2S4 Tiulpan
| |
| Dane podstawowe | |
| Państwo | |
|---|---|
| Producent | |
| Typ pojazdu |
samobieżny moździerz |
| Trakcja |
gąsienicowa |
| Załoga |
9 |
| Historia | |
| Produkcja |
1971–1989 |
| Dane techniczne | |
| Silnik |
1 silnik wysokoprężny W-59 o mocy 520 KM (382 kW) |
| Poj. zb. paliwa |
500 l |
| Pancerz |
grubość: do 20 mm |
| Długość |
8,50 m |
| Szerokość |
3,20 m |
| Wysokość |
3,20 m (w położeniu marszowym) |
| Masa |
27 500 kg (bojowa) |
| Osiągi | |
| Prędkość |
62 km/h (po drodze) |
| Zasięg pojazdu |
500 km (po drodze) |
| Pokonywanie przeszkód | |
| Brody (głęb.) |
1,00 m |
| Dane operacyjne | |
| Uzbrojenie | |
| 1 moździerz M-240 kal. 240 mm (zapas amunicji – 12 szt.) 1 karabin maszynowy DSzK kal. 12,7 mm (zapas amunicji – 100 szt.) | |
| Użytkownicy | |
Aktualni – kolor niebieski Byli – kolor czerwony ZSRR / Rosja, Czechosłowacja, Irak, Syria | |
2S4 Tiulpan (ros. 2С4 «Тюльпан», pol. Tulipan) – radziecki moździerz samobieżny kalibru 240 mm.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pojazdy produkowane były w latach 1971–1989 w zakładzie Uraltransmasz. Zbudowanych zostało 588 egzemplarzy[1][2].
W Armii Radzieckiej moździerze wchodziły w skład rezerwy Naczelnego Dowództwa[2]. Po rozpadzie ZSRR przejęła je tylko Rosja i w niewielkiej liczbie Kazachstan[2]. 10 wyeksportowano w 1983 roku do Iraku, a 8 w 1988 roku do Czechosłowacji[2]. Istnieją niepotwierdzone informacje o sprzedaży ich do Libii i Syrii[2].
Moździerze wykorzystywane były przez wojska radzieckie i rosyjskie podczas wojny afgańskiej (1979–1989) i II wojny czeczeńskiej (1999–2009)[1].
Na początku 2022 roku armia rosyjska dysponowała etatowo 40 moździerzami 2S4 (po osiem w pięciu dywizjonach), lecz dalsze 403 były składowane w Omsku[3]. Zostały one użyte bojowo wkrótce po rozpoczęciu wojny na Ukrainie[4]. Między innymi używane były do ostrzeliwania kompleksu Azowstal podczas oblężenia Mariupola w kwietniu/maju 2022 roku oraz działań przeciw ukraińskim pozycjom w Donbasie i pod Bachmutem[3]. Stosowały także pociski kierowane laserowo Smielczak, współpracując z dronami (odnotowane użycie w lutym 2024 roku pod Awdijiwką)[3]. Okazało się podczas działań, że stroma trajektoria strzału ułatwia ich ukrycie w terenach zurbanizowanych[3]. Z uwagi jednak na umiarkowany zasięg strzału, moździerze 2S4 musiały być rozmieszczane w pobliżu frontu, a ich konstrukcja powoduje, że odjazd z miejsca strzału zajmuje dość dużo czasu, narażając pojazd na wykrycie[3]. Cechy te były jedną z przyczyn, z których moździerze 2S4 poniosły duże straty – do samego czerwca 2024 roku potwierdzono wizualnie zniszczenie 47 i uszkodzenie trzech[3]. Straty były jednak uzupełniane przez reaktywowanie części składowanych maszyn[3].
Konstrukcja
[edytuj | edytuj kod].JPG)
2S4 ma podwozie gąsienicowe, z silnikiem umieszczonym z przodu pojazdu. Moździerz M-240 jest umieszczony w tylnej części pojazdu i podczas jazdy znajduje się nad kadłubem. W położeniu bojowym moździerz jest przechylany do tyłu i opiera się o opuszczoną na ziemię płytę oporową. Kąt podniesienia lufy wynosi od +50° do +80°[2]. Moździerz 2B8 jest ładowany odtylcowo. Przed wystrzałem hydrauliczne napędy obracają lufę w ten sposób, że możliwe jest dosłanie naboju z jednego z dwóch magazynów bębnowych znajdujących się w tylnej części kadłuba. Po załadowaniu granatu lufa jest podnoszona i łączona z płyta oporową. Czas przejścia z pozycji marszowej do bojowej wynosi 5 minut, a z powrotem do marszowej 10 minut[2]. Szybkostrzelność praktyczna wynosi jeden strzał na 62-77 s.
Z moździerza mogą być wystrzeliwane granaty burzące, kasetowe (z minami PFM-1), przeciwbetonowe, chemiczne (wycofane z uzbrojenia) i jądrowe. Podstawowym jest granat odłamkowo-burzący F-864 o masie 130,7 kg, w tym 31,9 kg materiału wybuchowego, i donośności od 800 do 9650 m, regulowanej przez liczbę ładunków miotających[5]. W stosunku do moździerza holowanego, wprowadzono także granat burzący z dodatkowym napędem rakietowym 3F2 o masie 228 kg i donośności 19 960 m[2]. Wadą granatu z dodatkowym napędem jest zwiększony rozrzut. W jednym magazynie bębnowym mieści się 20 granatów F-864 lub 10 dłuższych 3F2[2]. W 1983 roku wprowadzono pociski naprowadzane laserowo Smielczak w ramach kompleksu broni kierowanej 1K113, obejmujące pocisk odłamkowo-burzący 3F5 i podświetlacz laserowy 1D15 lub 1D20, ustawiany w odległości do 5 km od celu[2]. Opracowano nadto pociski jądrowe 3B4 lub 3B11 z napędem rakietowym o zasięgu 18 km, pociski zapalające Sajda i pociski kasetowe Nerpa[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Russia to upgrade 2S4 Tyulpan 240mm self-propelled mortar armored vehicle. Army Recognition, 2018-02-06. [dostęp 2018-12-08]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Charuk 2024 ↓, s. 16-17
- ↑ a b c d e f g Charuk 2024 ↓, s. 18-19.
- ↑ Adam Świerkowski: Najcięższa rosyjska artyleria. [dostęp 2022-05-22].
- ↑ Charuk 2024 ↓, s. 13, 16.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Andrij Charuk. Ciężkie moździerze M240 i 2S4 oraz ich użycie w wojnie rosyjsko-ukraińskiej. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 7/2024, s. 12-17, lipiec 2024. Warszawa: Magnum X.
- T.J. O’Malley: Artyleria: działa i polowe wyrzutnie rakietowe. Woźniak, R; Kupidura, P (przekład i redakcja naukowa); Hutchins, R. (ilustracje). Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2000. ISBN 83-11-09172-2.
| Czołgi | |
|---|---|
| Działa samobieżne i moździerze | |
| Pojazdy przeciwlotnicze | |
| Samobieżne wyrzutnie rakietowe | |
| Transportery opancerzone | |
| Bojowe wozy piechoty | |
| Pojazdy rozpoznawcze | |
| Samochody ciężarowe | |
| Inne pojazdy | |
| Pociągi pancerne | |
| Konstrukcje doświadczalne i prototypowe | |
| Pojazdy bezzałogowe |
