Zamek Piastowski w Opolu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy zamku w Opolu. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.
Zamek Piastowski w Opolu
Widok zamku od strony stawu zamkowego
Widok zamku od strony stawu zamkowego
Państwo  Polska
Miejscowość Opole
Typ budynku zamek
Styl architektoniczny gotyk, neorenesans
Rozpoczęcie budowy ok. 1217
Ukończenie budowy ok. 1300
Ważniejsze przebudowy XVI w., XIX w., 1904–1906
Zniszczono 1928–1931
Pierwszy właściciel Kazimierz I opolski
Kolejni właściciele Bolko I opolski, Jan II Dobry,
Położenie na mapie Opola
Mapa lokalizacyjna Opola
Zamek Piastowski w Opolu
Zamek Piastowski w Opolu
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Zamek Piastowski w Opolu
Zamek Piastowski w Opolu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek Piastowski w Opolu
Zamek Piastowski w Opolu
Ziemia50°40′02″N 17°55′10″E/50,667222 17,919444
Model Zamku Piastowskiego
Zdjęcie lotnicze zamku w latach 20. XX w.
Zdjęcie lotnicze wieży piastowskiej ok. 1930 r.

Zamek Piastowski w Opoluzamek na Ostrówku w Opolu, którego budowę rozpoczął w 1217 r. książę Kazimierz I opolski na miejscu wcześniejszego grodu Opolan, rozebrany w latach 1928–1931.

Średniowiecze[edytuj]

W miejscu, w którym powstał zamek, znajdował się wcześniej gród plemienia Opolan, którego historia sięga VIII wieku. Badania dendrochronologiczne dowodzą, że w czasach panowania Mieszka I zbudowano tu około 985 roku nowy gród w formie tzw. "grodu piastowskiego" (jednocześnie wraz z budową grodów we Wrocławiu i Legnicy)[1]. W 1228 roku książę Kazimierz I opolski w miejscu grodu rozpoczął budowę murowanego zamku[2]. W XIII w. zamek był rozbudowywany przez Piastów opolskich, w szczególności przez Bolka I opolskiego w latach 1273-1289. W tym czasie powstało palatium, a w połowie XIV wieku wzniesiono zachowaną do dzisiaj Wieżę Piastowską[3][4].

Nowożytność[edytuj]

Zamek był siedzibą Piastów opolskich do śmierci ostatniego przedstawiciela rodu (Jana II Dobrego) w 1532 roku. W 1552 r. w zamku planowała zamieszkać księżna Izabela Jagiellonka, siostra króla polski Zygmunta II Augusta, która otrzymała księstwo opolsko-raciborskie jako zastaw, ale zamek nie nadawał się do zamieszkania. Pod koniec XVI w. zamek został wzbogacony o fortyfikacje, które uczyniły go twierdzą w trakcie wojny 30-letniej. Wskutek oblążeń i późniejszych pożarów stan budynków zamkowych uległ pogorszeniu. Wedle legendy w 1655 r. schronić miał się w nim przed potopem szwedzkim polski król Jan II Kazimierz Waza, jednak w rzeczywistości w związku z tym, że zamek już wtedy popadł w częściową ruinę, monarcha zdecydował się przyjąć zaproszenie grafa Franciszka von Oppersdorffa i zatrzymał się w kamienicy „Pod Lwem”, skąd przeniósł się następnie do zamku Oppersdorffów w Głogówku, gdzie wydał uniwersał wzywający do walki ze Szwedami[5][4].

XIX wiek[edytuj]

W XIX w. obiekt stracił charakter obronny – w latach 1838–1855 rozebrano mury zamkowe, zasypano fosę oraz rozebrano budynek, w którym w XVIII w. mieścił się sąd. W 1860 r. zaadaptowano zamek na potrzeby siedziby rejencji opolskiej, poddając go modernizacji. W 1880 r. poddano remontowi wieżę – otynkowano ją i przykryto stożkowatym hełmem. Obszar wokółzamkowy został przekształcony w park zamkowy, który udostępniono mieszkańcom miasta. W latach 1885–1886 przedłużono skrzydło północne do wieży głodowej[4].

XX wiek[edytuj]

W latach 1904–1906 przebudowano skrzydło północne, a po stronie południowo-zachodniej wzniesiono nowe w stylu neorenesansowym. Dalsze plany modernizacji zostały zarzucone z powodu I wojny światowej[4].

W latach 1928–1931 na mocy decyzji ówczesnego prezydenta rejencji opolskiej i nadprezydenta prowincji górnośląskiej, dra Alfonsa Proskego, rozebrano zamek w związku z fatalnym stanem technicznym. Dzięki ostrym sprzeciwom mniejszości polskiej w Opolu oraz Związku Polaków w Niemczech udało się powstrzymać jedynie rozbiórkę wieży zamkowej tzw. Wieży Piastowskiej – obecnie symbolu Opola[6].

W miejscu zamku postawiono biurowiec, nową siedzibę rejencji, zbudowany wedle projektu architekta Friedricha Lehmanna, oddany do użytku w 1934 roku. Przed budową rozpisano konkurs, a wedle założeń każdy z projektów miał uwzględniać pozostawienie wieży[4]. Obiekt ten stanowi jeden z najwspanialszych przykładów architektury modernistycznej w regionie[potrzebny przypis]. Biurowiec jest własnością Urzędu Wojewódzkiego, a w jego gmachu swoją siedzibę ma także Urząd Marszałkowski.

Podczas budowy obecnego biurowca odsłonięto ślady średniowiecznego grodu; przeprowadzono wówczas jedynie badania ratownicze, natomiast badania wykopaliskowe przeprowadzono w latach 1948–1968 i 1977–1978. Prace stanowiły ważne odkrycie archeologiczne i pozwoliły na ustalenie najstarszych śladów osadnictwa na obszarze wyspy[4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Wacław Korta, Historia Śląska do 1763 roku, wyd. DiG, Warszawa 2003, s. 63, ​ISBN 83-7181-283-3
  2. http://www.naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,400014,wedlug-archeologow-wieza-piastowska-jest-mlodsza-niz-sadzono.html
  3. http://www.naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,400014,wedlug-archeologow-wieza-piastowska-jest-mlodsza-niz-sadzono.html
  4. a b c d e f Urszula Zajączkowska. Zamek piastowski w 1903. „Nowa Trybuna Opolska”, s. 10, 2002-04-23. Pro-Media Sp. z o.o.. Opole: Pro-Media Sp. z o.o.. ISSN 1230-6134 (pol.). [dostęp 2013-03-03]. 
  5. Urszula Zajączkowska: Zamek Piastowski w Opolu. Wydawnictwo MS, 2001. ISBN 83-914161-6-X.
  6. Spotkania z Zabytkami”. 6, s. 21, 2005. 

Bibliografia[edytuj]