Andriej Grieczko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andriej Antonowicz Grieczko
Андрей Антонович Гречко
Popiersie marsz. Andrieja Grieczki w Dukli
Popiersie marsz. Andrieja Grieczki w Dukli
Marszałek Związku Radzieckiego Marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia 17 października 1903
wieś Gołodajewka, Rosja
Data i miejsce śmierci 26 kwietnia 1976
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 19191976
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska dowódca: 1 Armii Gwardii, Grupy Wojsk Radzieckich w Niemczech, Kijowskiego OW, naczelny d-ca Wojsk Lądowych RKKA i Zjednoczonych Sił Zbrojnych Państw Stron Układu Warszawskiego, Minister Obrony ZSRR
Główne wojny i bitwy wojna domowa w Rosji,
II wojna światowa,
Wielka Wojna Ojczyźniana
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Bohatera Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej
Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy (ZSRR) Order Suworowa I klasy (ZSRR)Order Suworowa II klasy (ZSRR) Order Kutuzowa I klasy (ZSRR) Order Kutuzowa I klasy (ZSRR) Order Bohdana Chmielnickiego I klasy Order Bohdana Chmielnickiego I klasy Order "Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR" III klasy Medal za Obronę Kaukazu Medal za Zdobycie Berlina Medal 100-lecia urodzin Lenina Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 30-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal "20 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "30 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "40 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "50 lat Radzieckich Sił Zbrojnych"
Order Klementa Gottwalda (Czechosłowacja) Krzyż Wielki Orderu Wojennego Virtuti Militari (Polska) Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu II klasy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Andriej Antonowicz Grieczko (Greczko) (ros. Андрей Антонович Гречко, ur. 17 października 1903 we wsi Gołodajewka, zm. 26 kwietnia 1976 w Moskwie) – radziecki dowódca, Marszałek Związku Radzieckiego (1955), naczelny dowódca Wojsk Lądowych RKKA, naczelny dowódca Zjednoczonych Sił Zbrojnych Państw Stron Układu Warszawskiego (1960–1967), Minister Obrony ZSRR (1967–1976), członek Komitetu Centralnego KPZR, członek Biura Politycznego KC KPZR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8. i 9. kadencji, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1958, 1973) i Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (1969).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 17 października 1903 we wsi Gołodajewka (obecnie wieś Kujbyszewo w obwodzie rostowskim), w rodzinie chłopskiej. Do Armii Czerwonej wstąpił w 1919, uczestniczył w wojnie domowej w składzie 11 dywizji kawalerii I Armii Konnej Budionnego. Czerwonoarmista (szeregowiec) – do września 1921, następnie dowódca plutonu – do kwietnia 1930, dowódca szwadronu – do kwietnia 1932. Następnie pełnił służbę na stanowiskach sztabowych – do maja 1938, dowodził pułkiem kawalerii – do października 1938, był szefem sztabu specjalnej dywizji kawalerii w Białoruskim Okręgu Wojskowym – do rozpoczęcia wojny ZSRR z Rzeszą Niemiecką. Brał udział w agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 w składzie Frontu Białoruskiego. Ukończył Oficerską Szkołę Kawalerii w 1926, Akademię Wojskową im. Michaiła Frunzego w 1936 i Akademię Sztabu Generalnego w 1941.

W czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941–1945 dowodził 34 Dywizją Kawalerii, od stycznia 1942 – 5 Korpusem Kawalerii na Froncie Południowym. Od stycznia do sierpnia 1942 dowódca 12 Armii, która broniła Donbasu i północnego Kaukazu, od września do grudnia 1942 dowodził 47 i 18 Armiami na kierunku noworosyjskim. Od stycznia do listopada 1943 dowódca 56 Armii, która wyzwoliła północny Kaukaz. Od listopada 1943 zastępca dowódcy, a od grudnia 1943 dowódca 1 Armii Gwardii biorącej udział w wyzwalaniu Ukrainy, Czechosłowacji i Polski; położył szczególne zasługi w wyzwalaniu ziemi krakowskiej.

W latach 1945–1953 dowódca Kijowskiego Okręgu Wojskowego, a od 12 maja 1953 do 1957 naczelny dowódca Grupy Wojsk Radzieckich w Niemczech. Od 12 listopada 1957 I zastępca ministra obrony ZSRR i naczelny dowódca Wojsk Lądowych RKKA, od 7 kwietnia 1960 I zastępca ministra obrony do spraw ogólnych, a od lipca 1960 do 1967 I zastępca ministra obrony i jednocześnie naczelny dowódca Zjednoczonych Sił Zbrojnych Państw Stron Układu Warszawskiego. Od 12 kwietnia 1967 minister obrony ZSRR.

Od 1928 Członek RKP(b), od 1961 członek Komitetu Centralnego KPZR, od 1973 członek Biura Politycznego KC KPZR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR od 2. do 9. kadencji.

Za zasługi w wyzwalaniu ziem polskich spod okupacji niemieckiej Marszałek ZR Andriej Grieczko został w 1946 odznaczony Krzyżem Grunwaldu II klasy, a w 50. rocznicę powstania Sił Zbrojnych ZSRR Rada Państwa PRL nadała mu Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski. Order został mu wręczony 22 lutego 1968 w Moskwie przez Przewodniczącego Rady Państwa Marszałka Polski Mariana Spychalskiego. 12 października 1972 Rada Państwa nadała mu Krzyż Wielki Orderu Virtuti Militari "za wielki osobisty wkład w wyzwolenie Polski"[1]. Order został wręczony marszałkowi rok później w czasie jego wizyty w Warszawie.

Marszałek jest honorowym obywatelem miasta Bielsko-Biała. W 25. rocznicę wyzwolenia ziemi krakowskiej w dowód uznania i wdzięczności za wyzwolenie miast i wsi województwa krakowskiego spod jarzma faszystowskiego, otrzymał Złotą Odznakę "Za Zasługi dla Ziemi Krakowskiej".

Autor kilku tomów wspomnień z okresu służby wojskowej, m.in. "Bitwa o Kaukaz" (1972), "Wyzwolenie Kijowa" (1973), "Przez Karpaty" (1976).

Pochowany na Cmentarzu przy Murze Kremlowskim na Placu Czerwonym w Moskwie. W jego pogrzebie wzięła udział m.in. delegacja polska pod przewodnictwem Ministra Obrony Narodowej gen. armii Wojciecha Jaruzelskiego.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Radzieckie

Czechosłowackie

Polskie

Przypisy

  1. Trybuna Ludu, nr 285 z 13 października 1972
  2. „za wybitne zasługi przy wyzwoleniu Polski spod okupacji niemieckiej” M.P. z 1947 r. Nr 27, poz. 210

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
marsz. Rodion Malinowski
Coat of arms of the Soviet Union.svg Minister obrony ZSRR
1967–1976
Coat of arms of the Soviet Union.svg Następca
marsz. Dmitrij Ustinow