Nikołaj Bułganin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nikołaj Aleksandrowicz Bułganin
Николай Александрович Булганин
generał-pułkownik generał-pułkownik
Data i miejsce urodzenia 11 czerwca 1895
Niżny Nowogród
Data i miejsce śmierci 24 lutego 1975
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 19171960
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska minister obrony ZSRR
Główne wojny i bitwy wojna domowa w Rosji
Odznaczenia
Złoty Medal "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy Order Suworowa II klasy
Order Kutuzowa I klasy Order Kutuzowa I klasy Order Czerwonej Gwiazdy Order Czerwonej Gwiazdy Krzyż Wielki Orderu Wojennego Virtuti Militari (Polska)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Nikołaj Aleksandrowicz Bułganin, ros. Николай Александрович Булганин (ur. 11 czerwca 1895 w Niżnym Nowgorodzie, zm. 24 lutego 1975 w Moskwie) – radziecki wojskowy, działacz partyjny i polityk, uczestnik rewolucji październikowej, Marszałek Związku Radzieckiego (26 listopada 1958 zdegradowany do stopnia generała-pułkownika), minister sił zbrojnych ZSRR (1947–1949), minister obrony ZSRR (1953–1955), prezes Banku Państwowego ZSRR (1938–1940), członek Komitetu Centralnego KPZR i Biura Politycznego KC KPZR, premier RFSRR (1937–1938), wicepremier (1938–1940) i premier ZSRR (1955–1958).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 11 czerwca (30 maja według kalendarza juliańskiego) 1895 w Niżnym Nowogrodzie w rodzinie urzędniczej. W 1917 wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji. W następnym roku zarekrutowany został do Nadzwyczajnej Komisji do Walki z Sabotażem i Kontrrewolucją, gdzie służył do 1922.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu wojny domowej w Rosji i ustabilizowaniu władzy bolszewików pełnił nomenklaturowe funkcje kierownicze w zarządzie sieci elektrycznych. W latach 1927–1931 pełnił funkcję dyrektora odpowiedzialnego za zaopatrzenie Moskwy w prąd elektryczny. W latach 1931–1937 był przewodniczącym egzekutywy Moskiewskiego Komitetu WKP(b). Od 1937 pełnił funkcję premiera Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Od 1938 członek Komitetu Centralnego WKP(b), a od sierpnia 1938 wicepremier Związku Radzieckiego. W tym okresie był również prezesem Banku Państwowego ZSRR.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie II wojny światowej Bułganin odgrywał istotną rolę w rządzie radzieckim, a także w Armii Czerwonej. Nadano mu stopień wojskowy generała-pułkownika (generała trzygwiazdkowego), mimo iż nigdy nie był dowódcą frontowym. Zasiadał w Państwowym Komitecie Obrony. Pełnił też funkcję zastępcy Ludowego Komisarza Obrony. Był de facto głównym agentem Józefa Stalina w Sztabie Generalnym Armii Czerwonej. W 1944 był pełnomocnikiem rządu radzieckiego przy PKWN.

Schyłkowy okres stalinizmu[edytuj | edytuj kod]

Nikołaj Bułganin uchodził za zaufanego człowieka Józefa Stalina. W 1946 został mianowany Marszałkiem Związku Radzieckiego. Został też wówczas zastępcą członka Biura Politycznego KC WKP(b). W 1947 zastąpił Józefa Stalina na stanowisku ministra obrony ZSRR. W następnym roku został członkiem Biura Politycznego KC KPZR. Obok Nikity Chruszczowa i Gieorgija Malenkowa wziął prawdopodobnie udział w kierowanym przez Ławrientija Berię spisku na życie dyktatora, zakończonym jego śmiercią na przełomie lutego i marca 1953. Miał wówczas zapewnić dla spiskowców co najmniej życzliwą neutralność armii.

Okres poststalinowski[edytuj | edytuj kod]

Premier ZSRR Nikołaj Bułganin 1955

Po śmierci Józefa Stalina w 1953 Bułganin roku pełnił funkcję ministra obrony w rządzie Gieorgija Malenkowa. Potem jednak poparł Nikitę Chruszczowa w lutym 1955 w jego walce o władzę z "malenkowcami". Bułganin zastąpił usuniętego z władz państwowych Malenkowa na stanowisku premiera w lutym 1955, gdy Chruszczow odniósł zwycięstwo. Początkowo popierał Chruszczowa w jego polityce umiarkowanej destalinizacji. W połowie lat pięćdziesiątych odbył z Chruszczowem podróże dyplomatyczne do Wielkiej Brytanii, Indii i Jugosławii.

Później jednak Bułganin sprzymierzył się z przeciwną destalinizacji, kierowaną przez Wiaczesława Mołotowa tzw. "starą gwardią bolszewicką" starającą się o usunięcie Chruszczowa. W czerwcu 1957, w okresie największego nasilenia walki o władzę w Związku Radzieckim zajmował stanowisko chwiejne. W marcu 1958 na sesji Rady Najwyższej ZSRR Chruszczowowi udało się ugruntować swoje stanowisko w radzieckim aparacie partyjno-państwowym. W rezultacie Bułganina zwolniono z funkcji premiera. Został wówczas mianowany prezesem Banku Państwowego ZSRR, tj. na to samo stanowisko, które pełnił przed dwudziestu laty. Jednakże we wrześniu tego roku Bułganin został usunięty z Komitetu Centralnego KPZR i pozbawiony stopnia Marszałka Związku Radzieckiego, a następnie zesłany do Stawropola, gdzie przydzielono mu mało znaczącą funkcję przewodniczącego Regionalnego Komitetu Ekonomicznego. Niedługo ją jednak pełnił, gdyż w lutym 1960 wysłano go na "zasłużoną emeryturę". Zmarł 24 lutego 1975 w Moskwie i został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ponadto odznaczony 9 medalami ZSRR oraz 7 orderami zagranicznymi.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
marsz. Józef Stalin[1]
Coat of arms of the Soviet Union.svg Minister obrony ZSRR
1947–1949[2]
Coat of arms of the Soviet Union.svg Następca
marsz. Aleksander Wasilewski[3]
Poprzednik
marsz. Aleksander Wasilewski[4]
Coat of arms of the Soviet Union.svg Minister obrony ZSRR
1953–1955[5]
Coat of arms of the Soviet Union.svg Następca
marsz. Gieorgij Żukow

Przypisy

  1. W latach 1941–1946 ludowy komisarz obrony ZSRR, w latach 1946–1947 minister sił zbrojnych ZSRR
  2. W latach 1947–1949 minister sił zbrojnych ZSRR
  3. W latach 1949–1950 minister sił zbrojnych ZSRR
  4. W latach 1950–1953 minister spraw wojskowych ZSRR
  5. W 1953 minister spraw wojskowych ZSRR