go przez ae, podobnie jak w przypadku zastąpienia ß przez ss.
  • W językach norweskim i szwedzkim a-umlaut stosuje się podobnie jak w niemieckim. W języku norweskim współcześnie zastępowane jest przez Æ.
  • W języku słowackim znak ä nazywany jest a z dwiema kropkami (słow. a s dvoma bodkami). Oznacza /e/ lub /æ/, przy czym ta druga głoska jest zalecana w starannej wymowie, ale rzadka w wymowie standardowej[1][2].
  • W języku fińskim znak ä czyta się jako samogłoskę a przednią (między a i e, ale zasadniczo bliżej a).
  • W slawistycznym alfabecie fonetycznym znak ä oznacza głoskę pośrednią między polskim /a/ a /e/, czyli to co [æ] w IPA.

Wywołanie z klawiatury numerycznej[edytuj | edytuj kod]

  • ä – Alt+132
  • Ä – Alt+142

Przypisy

  1. Navrátil Ladislav, Šimurka Jozef, Pravopis – praktická príručka slovenského pravopisu, Enigma, Nitra 2016, ​ISBN 978-80-8133-057-5​, str. 32
  2. Dalewska-Greń H., Języki słowiańskie, PWN, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-01-12391-8​, str. 30-31