Przejdź do zawartości

Krystyna Sienkiewicz (aktorka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Krystyna Sienkiewicz
Ilustracja
Krystyna Sienkiewicz (2004)
Data i miejsce urodzenia

14 lutego 1935
Ostrów Mazowiecka

Data i miejsce śmierci

12 lutego 2017
Warszawa

Zawód

aktorka

Współmałżonek

Włodzimierz Rylski (rozwód),
Andrzej Przyłubski (rozwód)

Lata aktywności

1955–2017

Zespół artystyczny
STS w Warszawie (1957–1964 i
1970–1975),
Teatr Ateneum w Warszawie (1964–1970),
Teatr Syrena w Warszawie (1975–1984)
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Zasłużony dla Warszawy
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa
Krystyna Sienkiewicz, zdjęcie z Haftowanych gałganów (1988)

Krystyna Waleria Sienkiewicz (ur. 14 lutego 1935 w Ostrowi Mazowieckiej, zm. 12 lutego 2017 w Warszawie[1]) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, wykonawczyni piosenki poetyckiej.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Jej rodzina pochodziła spod Grodna[2]. Była córką Edwarda Sienkiewicza i jego żony Anny z domu Berdowskiej[1][3]. Jej ojciec był działaczem społecznym i urzędnikiem, a matka nauczycielką[4]. Miała starszego brata, Ryszarda[4]. We wczesnym dzieciństwie mieszkała w Wąsewie i Zarębach Kościelnych, a podczas okupacji radzieckiej uciekła z rodziną do Goworowa[5]. Jej rodzice nie przeżyli II wojny światowej – ojciec został zamordowany w 1942 w obozie koncentracyjnym Oranienburg, a matka zmarła w 1944 wskutek choroby (doznała skrętu kiszek)[6][7]. Po zakończeniu wojny wraz z bratem została odnaleziona przez Janinę Pieńkowską, stryjeczną siostrę ich ojca[8]. Zamieszkała z ciotką w Szczytnie, a jej brat został w sierocińcu[9]. Od najmłodszych lat była uzdolniona humanistycznie, już jako czteroletnia dziewczynka potrafiła czytać i pisać[10]. Po ukończeniu gimnazjum w Szczytnie i w Liceum Sztuk Plastycznych w Łodzi podjęła studia na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, na której w 1957 obroniła z wyróżnieniem dyplom z projektowania przestrzennego[11].

Ilustrowała teksty w czasopiśmie dla dzieci „Świerszczyk”[12]. W trakcie studiów na ASP tworzyła scenografię dla Studenckiego Teatru Satyryków (STS)[13]. 1 września 1955 zadebiutowała jako aktorka, zastępując chorą koleżankę (Aleksandrę Gustkiewicz) w roli Ewy w spektaklu Szopa betlejemska wystawianym w STS-ie[14][15]. Zebrała przychylne recenzje, a Krzysztof Teodor Toeplitz określił ją „różowym zjawiskiem STS-u”[16]. Wkrótce na stałe dołączyła do STS-u i przez kolejne lata zagrała m.in. w spektaklach: Bardzo starzy oboje, Dobie i państwu, Dziś straszy, Łotrzyce, Kochany panie Ionesco i Solo na perkusji[17]. Występowała także z Janem Tadeuszem Stanisławskim w satyrycznych programach radiowych: Ilustrowany Tygodnik Rozrywkowy i Ilustrowany Magazyn Autorów, a w latach 1958–1966 pojawiała się w programie Kabaret Starszych Panów[18]. Występowała także w spektaklu objazdowym Agnieszki Osieckiej Tingel-tangel[19].

W 1958 zadebiutowała na dużym ekranie epizodyczną rolą w dramacie Wojciecha Jerzego Hasa Pożegnania (1958)[20]. Była dublerką Giulietty Masiny, odtwórczyni roli Gelsominy w filmie Victora Vicasa Jons und Erdme (1959)[21]. Później zagrała epizody m.in. w Jutro premiera (1962) i Godzina pąsowej róży (1963)[20]. Pierwszą większą rolę zagrała w Smarkuli (1963) Leonarda Buczkowskiego[20]. W 1964 zadebiutowała jako aktorka teatralna rolą Krysi Traktorzystki w spektaklu Niech no tylko zakwitną jabłonie (reż. Jan Biczycki) wystawianym w Teatrze Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie[14][22]. Zagrała także w kolejnych sztukach Ateneum: w Ptaku, Śmierci na gruszy, Zmierzchu, Męczeństwie i śmierci Jean-Paula Marata i Lecie[23]. Kontynuowała również karierę filmową, m.in. grając Jankę, przyjaciółkę Joanny (Kalina Jędrusik), w komedii sensacyjnej Jana Batorego Lekarstwo na miłość (1965) i szeregową Anielę w komedii wojennej Rzeczpospolita babska (1969)[20].

Równolegle z karierą aktorską nagrała kilka piosenek, m.in. „Czy te oczy mogą kłamać?” z Bohdanem Łazuką, „Koteczki, pieseczki” z Mieczysławem Czechowiczem oraz „Żaby, ryby i raki” i „Kokaina”[24].

W 1970 odeszła z Teatru Ateneum, a w kolejnych latach grała w teatrach warszawskich: Rozmaitości (1973), Syrena (1975–1984, 2000, 2004), Komedia (1988, 1994), Scena Prezentacje (1994–1995), Na Woli (1995), Rampa na Targówku (2006–2008) oraz w Teatrze Polskim w Poznaniu (1985)[25]. Zagrała również w kilkunastu spektaklach Teatru Telewizji[26].

W 1971 otrzymała Nagrodę Specjalną Jury na 9. Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu[27]. W latach 70. przez pewien czas współprowadziła z Andrzejem Zaorskim program Studio Gama. Wyjechała także do Stanów Zjednoczonych, gdzie występowała dla amerykańskiej Polonii; od tamtej pory regularnie występowała za granicą[28]. Była także jedną z gwiazd programów kabaretowych Olgi Lipińskiej, począwszy od cyklu Gallux Show (m.in. w duecie z Barbarą Wrzesińską jako Siostry Sisters) poprzez kolejne edycje programów: Właśnie leci kabarecik (1974–1977) i Kurtyna w górę (1977–1984)[29]. W 1975 poprowadziła 13. KFPP w Opolu[27]. W słuchowisku radiowym Rodzina Poszepszyńskich Jacka Janczarskiego i Macieja Zembatego często odgrywała rolę panny Ingi, sąsiadki tytułowej rodziny. W serialu zadebiutowała rolą Jadwigi Leśniewskiej w Rodzinie Leśniewskich (1978)[30].

Zagrała nauczycielkę Bożkową, matkę tytułowej bohaterki w serialu Rozalka Olaboga (1985). W 1996 odebrała Nagrodę Artystyczną Polskiej Estrady Prometeusz. Grała Anielę Kaczorowską, matkę Jadwigi Graczyk (Joanna Kurowska) w serialu Graczykowie (1999–2000)[31].

Okazjonalnie zajmowała się tworzeniem grafik, stworzyła ilustracje m.in. do książki Wandy Majerówny „Groszek i Natalia” (1975)[32].

W 2004 w wyniku krwotoku przedsiatkówkowego obu oczu utraciła 85% wzroku[33], ale mimo to nie przerwała pracy zawodowej. Dzięki terapii prof. Ariadny Gierek-Łapińskiej stan jej wzroku znacznie się poprawił[34]. Od 2007 występowała w śpiewogrze Klimakterium... i już[35]. W 2008 uległa kontuzji, a wskutek złamania prawej ręki zachorowała na zespół Sudecka[36]. Od 2010 grała w spektaklach w reż. Dariusza Taraszkiewicza: Zamknięty świat, Kwartet oraz Harold i Matylda[37].

W październiku 2015 nakładem Wydawnictwa Marginesy ukazała się biografia aktorki pt. „Krystyna Sienkiewicz. Różowe zjawisko” autorstwa Grzegorza Ćwiertniewicza.

W 2014 doznała udaru mózgu[38], a rok później zdiagnozowano u niej czerniaka oka[38]. Zmarła 12 lutego 2017 w jednym z warszawskich szpitali na skutek komplikacji spowodowanych infekcją układu oddechowego[39][40]. Została pochowana 21 lutego w kolumbarium na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (Q kolumb. 7-2-8)[41] i zgodnie z jej wolą, uroczystości miały charakter świecki[42][43].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Jej pierwszym mężem był piosenkarz Włodzimierz Rylski; świadkami na ich ślubie byli Agnieszka Osiecka i Jeremi Przybora[44]. Rozwiodła się z mężem po roku małżeństwa[45]. Następnie wyszła za aktora i asystenta reżysera Andrzeja Przyłubskiego[46], z którym miała adoptowaną córkę Julię i z którym rozwiodła się po 14 latach małżeństwa[47]. Bratankiem aktorki jest lekarz i muzyk Kuba Sienkiewicz[48].

Od 1985 mieszkała przy ul. Płatniczej 35/37 na warszawskich Bielanach[49][50]. W grudniu 1991 otworzyła butik z ręcznie robionymi gadżetami na warszawskim Żoliborzu[51]. Była prezesem fundacji 120-lecia Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami[52].

Filmografia

[edytuj | edytuj kod]
Filmy fabularne
Rok Tytuł Rola Ocena
1958Pożegnaniaprostytutka z papierosem–
1959Inspekcja pana Anatoladziewczyna w klubie parodiująca Giuliettę Masinę–
1962Jutro premieraekspedientka w kwiaciarni–
1963SmarkulaJulka Wronicz, siostra Jurka, koleżanka Krysi–
1963Godzina pąsowej różykoleżanka Karola; wnuczka na plaży–
1965Lekarstwo na miłośćJanka, przyjaciółka JoannyFilmweb.pl 8.5/10 gwiazdek
1967Zwariowana nocsłużąca CesiaFilmweb.pl 8/10 gwiazdek
1967To jest twój nowy synAlaFilmweb.pl 8/10 gwiazdek
1967Paryż – Warszawa bez wizyradiotelegrafistka Zula–
1967Dziadek do orzechówFilmweb.pl 7.5/10 gwiazdek
1969Rzeczpospolita babskaszeregowy AnielaFilmweb.pl 8.5/10 gwiazdek
1971MotodramaKrysia, sekretarka klubu sportowego, narzeczona JackaFilmweb.pl 7.5/10 gwiazdek
1971Milion za Lauręczłonek komisji w telewizjiFilmweb.pl 7/10 gwiazdek
1980Rodzina Leśniewskichmama Jadwiga LeśniewskaFilmweb.pl 8.5/10 gwiazdek
2006Bezmiar sprawiedliwościoburzona kobieta w restauracji–
Seriale telewizyjne
1964Barbara i Janrobotnica w zakładach im. Róży Luksemburg (odc. 1)–
1968Klub profesora TutkiWeronika (odc. 6); „interesująca” aktorka (odc. 7)–
1978Rodzina Leśniewskichmama Jadwiga LeśniewskaFilmweb.pl 8/10 gwiazdek
1984Rozalka Olaboganauczycielka Bożkowa, mama RozalkiFilmweb.pl 9/10 gwiazdek
1988Mistrz i Małgorzatapisarka Karaulina, członkini Massolitu–
1989Paziowiekucharka Serczykowa–
1998Z pianką czy bezbabcia klozetowa Tola (odc. 8 i 9)–
1999–2000Graczykowiebabcia AnielaFilmweb.pl 7/10 gwiazdek
2002Na dobre i na złepani Regina (odc. 96)–
2004Daleko od noszymatka Kidlera (odc. 39)–
2005Anioł Stróżciotka Krystyna (odc. 11)–
2006Egzamin z życiakobieta w kawiarni (odc. 46)–
2006Hela w opałachLusia, prababcia dzieci Heleny (odc. 11)–
2006Ale się kręciMatylda, ciotka MagdyFilmweb.pl 7/10 gwiazdek
2006Bezmiar sprawiedliwościoburzona kobieta w restauracji (odc. 3)–
2007Codzienna 2 m. 3w roli samej siebie (odc. 47)–
2013Na dobre i na złepani Łucja, pierwsza pacjentka Oli (odc. 518)–
2014LekarzeZofia Grzelak (odc. 52)–

Role teatralne

[edytuj | edytuj kod]
Odcisk dłoni Krystyny Sienkiewicz w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach
Grób Krystyny Sienkiewicz na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie
Role teatralne
Rok Tytuł Rola Teatr
1964Niech no tylko zakwitną jabłonieKrysia TraktorzystkaTeatr Ateneum w Warszawie
1965PtakMarysia
1966Śmierć na gruszynieznajomy
1967ZmierzchKłasza Zubariewa/Sąsiadka
1968LatoLusia
1971Sobie i państwuOna/ŻonaStudencki Teatr Satyryków w Warszawie
1974ŁotrzyceWaleriaTeatr Rozmaitości w Warszawie
1985Wyspy GalapagosKrysiaTeatr Polski w Poznaniu
1995Nunsensesiostra Mary AmnezjaTeatr na Woli w Warszawie
2008Klimakterium i jużKrychaTeatr Rampa w Warszawie
2011Zamknięty światLucynaTeatr Impresaryjny Finestra w Warszawie
2013Harold i MatyldaMatyldaTeatr Komedia w Warszawie

Twórczość literacka

[edytuj | edytuj kod]
Książki
Rok Tytuł Data wydania Wydawnictwo Ocena
1988Haftowane gałgany1988Młodzieżowa Agencja WydawniczaLubimyczytac.pl 6.5/10 gwiazdek
Merlin.pl 4/5 gwiazdek
Gandalf.com.pl 5/6 gwiazdek
Biblionetka.pl 4.5/6 gwiazdek
1997...zgadnij z kim leżę1.01.1997Instytut Wydawniczy „Świadectwo”Lubimyczytac.pl 5.5/10 gwiazdek
2013Cacko5.03.2013Prószyński i S-kaLubimyczytac.pl 6.5/10 gwiazdek
Ceneo.pl 5/5 gwiazdek
Empik.com 4.5/5 gwiazdek
2016Skrawki22.11.2016Prószyński i S-kaLubimyczytac.pl 7/10 gwiazdek
Gandalf.com.pl 5/6 gwiazdek

Dyskografia

[edytuj | edytuj kod]
Albumy
Rok Tytuł Data wydania Wydawca Ocena
2002Kiedyś byłam lalką[53]1.01.2002EMI Music PolandEmpik.com 5/5 gwiazdek

Ordery i odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Nagrody

[edytuj | edytuj kod]
  • Nagroda Specjalna Jury IX Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu (1971)[59]
  • Prometeusz – Nagroda Artystyczna Polskiej Estrady za szczególne osiągnięcia dla sztuki estradowej (1996)
  • II miejsce na Przeglądzie Teatralno-Kabaretowym Letniej Sceny Forum w Łodzi (2009)

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 Krystyna Sienkiewicz. rejestry-notarialne.pl.
  2. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 13.
  3. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 14.
  4. 1 2 Sienkiewicz 2013 ↓, s. 15.
  5. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 17–18.
  6. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 18–20.
  7. ↑ Mój brat chciał mnie zabić. se.pl, 2009-12-21. [dostęp 2017-02-12].
  8. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 20–21.
  9. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 21–22, 52.
  10. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 15, 27.
  11. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 22, 30–31, 35, 50.
  12. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 32.
  13. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 45.
  14. 1 2 Tomasz Raczek: Karuzela z madonnami. Instytut Wydawniczy Latarnik, 2003, s. 282. ISBN 83-917-891-2-8.
  15. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 45–47.
  16. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 47.
  17. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 48–50, 54, 76–77.
  18. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 51, 59.
  19. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 154.
  20. 1 2 3 4 Sienkiewicz 2013 ↓, s. 143.
  21. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 64–66.
  22. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 73–74, 187.
  23. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 74–75.
  24. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 162–163.
  25. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 77–78.
  26. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 78.
  27. 1 2 Sienkiewicz 2013 ↓, s. 163.
  28. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 225.
  29. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 113.
  30. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 149.
  31. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 152.
  32. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 34.
  33. ↑ Życiowa tragedia Krystyny Sienkiewicz [online], Onet.pl, 17 lutego 2004 [dostęp 2004-02-17] [zarchiwizowane z adresu 2015-12-27] (pol.).
  34. ↑ Mała Krysia, ale duża Sienkiewicz. Rozmowa z aktorką Krystyną Sienkiewicz. dziennikbaltycki.pl, 2012-09-21. [dostęp 2016-12-26].
  35. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 78–84, 172, 187.
  36. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 187–190.
  37. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 163–164.
  38. 1 2 Krystyna Sienkiewicz nie żyje. Znana aktorka miała 81 lat. wyborcza.pl. [dostęp 2017-02-16].[martwy link]
  39. ↑ Pogrzeb Krystyny Sienkiewicz. Kiedy i gdzie odbędzie się ceremonia?. [w:] „Super Express” [on-line]. se.pl, 2017-02-15. [dostęp 2017-02-15].
  40. ↑ Nie żyje Krystyna Sienkiewicz. tvp.info, 2017-02-12. [dostęp 2017-02-12].
  41. ↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  42. ↑ Pogrzeb Krystyny Sienkiewicz. Tak żegnała ją rodzina, przyjaciele i fani. W Warszawie odbył się pogrzeb uwielbianej artystki. wp.pl. [dostęp 2017-02-21].
  43. ↑ Krystyna Sienkiewicz spoczęła na Powązkach Wojskowych. film.interia.pl. [dostęp 2017-02-21].
  44. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 89–93, 110.
  45. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 93.
  46. ↑ Tygodnik Życie na Gorąco nr 28, 9 lipca 2015, s. 4 i 5.
  47. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 88, 95–100, 122.
  48. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 33, 37.
  49. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 9, 124–137.
  50. ↑ Żegnają Cię Bielany. Gdzie pod kasztanem siedział kot. [online], Nasze Bielany [dostęp 2021-02-20] (pol.).
  51. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 140.
  52. ↑ Sienkiewicz 2013 ↓, s. 205.
  53. ↑ Krystyna Sienkiewicz – Kiedyś Byłam Lalką. discogs.com. [dostęp 2017-02-13]. (ang.).
  54. ↑ M.P. z 2004 r. Nr 6, poz. 107 „za wybitne zasługi w działalności na rzecz rozwoju studenckiego ruchu kulturalnego”.
  55. ↑ Spotkanie twórców i artystów polskiej estrady. „Nowiny”. 146, s. 2, 2 lipca 1979.
  56. ↑ Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis [online], Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [dostęp 2025-05-15].
  57. ↑ Gloria Artis dla Kabaretu Pod Egidą [online], iap.pl, 18 kwietnia 2007 [dostęp 2026-04-07].
  58. ↑ Krystyna Sienkiewicz Zasłużona dla m.st. Warszawy [online] [dostęp 2025-05-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-12-02].
  59. ↑ Krystyna Sienkiewicz nie żyje MKiDN - 2017 [online] [dostęp 2025-05-15].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Krystyna_Sienkiewicz_(aktorka)&oldid=79991362”