Dwór w Jasionie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwór w Jasionie
Obiekt zabytkowy nr rej. A/346/60 z 7 marca 1960[1]
Ilustracja
Ruiny dworu w Jasionie (2012)
Państwo  Polska
Miejscowość Jasiona
Adres ul. Główna
Styl architektoniczny późny barok z elementami klasycystycznymi
Inwestor Maksymilian Fragstein i Franciszka Tluck
Ukończenie budowy 1799
Zniszczono 1945, koniec l. 80. XX w.
Odbudowano 1954
Pierwszy właściciel Maksymilian Fragstein i Franciszka Tluck
Kolejni właściciele PGR (od 1954 do l. 80. XX w.)
Położenie na mapie gminy Zbrosławice
Mapa lokalizacyjna gminy Zbrosławice
Dwór w Jasionie
Dwór w Jasionie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dwór w Jasionie
Dwór w Jasionie
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Dwór w Jasionie
Dwór w Jasionie
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Dwór w Jasionie
Dwór w Jasionie
Ziemia50°28′18,14″N 18°40′30,90″E/50,471706 18,675250

Dwór w Jasionie – późnobarokowy dwór z końca XVIII wieku znajdujący się w Jasionie w gminie Zbrosławice; współcześnie ruina. Wpisany do rejestru zabytków województwa śląskiego[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dwór w Jasionie ufundowany został w 1799 roku przez Maksymiliana Fragsteina oraz jego żonę Franciszkę Tluck[2]. W 1880 wokół dworu założono park o powierzchni ok. 2 ha; do dziś znajduje się w nim pomnikowy dąb czerwony o obwodzie 358 cm[3].

Posiadłość została uszkodzona podczas działań wojennych w 1945 roku, gruntownie wyremontowana w 1954. W czasach tzw. Polski Ludowej wykorzystywana przez miejscowe państwowe gospodarstwo rolne. Od końca lat 80. XX wieku dwór jest opuszczony i popadł w ruinę[3].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Ruiny zabudowań gospodarczych w pobliżu dworu (2012)

Budynek wybudowany w stylu późnego baroku z klasycystycznymi detalami. Murowany z cegły, potynkowany, wzniesiony na rzucie prostokąta, dwukondygnacyjny, częściowo podpiwniczony, nakryty był mansardowym dachem z wystawkami[3][4]

Elewacja frontowa siedmioosiowa, z centralnym dwukondygnacjowym ryzalitem, w którym na parterze znajdował się przedsionek, zaś na piętrze kaplica. W elewacji tylnej również obecny ryzalit na osi, przekształcony w wyniku przebudowy w 1954. Układ wnętrz również zmieniony w czasach PRL-u. We wnętrzach obecne były elementy klasycystycznej stolarki[4]. Nad wejściem znajdowała się żeliwna płyta z herbem Fragsteinów i datą budowy; w połowie XX wieku zastąpiona wizerunkiem gołąbka pokoju i datą 1954[5].

Obecnie dwór jest ruiną pozbawioną dachu, stropów oraz wewnętrznych ścian działowych. Z dawnych zdobień elewacji zachowały się jedynie fragmenty kanelowanych lizen w narożnikach oraz prostokątnych obramowań otworów okiennych[4]. Ruinę otacza zaniedbany park oraz zniszczone budynki dawnego folwarku[2][4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Rejestr zabytków nieruchomych w województwie śląskim. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2018-12-31].
  2. a b Rafał Piernikarczyk: Ruina w gąszczu zieleni (pol.). W: Gość Niedzielny [on-line]. gliwice.gosc.pl, 2012-09-06. [dostęp 2019-03-31].
  3. a b c Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XLIV/475/10 Rady Gminy Zbrosławice z dnia 24 czerwca 2010r. - Plan Odnowy Miejscowości Jasiona na lata 2010–2017. bip.zbroslawice.pl, 2010-06-24. [dostęp 2019-03-31].
  4. a b c d Jasiona (pol.). palaceslaska.pl. [dostęp 2019-03-31].
  5. Arkadiusz Kuzio-Podrucki, Mirosław Ogiński: Rezydencje śląskiej Szlachty – Powiat Tarnogórski, Powiat Lubliniecki, Piekary Śląskie, Bytom. Tarnowskie Góry: Stowarzyszenie Artystów Śląskich StAŚ, 2012. ISBN 978-83-936607-0-4.