Ronald Fisher

Ronald Fisher
Pełne imię i nazwisko	Ronald Aylmer Fisher
Data i miejsce urodzenia	17 lutego 1890 ; Londyn
Data i miejsce śmierci	29 lipca 1962 ; Adelaide
Zawód, zajęcie	genetyk, statystyk
Narodowość	brytyjska
Alma Mater	Gonville and Caius College
Uczelnia	London School of Economics, University of Cambridge
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Ronald Aylmer Fisher (ur. 17 lutego 1890 w Londynie, zm. 29 lipca 1962 w Adelaide) – brytyjski genetyk i statystyk^[1]. Laureat Medalu Guya (1946) i Medalu Copleya (1955).

Życiorys

Ukończył Gonville and Caius College na Uniwersytecie Cambridge.

Był profesorem eugeniki London School of Economics (1933–1943) i profesorem genetyki Uniwersytetu w Cambridge (1943–1957) oraz członkiem Towarzystwa Królewskiego w Londynie. Anders Hald określił go jako „geniusza, który niemalże sam stworzył podstawy współczesnej statystyki”, zaś Richard Dawkins jako „największego ze spadkobierców Darwina”.^[2]

Długoletnim przyjacielem i zarazem zięciem Fishera był inny wybitny statystyk George Box^[3].

Statystyka

Ronald Fisher stworzył m.in. statystyczną metodę największej wiarygodności (ang. maximum likelihood), analizę wariancji (ANOVA) oraz liniową analizę dyskryminacyjną. Współtworzył twierdzenie Fishera-Tippetta-Gniedenki i test Fishera-Snedecora. Odkrył (niezależnie od Waltera Behrensa) problem Behrensa-Fishera oraz rozkład Behrensa-Fishera. Był twórcą dokładnego testu Fishera oraz współtwórcą (obok Edwina Pitmana) testu permutacyjnego Fishera-Pitmana^[4].

W latach 1919–1933 opracowywał wyniki doświadczeń prowadzonych w Stacji Eksperymentalnej Rothamsted koło Harpenden. Był jednym z twórców nowoczesnej statystyki matematycznej, zajmował się metodami weryfikacji hipotez za pomocą metod statystycznych, m.in. w antropologii, genetyce, ekologii^[1]. Autor Statistical Methods for Research Workers (1925), Statistical Methods and Scientific Inference (1956).

Nowoczesna synteza ewolucyjna

Wraz z J.B.S.Haldane'm i Sewallem Wrightem, uważany za jednego z matematycznych twórców nowoczesnej syntezy ewolucyjnej^[5] opartej na formalizmach genetyki populacji i dyskretnej jednostce dziedzicznej (genie) w puli genowej.

Na gruncie biologii ewolucyjnej zaproponował wyjaśnienie doboru płciowego tzw. hipotezą atrakcyjnych synów^[6].

Zaproponował też model wyjaśnienie proporcji płci w populacji tj. zasadę Fishera (Fisher's prinicple, sex ratio model): przewagę proporcji płci 1:1 w przyrodzie można wyjaśnić poprzez działanie doboru naturalnego zależnego od częstości. Płeć rzadsza w populacji uzyskuje większy sukces reprodukcyjny, ponieważ jej przedstawiciele mają większe szanse na znalezienie partnera. W rezultacie selekcja faworyzuje osobniki produkujące potomstwo tej rzadszej płci, aż do wyrównania proporcji płci w populacji^[7].

Zobacz też

Przypisy

1 2 TadeuszT. Nowak TadeuszT. (red.), Oksfordzki słownik biograficzny, Warszawa: Bertelsmann Media, 1999, s. 151, ISBN 83-7227-109-7 (pol.).
↑ potrzebne źródło
↑ Julian Champkin, George Box, (1919-2013): a wit, a kind man and a statistician, "Significance".
↑ Szkutnik, T., & Wójciak, M. (2014). Metody nieparametryczne jako podstawa estymacji modeli ekonometrycznych z odstającymi obserwacjami. "Studia Ekonomiczne", (193), 88-111.
↑ Przygody biologii ewolucyjnej z dziedzicznością | Tygodnik Powszechny [online], www.tygodnikpowszechny.pl, 4 grudnia 2017 [dostęp 2026-05-04] .
↑ Fisher R. A., 1930. The genetical theory of natural selection. Clarendon Press, London.
↑ J.J. Kozłowski J.J., Anizogametyczność, hermafrodytyzm, rozdzielnopłciowość i ewolucyjnie stabilny stosunek płci., „Kosmos”, 47 (2), 18 stycznia 1998, s. 175–182, ISSN 2658-1132 [dostęp 2026-05-04] .

Linki zewnętrzne

John J. O’Connor; Edmund F. Robertson: Ronald Fisher w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)
Fisher, Ronald Aylmer (ang.), Encyclopedia of Mathematics, encyclopediaofmath.org [dostęp 2025-04-23].

[OSB-1] 1 2 TadeuszT. Nowak TadeuszT. (red.), Oksfordzki słownik biograficzny, Warszawa: Bertelsmann Media, 1999, s. 151, ISBN 83-7227-109-7 (pol.).

[2] trzebne źródło

[3] Julian Champkin, George Box, (1919-2013): a wit, a kind man and a statistician, "Significance".

[4] Szkutnik, T., & Wójciak, M. (2014). Metody nieparametryczne jako podstawa estymacji modeli ekonometrycznych z odstającymi obserwacjami. "Studia Ekonomiczne", (193), 88-111.

[5] Przygody biologii ewolucyjnej z dziedzicznością | Tygodnik Powszechny [online], www.tygodnikpowszechny.pl, 4 grudnia 2017 [dostęp 2026-05-04] .

[6] Fisher R. A., 1930. The genetical theory of natural selection. Clarendon Press, London.

[7] J.J. Kozłowski J.J., Anizogametyczność, hermafrodytyzm, rozdzielnopłciowość i ewolucyjnie stabilny stosunek płci., „Kosmos”, 47 (2), 18 stycznia 1998, s. 175–182, ISSN 2658-1132 [dostęp 2026-05-04] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

1901–1909	1901: W.E. Ayrton, W.T. Blanford 1902: E.A. Sharpey-Schafer, H. Lamb 1903: D. Gill, H.T. Brown 1904: D. Bruce, W. Burnside 1905: C.S. Sherrington, J.H. Poynting 1906: A.G. Greenhill, D.H. Scott 1907: E.H. Hobson, R.H. Traquair 1908: H. Head, J. Milne 1909: A. Love, R. Ross
1910–1919	1910: F.O. Bower, J. Joly 1911: G. Chrystal, W.M. Bayliss 1912: G.E. Smith, W.M. Hicks 1913: E.H. Starling, H.B. Dixon 1914: E.W. Brown, W.J. Sollas 1915: J. Larmor, W.H. Rivers 1916: H.M. Macdonald, J.S. Haldane 1917: A.S. Woodward, J. Aitken 1918: A. Fowler, F.G. Hopkins 1919: J.H. Jeans, J.B. Farmer
lata 20.	1920: G.H. Hardy, W. Bateson 1921: F.W. Dyson, F. Blackman 1922: C.T.R. Wilson, J. Barcroft 1923: C.G. Martin, W.N. Shaw 1924: D. Clerk, H.H. Dale 1925: A.C. Seward, W.H. Perkin Jr 1926: A.V. Hill, W.B. Hardy 1927: J.C. McLennan, T. Lewis 1928: A.S. Eddington, R. Broom 1929: J.E. Littlewood, R. Muir
lata 30.	1930: J.E. Marr, O.W. Richardson 1931: R. Glazebrook, W.H. Lang 1932: E. Mellanby, R. Robinson 1933: G.I. Taylor, P.P. Laidlaw 1934: E.D. Adrian, S. Chapman 1935: A. Harker, C.G. Darwin 1936: E.S. Goodrich, R.H. Fowler 1937: A.H.R. Buller, N.V. Sidgwick 1938: F.W. Aston, R.A. Fisher 1939: D. Keilin, P.A.M. Dirac
lata 40.	1940: F.H.A. Marshall, P.M.S. Blackett 1941: E. Kennaway, E.A. Milne 1942: W.W.C. Topley, W.N. Haworth 1943: E.B. Bailey, H.S. Jones 1944: C.R. Harington, D. Brunt 1945: E.J. Salisbury, J.D. Bernal 1946: C.D. Darlington, W.L. Bragg 1947: F.M. Burnet, C.N. Hinshelwood 1948: J. Gray, H. Jeffreys 1949: R.A. Peters, G.P. Thomson
lata 50.	1950: C.F.A. Pantin, E.V. Appleton 1951: H. Florey, I. Heilbron 1952: F. Bartlett, C.K. Ingold 1953: P. Fildes, N.F. Mott 1954: H.A. Krebs, J.D. Cockcroft 1955: V. Wigglesworth, A. Todd 1956: O.T. Jones, D.M.C. Hodgkin 1957: F.G. Gregory, W.V.D. Hodge 1958: A.L. Hodgkin, H. Massey 1959: P.B. Medawar, R. Peierls
lata 60.	1960: R. Cameron, B. Lovell 1961: W.L.G. Clark, C.F. Powell 1962: J.C. Eccles, S. Chandrasekhar 1963: H.H. Read, R. Hill 1964: F. Brambell, M.J. Lighthill 1965: H.C. Husband, J.C. Kendrew, R.A. Lyttleton 1966: C. Cockerell, F. Yates, J.A. Ratcliffe 1967: J. Hutchinson, J.Z. Young, C.E. Tilley 1968: G. Roberts, W.T.J. Morgan, M.F. Atiyah 1969: C.W. Oatley, F. Sanger, G.E.R. Deacon
lata 70.	1970: J.F. Baker, W.A.H. Rushton, K.C. Dunham 1971: P.E. Kent, M. Perutz, G. Herzberg 1972: W.B. Lewis, F. Crick, D. Barton 1973: E.P. Abraham, R.R. Porter, M. Ryle 1974: S. Brenner, G. Edwards, F. Hoyle 1975: B. Wallis, D.C. Phillips, E. Bullard 1976: A. Walsh, J.L. Gowans, J.W. Cornforth 1977: J.B. Adams, H.E. Huxley, P. Hirsch 1978: T. Kilburn, R.A. Gregory, A. Salam 1979: V.E. Cosslett, H.W. Kosterlitz, C. Frank
lata 80.	1980: J.P. Wild, H. Harris, D. Wilkinson 1981: R. Riley, M.L. Vogt, G. Wilkinson 1982: C. Milstein, W. Hawthorne, R.H. Dalitz 1983: D.J. Bradley, W.S. Feldberg, J. Kingman 1984: A.L. Cullen, M. Lyon, A. Battersby 1985: J. Argyris, J.B. Gurdon, R. Penrose 1986: E. Ash, R. Doll, R. Richards 1987: G.V.R. Born, E.J. Denton, F. Graham-Smith 1988: H. Barlow, W. Watkins, G. Batchelor 1989: J. Vane, D. Weatherall, J.C. Polanyi
lata 90.	1990: O.C. Zienkiewicz, A. McLaren, M. Berry 1991: J. Mason, M. Berridge, D. McKenzie 1992: D. Tabor, M.A. Epstein, S. Donaldson 1993: R. Hill, H. Barlow, V. Heine 1994: S. Moncada, E. Mansfield, S. Chandrasekhar 1995: D. Metcalf, P. Nurse, R.J. Williams 1996: R. Hinde, J. Heslop-Harrison, A. Wiles 1997: G. Eglinton, J.M. Smith, D.H. Perkins 1998: E. Southern, R. Miledi, D.C. Bradley 1999: J.F. Davidson, P.D. Wall, A. Howie
rok 2000	T. Berners-Lee, G. Burnstock, K.U. Ingold