Nikołaj Bułganin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nikołaj Aleksandrowicz Bułganin
Николай Александрович Булганин
generał pułkownik generał pułkownik
Data i miejsce urodzenia 11 czerwca 1895
Niżny Nowogród
Data i miejsce śmierci 24 lutego 1975
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 19171960
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska minister obrony ZSRR
Główne wojny i bitwy wojna domowa w Rosji
Odznaczenia
Złoty Medal "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy Order Suworowa II klasy
Order Kutuzowa I klasy Order Kutuzowa I klasy Order Czerwonej Gwiazdy Order Czerwonej Gwiazdy Krzyż Wielki Orderu Wojennego Virtuti Militari (Polska) Order Krzyża Grunwaldu I stopnia
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Nikołaj Aleksandrowicz Bułganin, ros. Николай Александрович Булганин (ur. 11 czerwca 1895 w Niżnym Nowgorodzie, zm. 24 lutego 1975 w Moskwie) – radziecki wojskowy, działacz partyjny i polityk, uczestnik rewolucji październikowej, Marszałek Związku Radzieckiego (26 listopada 1958 zdegradowany do stopnia generała pułkownika), minister sił zbrojnych ZSRR (1947–1949), minister obrony ZSRR (1953–1955), prezes Banku Państwowego ZSRR (1938–1940), członek Komitetu Centralnego KPZR i Biura Politycznego KC KPZR, premier RFSRR (1937–1938), wicepremier (1938–1940) i premier ZSRR (1955–1958).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 11 czerwca (30 maja według kalendarza juliańskiego) 1895 w Niżnym Nowogrodzie w rodzinie urzędniczej. W 1917 wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji. W następnym roku został powołany do Nadzwyczajnej Komisji do Walki z Sabotażem i Kontrrewolucją, gdzie służył do 1922.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu wojny domowej w Rosji i ustabilizowaniu władzy bolszewików pełnił nomenklaturowe funkcje kierownicze w zarządzie sieci elektrycznych. W latach 1927–1931 pełnił funkcję dyrektora odpowiedzialnego za zaopatrzenie Moskwy w prąd elektryczny. W latach 1931–1937 był przewodniczącym egzekutywy Moskiewskiego Komitetu WKP(b). Od 1937 pełnił funkcję premiera Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Od 1938 członek Komitetu Centralnego WKP(b), a od sierpnia 1938 wicepremier Związku Radzieckiego. W tym okresie był również prezesem Banku Państwowego ZSRR.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie II wojny światowej Bułganin odgrywał istotną rolę w rządzie radzieckim, a także w Armii Czerwonej. Nadano mu stopień wojskowy generała pułkownika (generała trzygwiazdkowego), mimo iż nigdy nie był dowódcą frontowym. Zasiadał w Państwowym Komitecie Obrony. Pełnił też funkcję zastępcy Ludowego Komisarza Obrony. Był de facto głównym agentem Józefa Stalina w Sztabie Generalnym Armii Czerwonej. W 1944 był pełnomocnikiem rządu radzieckiego przy PKWN.

Schyłkowy okres stalinizmu[edytuj | edytuj kod]

Nikołaj Bułganin uchodził za zaufanego człowieka Józefa Stalina. W 1946 został mianowany Marszałkiem Związku Radzieckiego. Został też wówczas zastępcą członka Biura Politycznego KC WKP(b). W 1947 zastąpił Józefa Stalina na stanowisku ministra obrony ZSRR. W następnym roku został członkiem Biura Politycznego KC KPZR. Obok Nikity Chruszczowa i Gieorgija Malenkowa wziął prawdopodobnie udział w kierowanym przez Ławrientija Berię spisku na życie dyktatora, zakończonym jego śmiercią na przełomie lutego i marca 1953. Miał wówczas zapewnić dla spiskowców co najmniej życzliwą neutralność armii.

Okres poststalinowski[edytuj | edytuj kod]

Premier ZSRR Nikołaj Bułganin 1955

Po śmierci Józefa Stalina w 1953 Bułganin roku pełnił funkcję ministra obrony w rządzie Gieorgija Malenkowa. Potem jednak poparł Nikitę Chruszczowa w lutym 1955 w jego walce o władzę z "malenkowcami". Bułganin zastąpił usuniętego z władz państwowych Malenkowa na stanowisku premiera w lutym 1955, gdy Chruszczow odniósł zwycięstwo. Początkowo popierał Chruszczowa w jego polityce umiarkowanej destalinizacji. W połowie lat pięćdziesiątych odbył z Chruszczowem podróże dyplomatyczne do Wielkiej Brytanii, Indii i Jugosławii.

Później jednak Bułganin sprzymierzył się z przeciwną destalinizacji, kierowaną przez Wiaczesława Mołotowa tzw. "starą gwardią bolszewicką" starającą się o usunięcie Chruszczowa. W czerwcu 1957, w okresie największego nasilenia walki o władzę w Związku Radzieckim zajmował stanowisko chwiejne. W marcu 1958 na sesji Rady Najwyższej ZSRR Chruszczowowi udało się ugruntować swoje stanowisko w radzieckim aparacie partyjno-państwowym. W rezultacie Bułganina zwolniono z funkcji premiera. Został wówczas mianowany prezesem Banku Państwowego ZSRR, tj. na to samo stanowisko, które pełnił przed dwudziestu laty. Jednakże we wrześniu tego roku Bułganin został usunięty z Komitetu Centralnego KPZR i pozbawiony stopnia marszałka Związku Radzieckiego, a następnie zesłany do Stawropola, gdzie przydzielono mu mało znaczącą funkcję przewodniczącego Regionalnego Komitetu Ekonomicznego. Niedługo ją jednak pełnił, gdyż w lutym 1960 wysłano go na "zasłużoną emeryturę". Zmarł 24 lutego 1975 w Moskwie i został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ponadto odznaczony 9 medalami ZSRR oraz 5 orderami zagranicznymi.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
marsz. Józef Stalin[2]
Coat of arms of the Soviet Union.svg Minister obrony ZSRR
1947–1949[3]
Coat of arms of the Soviet Union.svg Następca
marsz. Aleksander Wasilewski[4]
Poprzednik
marsz. Aleksander Wasilewski[5]
Coat of arms of the Soviet Union.svg Minister obrony ZSRR
1953–1955[6]
Coat of arms of the Soviet Union.svg Następca
marsz. Gieorgij Żukow

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Булганин Николай Александрович (ros.). W: Патриотический интернет-проект "Герои Страны" [on-line]. 2000-2013. [dostęp 2014-05-30].
  2. W latach 1941–1946 ludowy komisarz obrony ZSRR, w latach 1946–1947 minister sił zbrojnych ZSRR
  3. W latach 1947–1949 minister sił zbrojnych ZSRR
  4. W latach 1949–1950 minister sił zbrojnych ZSRR
  5. W latach 1950–1953 minister spraw wojskowych ZSRR
  6. W 1953 minister spraw wojskowych ZSRR