Dwór Tiele-Wincklerów w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwór Tiele-Wincklerów
w Katowicach
(nieistniejący)
Siedziba dóbr rycerskich Katowice – dwór Tiele-Wincklerów
Siedziba dóbr rycerskich Katowice – dwór Tiele-Wincklerów
Państwo  Polska
Miejscowość Katowice
Typ budynku pałac
Ukończenie budowy 1841
Zniszczono 1976
Właściciel Tiele-Wincklerowie
Plan Kuźnicy Boguckiej z 1823 z zaznaczonym obszarem dworskim, na którym w połowie XIX wieku wybudowano dwór

Dwór Tiele-Wincklerów w Katowicach (niem. Schloss Kattowitz) – nieistniejąca już posiadłość hrabiów Tiele-Wincklerów w Katowicach[1], siedziba Katowickich Dóbr Rycerskich (niem. Rittersgut Kattowitz) oraz Państwa Mysłowickiego (niem. Myslowitz Herrschaft), z uwagi na wyburzenie dworu mysłowickiego w II poł. XIX w. „Zamek” wzniesiony na obszarze dworskim był w istocie pałacem[2]; mieścił się przy dzisiejszej alei Wojciecha Korfantego, w rejonie od północy przylegającym[3] do obecnego Hotelu Katowice.

Dwór został wzniesiony w 1841 jako siedziba hrabiów Tiele-Winckler, posiadających dobra na Górnym Śląsku. Katowice były główną siedzibą tej rodziny. Przed budową pałacu w tym miejscu istniały wcześniejsze zabudowania dworskie. Pałac posiadał piętro oraz poddasze. Od dworu powszechnie zwanego „zamkiem” aleja Wojciecha Korfantego nosiła w latach 1899–1924[4] nazwę Schloßstrasse[5] (niem. Zamkowa), w latach 1924–1939 i w 1945 nazwę ulica Zamkowa. W latach 30. XX wieku w pałacu przebywał Stanisław Ignacy Witkiewicz. Gościł go inżynier Antoni Krahelski. Obiekt zburzono za czasów I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR Zdzisława Grudnia w 1976, choć pierwotnie ówczesne władze planowały zlokalizować w nim Muzeum Powstań Śląskich[6][7][8].

Park z drzewostanem przy pomniku Powstańców Śląskich jest pozostałością po dworskim ogrodzie. W parku (obecnie park Powstańców Śląskich) przed wojną znajdowały się klasycystyczna Świątynia Dumania oraz pomnik ku czci Franza von Wincklera, wzniesiony w 1853 r. według projektu Theodora Kalidego, zniszczone po II wojnie światowej.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, Ewa Chojecka (red.), Muzeum Śląskie, Katowice 2004, ​ISBN 83-87455-77-6​, s. 186.
  2. W języku niemieckim wyraz Schloss (właśc. Palast), z reguły błędnie tłumaczony jako „zamek”, oznacza przeważnie „pałac”. W szczególności dotyczy to rezydencji magnackich na Śląsku, które nazywano Schloss, mimo ich pałacowego charakteru. Zamek o charakterze obronnym to po niemiecku Burg.
  3. Zdjęcie „zamku” z końca lat 1960.
  4. J. Lipońska-Sajdak, Katowice wczoraj. Kattowiz gestern, Gliwice 1995, s. 5.
  5. Alle Straßen bzw. Straßennamen von Kattowitz Deutsch – Polnisch (niem.). www.grytzka-genealogie.de. [dostęp 2011-07-04].
  6. Miasto, którego już nie ma (pol.) www.katowice.gazeta.pl [dostęp 2011-07-04].
  7. Andrzej Plewako: Działalność Kuźnicy Boguckiej w Katowicach. Katowice: Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, 1985, s. 8.
  8. Katowice – Informator, S. Adamczyk (red.), wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 14.

Bibliografia[edytuj]