Socjalizm w jednym kraju

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Socjalizm w jednym kraju – koncepcja rozwoju komunizmu stworzona w 1925 przez Nikołaja Bucharina na użytek ideologii stalinowskiej, zakładająca budowę systemu komunistycznego jedynie w granicach Związku Radzieckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Teoria socjalizmu w jednym kraju była bezpośrednią reakcją na klęskę próby przeniesienia w latach 1917-1921 rewolucji bolszewickiej do zachodniej Europy. Pomimo krótkotrwałych sukcesów w niektórych krajach (przede wszystkim Niemcy i Węgry), próby wywołania rewolucji kończyły się niepowodzeniem i rewolucyjne rządy upadały po kilku miesiącach.

Pod koniec 1924 Józef Stalin dokonał gwałtownej i radykalnej rewizji marksizmu-leninizmu, zakładającej światową rewolucję, ogłaszając koncepcję budowy socjalizmu w jednym kraju. Zasady nowej doktryny sformułował w kwietniu 1925 Nikołaj Bucharin.

Zgodnie z hasłem budowy socjalizmu w jednym kraju, rząd radziecki powoli przestawał wspierać Międzynarodówkę Komunistyczną i odszedł od utrzymywania partii komunistycznych w innych krajach.

Krytyka i reakcja[edytuj | edytuj kod]

Doktryna socjalizmu w jednym kraju wywołała krytykę ze strony Zinowjewa i Trockiego, i w konsekwencji rozłam w partii. Trockiści uznali tę doktrynę za odejście od marksistowsko-leninowskiej koncepcji internacjonalizmu i światowej rewolucji.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Stalin rozumiał, że budowa ZSRR jako mocarstwa wymaga najpierw przekształcenia państwa rolniczego w kraj uprzemysłowiony. Nastąpiło odejście od NEP-u i gwałtowny rozwój radzieckiej gospodarki poprzez plany pięcioletnie. Stąd kolektywizacja rolnictwa i budowa wielkich inwestycji przy wykorzystaniu przymusowej pracy więźniów politycznych. Doktryna doprowadziła do spadku jakości życia obywateli ZSRR i klęsk głodu, przy jednoczesnym wzroście produkcji przemysłowej.