Wojciech Jaruzelski

	Wojciech Jaruzelski
	; Minister Obrony Narodowej; gen. dyw. Wojciech Jaruzelski w 1968
	generał armii
Data i miejsce urodzenia	6 lipca 1923; Kurów
	Przebieg służby
Lata służby	1943–1991
Stanowiska	prezydent PRL i RP,; przew. Rady Państwa PRL, premier PRL, minister ON, szef SG WP
Główne wojny i bitwy	II wojna światowa
	Odznaczenia
	; ; ;
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Wojciech Jaruzelski w Wikicytatach

	Wojciech Jaruzelski
Data i miejsce urodzenia	6 lipca 1923; Kurów
	Prezydent Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania	od 19 lipca 1989 prezydent PRL; od 31 grudnia 1989 prezydent RP; do 22 grudnia 1990
Pierwsza dama	Barbara Jaruzelska
Następca	Lech Wałęsa
	Przewodniczący Rady Państwa
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania	od 6 listopada 1985; do 19 lipca 1989
Poprzednik	Henryk Jabłoński
	Przewodniczący Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego
Okres urzędowania	od 13 grudnia 1981; do 22 lipca 1983
	Poseł IX kadencji Sejmu PRL
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania	od 13 października 1985; do 3 czerwca 1989
	Premier Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania	od 11 lutego 1981; do 6 listopada 1985
Poprzednik	Józef Pińkowski
Następca	Zbigniew Messner
	I sekretarz KC PZPR
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania	od 18 października 1981; do 29 lipca 1989
Poprzednik	Stanisław Kania
Następca	Mieczysław Rakowski
	Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego
Okres urzędowania	od 6 stycznia 1965; do 10 kwietnia 1968
Poprzednik	Jerzy Bordziłowski
Następca	Bolesław Chocha
	Minister obrony narodowej
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania	od 1968; do 1983
Poprzednik	Marian Spychalski
Następca	Florian Siwicki

Ten artykuł dotyczy generała. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Fidel Castro (po lewej) i Wojciech Jaruzelski (po prawej), maj 1972

Wojciech Jaruzelski składa wizytę w zakładach tekstylnych w Chociebużu (w ówczesnej Niemieckiej Republice Demokratycznej), marzec 1975

Jurij Andropow i gen. Wojciech Jaruzelski, ok. 1980

Wojciech Jaruzelski i Nicolae Ceauşescu

Grupowe zdjęcie na koniec spotkania Komitetu Konsultacyjnego Układu Warszawskiego, od lewej do prawej: Gustáv Husák (CSRS), Todor Żiwkow (BLR), Erich Honecker (NRD), Michał Gorbaczow (ZSRR), Nicolae Ceausescu (RSS), Wojciech Jaruzelski (PRL) i János Kádár (WRL), 29 maja 1987

Wojciech Witold Jaruzelski (ur. 6 lipca 1923 w Kurowie) – polski polityk i dowódca wojskowy, działacz komunistyczny, prezydent PRL (1989) i prezydent RP (1989–1990), generał armii Wojska Polskiego, szef Głównego Zarządu Politycznego WP (1960–1965), szef Sztabu Generalnego WP (1965–1968), minister obrony narodowej (1968–1983), przewodniczący Komitetu Obrony Kraju – Zwierzchnik Sił Zbrojnych, Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych na wypadek wojny, współtwórca Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego; w nocy 12/13 grudnia 1981 stanął na czele Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, która w czasie stanu wojennego (1981–1983) sprawowała faktyczną władzę w Polsce, członek Biura Politycznego KC PZPR (1971–1989), I sekretarz KC PZPR (1981–1989), poseł na Sejm PRL III, IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji, prezes Rady Ministrów PRL (1981–1985), przewodniczący Rady Państwa PRL (1985–1989).

Życiorys [edytuj]

Dzieciństwo i młodość [edytuj]

Wywodzi się z rodziny szlacheckiej i ziemiańskiej herbu Ślepowron. Ród wywodzi się z pogranicza Mazowsza i Podlasia. Korzeniami sięga przełomu XV i XVI w.

Dziadek Wojciecha, również Wojciech, brał udział w powstaniu styczniowym, za co został zesłany na 8 lat. Po przybyciu do Polski, poślubił Helenę z d. Filipowską, która wniosła duży posag. Dzięki temu małżeństwo mogło kształcić liczne potomstwo. Ojciec Wojciecha, Władysław był siódmym z ośmiu dzieci Wojciecha. Ukończył Akademię Rolniczą w czeskim Taborze. Wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920. Mimo że należała mu się część dóbr rodzinnych, pracował jako administrator majątków ziemiańskich. Ciesząc się opinią dobrego fachowca, trafił do Kurowa, gdzie poznał Wandę z Zarębów z pobliskiej Dąbrowy Wielkiej, absolwentkę Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. Ich ślub miał miejsce 19 września 1922 r. Wojciech urodził się w dniu 6 lipca 1923 r., o godz. 21 w Kurowie. Pierwsze imię otrzymał po dziadku - powstańcu. W 1928 r. małżeństwu urodziła się jeszcze córka Teresa.

W dniu 7 października 1923 został ochrzczony w tamtejszym kościele rzymskokatolickim. Rodzina była głęboko religijna i patriotyczna.

W 1925 rodzina Jaruzelskich opuściła Kurów i zamieszkała w majątku Trzeciny nad rzeką Brok. Od 1933 Wojciech Jaruzelski uczęszczał do gimnazjum prowadzonego przez zakon marianów na warszawskich Bielanach. Szkoła uczyła w duchu zasad katolickich i poszanowania polskiej tradycji. We wczesnej młodości był bardzo religijnym i dobrze zapowiadającym się uczniem. Dostrzeżono w nim talent do przedmiotów humanistycznych. Miał dobry styl pisania i formuowania myśli. W 1935 r. wstąpił do Związku Harcerstwa Polskiego, do drużyny im. Stanisława Żółkiewskiego. W tym czasie opublikował artykuł "Służba Polsce" do szkolnej "Jednodniówki". Odwoływał się tam do tradycji Orląt Lwowskich i harcerzy, którzy polegli w 1920 r. walcząc z bolszewikami. W 1939 r. ukończył IV klasę gimnazjum uzyskując tzw. "małą maturę". Po wybuchu wojny rodzina uciekała w kierunku wschodnim. W momencie wypowiedzenia wojny Polsce, przez ZSRR, rodzina Jaruzelskich przebywała w jednym z majątków w powiecie lidzkim (województwo nowogrodzkie). Wobec ataku ze wschodu postanowili wrócić do Trzecin. Ostatecznie kierując się w kierunku Litwy, w nocy z 22 na 23 września przekroczyli w okolicach Kopciowa granicę z Litwą. Tam mieszkali w różnych miejscowościach w majatkach polskich rodzin. Po zajęciu Litwy przez ZSRR, rodzina Jaruzelskich postanowiła wrócić na tereny zajęte przez Niemców. Ostatecznie matka obawiając się, że przy przekroczeniu granicy może dojśc do rozdzielenia rodziny zdecydowała o pozostaniu na Litwie. W dniu 14 czerwca 1941 r. rodzina została deportowana w głąb ZSRR. Wojciech zamieszkał wraz z matką i siostrą w osadzie leśnej Turczuk, gdzie pracował w tajdze^[2] przy wyrębie lasów i nabawił się choroby oczu, ślepoty śnieżnej, która trwale uszkodziła mu wzrok. Ojciec został zesłany do łagrów w Krasnojarskim Kraju. Po podpisaniu umowy Sikorski-Majski, jesienią 1941 r. Władysław został zwolniony z łagru i udał się do Bijska, gdzie znajdowała się polska delegatura. Według siostry Wojciecha, ojciec zapisał go na ochotnika do formującego się wojska Andersa, lecz Wojciech z rodziną dopiero w styczniu 1942 r. przybył do Bijska. W międzyczasie w październiku 1941 r. Wojciech został wezwany przez miejscowe NKWD i poinformowany, że dostał pracę na stanowisku pomocnika magazyniera przy jedynym sklepie w osadzie oraz większe mieszkanie i większy przydział chleba.

Po przybyciu w styczniu 1942 r. do Bijska, zamieszkał przy ulicy Gorkiego 51. Podjął pracę przy wyrębie lasu.

Ojciec dostał posadę wozaka w miejscowym przedsiębiorstwie rybnym. Władysław zmarł 4 czerwca 1942 r. w Bijsku i został pochowany na miejscowym cmentarzu. Syn odwiedził jego grob dopiero po 48 latach w 1990 r.

Kariera wojskowa [edytuj]

II wojna światowa [edytuj]

W maju 1943 r. został wezwany przez radziecką Wojskową Komendę Uzupełnień w Bijsku. Dostrzeżono w nim kandydata na oficera i nakazano czekać. Ponownie został wezwany 19 lipca tegoż roku. Dostał skierowanie do Szkoły Oficerskiej 1 Korpusu Sił Zbrojnych w Riazaniu. Nie był to zaciąg ochotniczy, lecz radziecki pobór do wojska. Udało mu się wtopić w tłum kandydatów i dzięki temu ukrył swoje szlacheckie pochodzenie. Został skierowany do 1 batalionu piechoty, dowodzonego przez kapitana Kostriuko. Przydzielony do karabinów maszynowych (CKM typu Maxim). Nie przejawiał większego zainteresowania przedmiotami wojskowymi. Uzyskiwał przeciętne wyniki. Przysięga wojskowa miała miejsce w dniu 11 listopada, odbierał ją gen. bryg. Zygmunt Berling w obecności m.in. Wandy Wasilewskiej i Gieorgija Żukowa. Promocja miała miejsce 16 grudnia 1943 r. Promował gen. Berling. Jaruzelski na 296 promowanych zajął miejsce około 100. Według generała Zygmunta Huszczy 78. Prymusi (m.in. Florian Siwicki), byli mianowani na stopień podporucznika, większość została, w tym Jaruzelski, mianawana na stopień chorążego. Po uzyskaniu promocji został skierowany na stanowisko dowódcy plutonu piechoty w składzie 8 kompanii, 3 batalionu, 5 pułku, 2. Dywizji Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego. W maju 1944 r. został przeniesiony do zwiadu, gdzie został dowódcą plutonu zwiadu konnego. Była to dwunastoosobowa drużyna, która miała nikłe umiejętności i doświadczenie w zwiadzie. W dniu 11 listopada 1944 r. awansowany do stopnia podporucznika (Rozkaz Naczelnego Dowództwa WP nr 59) w korpusie kawalerii. Wraz z pułkiem przeszedł szlak bojowy 1. Armii Wojska Polskiego. Brał udział w walkach nad Wisłą. Potem także na przyczółku magnuszewskim, o Warszawę. Po zdobyciu Warszawy, za zasługi 2 Dywizja Piechoty otrzymała nazwę Warszawska, a Jaruzelski otrzymał srebny medal "Zasłużonym na polu chwały". Następnie walczył o przełamanie Wału Pomorskiego, a także nad Bałtykiem, Odrą i Łabą. Za organizowanie akcji wywiadowczych w okolicach Borujska, został ponownie odznaczony srebnym medalem "Zasłużonym na polu chwały". W dniu 24 kwietnia 1945 r. mianowany rozkazem ND WP nr 217 na stopień porucznika w korpusie oficerów piechoty. Nocą, tuż przed podpisaniem kapitulacji przez III Rzeszę, z 6 na 7 maja 1945 r. 5 pułk ropoczął wycofywanie się w kierunku Polski.

Polska Ludowa [edytuj]

Po przybyciu do Polski, pułk w którym służył Jaruzelski, otrzymał w dniu 5 lipca 1945 rozkaz bronienia 107-kilometrowego odcinka granicy polsko-czechosłowackiej od Raciborza do Racławic Śląskich. Pułk stacjonował w Głubczycach. W dniu 9 września pułk po przekazaniu terenu nowo sformowanej 13 Dywizji Piechoty został skierowany do Częstochowy. W nowym miejscu 5 pp otrzymał zadanie likwidacji podziemia, a Jaruzelski miał odpowiadać za utrzymanie gotowości bojowej wyznaczonych pododdziałów alarmowych oraz organizację stałych patroli na szczeblu garnizonu. Na przełomie października i listopada 1945 zapadła decyzja o wysłaniu 5 pp, w którym służył Jaruzelski, na teren powiatu hrubieszowskiego, by tam walczyć z podziemiem ukraińskim. Pułk dotarł na miejsce w dniu 14 listopada. Działalność Jaruzelskiego, na miejscu, przyniosła nikłe rezultaty w walce z UPA. W marcu 1946 Wojciech Jaruzelski informował o udziale we wspólnej akcji z UB i MO we wsi Hestynna koło Hrubieszowa, gdzie aresztowano 10 aktywnych członków nielegalnej organizacji Wolność i Niezawisłość (WiN) za kolportaż ulotek i proklamacji wrogich rządowi Polskiemu i Radzieckiemu. Mimo braku sukcesów, w dniu 16 kwietnia 1946 został wyznaczony na stanowisko przewodniczącego Wewnętrznej Komisji Kontroli w 5 pp. Był to ogromny wyraz uznania przełożonych. W dniu 2 maja tego samego roku, został zatwierdzony na stanowisku pomocnika szefa sztabu 5 pp ds. zwiadu. Został drugim zastępcą szefa sztabu pułku. 14 czerwca 1946 wyszedł z pułku wniosek o awans dla Jaruzelskiego na stopień kapitana (awansowany 2 lipca 1946). W międzyczasie w dniu 22 stycznia 1946 został skierowany do Wyższej Szkoły Oficerskiej w Rembertowie, jednakże odmówił, gdyż chciał walczyć nadal z Ukraińcami. Taka postawa przyniosła mu większe zaufanie przełożonych. W okresie czerwca 1946 pułk Jaruzelskiego miał za zadanie ochraniać obwodowe komisje wyborcze powołane do celu przeprowadzenia referendum ludowego. 10 lipca 1946 5 pp został skierowany do Piotrkowa Trybunalskiego. Żołnierze przemieszczali się trzema transportami kolejowymi, w dniach od 14 do 17 kwietnia. W czasie uroczystości państwowych 22 lipca 1946 Jaruzelski za walki z "ukraińskimi bandami" otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi.

W lipcu 1946 Wojciech Jaruzelski został mianowany wojskowym komendantem miasta Piotrkowa Trybunalskiego. W swoich sprawozdaniach konsekwentnie dowodził sumienności w walce z bandami WiN, w prowadzeniu akcji represyjnych i przeciwdziałaniu wpływom reakcyjnego PSL wśród ludności^[3].

Według dokumentów znajdujących się w archiwach IPN współpracował w latach 1946–1954 jako agent informator z Informacją Wojskową pod pseudonimem „Wolski”^[4]. Odmienną interpretację wydarzeń przedstawia Wojciech Jaruzelski:..nie byłem w informacji wojskowej... natomiast ja zostałem posądzony o to, że byłem tajnym współpracownikiem, którego pozyskano do tej współpracy 23 marca ’46 r. Byłem wtedy chyba jeszcze kapitanem, czy porucznikiem nawet, było to w Hrubieszowie w czasie walk z podziemiem ukraińskim, krwawych walk. Ja byłem szefem zwiadu pułku i współpracowałem rzeczywiście i to było absolutnie zrozumiałe i konieczne z szefem kontrwywiadu pułku. I nie wiem skąd przeniesiono potem dalej tę formułę, bez żadnych podstaw...^[5]^[6].

W 1947 roku Jaruzelski (w skierowaniu wpisano Jarozelski) został wysłany w celu uzupełnienia edukacji wojskowej do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie^[7], które ukończył z wynikiem bardzo dobrym^[8]. Później w oficjalnych publikacjach podawano, że był absolwentem nie CWP, lecz Wyższej Szkoły Piechoty w Rembertowie (która w 1947 roku jeszcze nie istniała)^[9]. 30 listopada 1947 r. został skierowany do cyklu taktyki piechoty i służby sztabów na etat wykładowcy taktyki w Centrum Wyszkolenia Taktyki. Od 1 maja 1948 r. był wykładowcą taktyki i służby sztabów. Otrzymał etat podpułkownika. Szybko dał się poznać jako dobry wykładowca. W grudniu 1947 r. wyróżniony premią 3000 zł za dobre przygotowanie i "zabezpieczenie materiałowe" ćwiczeń na kursach dowódców dywizji i pułków. Wybierany do licznych komisji w uczelni. Np. trafił do składu zarządu klubu oficerskiego, wybrany na kierownika działu pomocy społecznej. Powierzono mu opiekę nad zebraniem młodszych oficerów, które miało dokonać wyboru sądu polubownego. W dniu 10 lipca 1948 r. zarządzeniem Prezydenta RP Bolesława Bieruta mianowany majorem, a już 25 stycznia 1949 r. podpułkownikiem. W dniu 21 lutego 1949 r. przeniesiony do Dowódctwa Wojsk Lądowych. Został wyznaczony przez szefa Dowódctwa, gen. Popławskiego na stanowisko szefa Wydziału Szkół i Kursów Oficerów Rezerwy Oddziału Szkół i Kursów Sztabu Wojsk Lądowych. Wydziałowi, którym kierował Jaruzelski, podlegały 2 wyższe szkoły oficerskie, 12 szkół oficerskich, 25 szkolnych kompanii oficerów rezerwy i 5 fakultetów wojskowych na uczelniach cywilnych. Na nowym stanowisko miał się zająć bezpośrednio pionem rezerw oficerskich. W dniu 11 października 1949 r. awansował na stanowisko szefa Wydziału Szkół Oficerskich i Podoficerskich Zawodowych oraz został pierwszym zastępcom szefa oddziału. Z pozycji nowego stanowiska współdecydował, między innymi, jaka kategoria Polaków może ubiegać się o dostęp do uczelni wojskowych. O wysokiej randze Jaruzelskiego świadczy fakt, że dwukrotnie powierzono mu kierownictwo Dowódctwem, gdy wyjeźdzał szef gen. Wiktor Siennicki, raz nawet mimo tego, że byli obecni szefowie działów. Gen. Popławski powierzył mu także wyszkolenie 30. osobowej grupy seminaryjnej szefów wydziałów z DWL. Wziązku ze zmianami w Wojsku Polskim przeprowadzonymi przez marszałka Konstantego Rokkosowskiego, w dniu 1 marca 1950 r. Dowódctwo Wojsk Lądowych przekształcono w Główny Zarząd Wyszkolenia Bojowego. Jaruzelski został wówczas mianowany szefem Wydziału Szkół i Kursów Oficerów Zawodowych. Rozpoczął jeden z najaktywniejszych okresów w jego życiu. Wraz z płk Pawluczenkowem, objeźdzał garnizony wojskowe z inspekcjami. W tychże inspekcjach był zastępcą przewodniczącego komisji, na czele której stał wspominany Pawluczenko. Po raz pierwszy stanął samodzielnie na czele 20. osobowej komisji w dnia 12-17 marca 1951 r., kiedy przeprowadzał inspekcję Oficerskiej Szkoły Łączności Przewodowej w Sieradzu. W latach 1950–1952 brał udział w zajęciach dwuletniego Wieczorowego Uniwersytetu Marksizmu-Leninizmu, które ukończył z oceną bardzo dobrą. W okresie od 1 października 1952 do 3 października 1953 roku, jak wynika z informacji zawartych w personalnej teczce Jaruzelskiego, odbył kurs doskonalenia dowódców w Akademii Sztabu Generalnego (brak nazwiska na zachowanych listach słuchaczy kursów w ASG)^[10]. W 1953 r. otrzymał propozycję objęcia stanowiska szefa sztabu korpusu lub starszego wykładowcy taktyki ogólnej i służby sztabów w Akademii Sztabu Generalnego. Z niewiadomych przyczyn nie przyjął propozycji. W dniu 3 października 1953 r. ponownie awansował, tym razem, na stanowisko szefa Oddziału Akademii Wojskowych w Głównym Zarządzie Wyszkolenia Bojowego. Często brał udział w komisjach egzaminacyjnych w szkołach wojskowych. W 1954 r. mianowany na stopień pułkownika. W lipcu 1955 r., jako ekstern ukończył z wynikiem bardzo dobrym studia w Akademii Sztabu Głównego. Było to zgodne z nauką radziecką, która dopuszczała by szef instytucji nadrzędnej studiował eksternistycznie w podległej sobie uczelni. Stąd można powątpiewywać w bezstronność egzaminujących Jaruzelskiego. W dniu 14 listopada 1955 r. awansował na stanowisko szefa Zarządu Akademii Wojskowych, Szkół i Kursów Oficerskich. Nie wiadomo jak zachowywał się Jaruzelski w czerwcu i paździenriku 1956 r. W październiku tegoż roku, jako najmłodszy w korpusie oficerskim mianowany na stopień generała brygady, a w dniu 7 marca 1957 r. został zastępcą szefa Głównego Zarządu Wyszkolenia Bojowego. Jako jedyny polski generał, opowiedział się za pozostaniem marszałka Konstantego Rokossowskiego w LWP.

W dniu 8 października 1957 objął stanowisko dowódcy 12 Dywizji Piechoty (od 24 listopada 1958 r. Dywizja Zmechanizowana) w Szczecinie. 6 listopada 1957 r. gen. Huszcza wyznaczył Jaruzelskiego na dowódcę garnizonu szczecińskiego. W 1958 r. gen. Huszcza polecił Jaruzelskiemu napisanie artykułu pt. "Organizacja marszu w przewidywaniu boju spotkanowego z dywizją pancerną". Jaruzelski wykręcając się nawałem pracy polecił napisanie tego artykułu płk Kwiatkowskiemu. Wynika z tego fakt, że Jaruzelski nigdy nie czuł się dobrze jako teoretyk sztuki wojskowej i trudno znaleźć jakiś jego tekst z zagadnień myśli wojskowej.

W maju 1959 r. po raz pierwszy w roli dowódcy dywizji wziął udział w ćwiczeniach wojskowych współdziałając z 8 Dywizją Zmechanizowaną i 20 Dywizją Pancerną. W tym samym miesiącu odwiedzili dowodzoną przez Jaruzelskiego dywizję, delegaci Chińskiej Armii Ludowej. Pomyślenie wypadła wizyta wystawiła dobre świadectwo dla Jaruzelskiego o którym dowiedziało się szybko Ministerstwo Obrony Narodowej i najwyższe kierownictwo partyjne. Na początku 1960 r. dyzwizja Jaruzelskiego została uznana za najlepszy związek taktyczny w WP.

W czerwcu 1960 r. Jaruzelski został mianowany szefem Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego.

Zawodową służbę wojskową zakończył 31 stycznia 1991.

Awanse [edytuj]

chorąży – 16 grudnia 1943
podporucznik – 11 listopada 1944
porucznik – 25 kwietnia 1945
kapitan – 22 lipca 1946
major – 10 lipca 1948
podpułkownik – 25 stycznia 1949
pułkownik – 31 grudnia 1953
generał brygady – 14 lipca 1956
generał dywizji – 13 lipca 1960
generał broni – 9 lipca 1968
generał armii – 23 września 1973

Kariera polityczna w PRL [edytuj]

W 1960 został powołany na stanowisko szefa Głównego Zarządu Politycznego WP^[11]. Wkrótce został awansowany na stopień generała dywizji (13 lipca 1960 r.). Na nowym stanowisku został bezpośrednio podporządkowany sekretarzowi KC PZPR Ryszardowi Strzeleckiemu. Z racji pełnionej funkcji zasiadał w Zespole MON i Radzie Wojskowej MON. W "wyborach" 1961 r. został z klucza partyjnego mianowany na posła z ziemi szczecińskiej, gdyż wcześniej dowodził dywizją w Szczecinie. W 1962 mianowany wiceministrem obrony narodowej. Od 1965 (data objęcia stanowiska według teczki personalnej 6 lutego) pełnił funkcję szefa Sztabu Generalnego WP.

Do Polskiej Partii Robotniczej wstąpił w 1947. Od 1964 był członkiem Komitetu Centralnego PZPR. W latach 1970–1971 był zastępcą członka, a od 1971 – członkiem Biura Politycznego KC PZPR. Na IV Plenum KC PZPR (18 października 1981) został wybrany I sekretarzem KC PZPR.

Marzec 1968 [edytuj]

W okresie 1967–1968 jako członek ścisłego kierownictwa resortu obrony aktywnie włączył się w organizację czystek antysyjonistycznych w wojsku^[12]. Odpowiedzialny był za usuwanie z armii i degradację blisko 1300 oficerów pochodzenia żydowskiego lub Polaków ożenionych z kobietami pochodzenia żydowskiego, co było częścią antysemickich działań władz państwowych, których kulminacją były tzw. wydarzenia marcowe.

Od 11 kwietnia 1968 do 21 listopada 1983 był ministrem obrony narodowej. Podczas pełnienia tej funkcji podległe mu jednostki LWP brały udział w tłumieniu Praskiej Wiosny przez siły Układu Warszawskiego w ramach operacji Dunaj. W lutym 1969 r. z inicjatywy Jaruzelskiego odbyło się w Sztabie Generalnym WP sympozium naukowe poświęcone interwencji w Czechosłowacji. W tym samym roku osdznaczony najwyższym odznaczeniem PRL "Orderem Budowniczych Polski Ludowej". Został wezwany na 2. miesięczny kurs strategiczno-operacyjny w Moskwie w Akademii Wojskowej im. K. Woroszyłowa. Wraz z nim wyjechali także genrerałowie: Tuczapski, Siwicki i Barański.

Grudzień 1970 [edytuj]

Wojciech Jaruzelski nadzorował także tłumienie wystąpień robotników w czasie wydarzeń grudnia 1970 na Wybrzeżu, piastował wówczas stanowisko ministra obrony narodowej. Z tego powodu zarzucano mu współodpowiedzialność za krwawe wydarzenia, do których wtedy doszło. Jaruzelski twierdził, iż rozkaz strzelania do robotników zapadł w najwyższym kierownictwie PZPR, do którego, jako zastępca członka Biura Politycznego KC PZPR, on wtedy nie należał i nie ponosi odpowiedzialności za to, co się stało.

Nie protestował przeciwko decyzji o użyciu broni wobec demonstrantów^[13], która zapadła na posiedzeniu Biura Politycznego KC PZPR 15 grudnia w Warszawie (był na nim obecny). Zdaniem krytyków gen. Jaruzelskiego, brak jego sprzeciwu i jednomyślność decyzyjna innych członków narady wskazują, iż w rzeczywistości decyzja o użyciu broni zapadła kolegialnie^[13], zatem gen. Jaruzelski ponosi za tę decyzję współodpowiedzialność.

Uczestniczył także w przygotowaniach do pacyfikacji strajków na Wybrzeżu, wydając jako minister obrony narodowej liczne decyzje – 8 grudnia 1970 gen. Jaruzelski wydał rozkaz^[13] (rozkaz MON nr 8884/Oper.) (...) w sprawie zasad współdziałania wojska i resortu spraw wewnętrznych w zakresie zwalczania wrogiej działalności (...), który stanowił podstawę do kooperacji MON i MSW w tłumieniu robotniczych protestów w czasie wydarzeń grudnia 1970 i był jedną z przyczyn późniejszej masakry.

Także 14 grudnia 1970 o godz. 23:40 z polecenia gen. Jaruzelskiego szef Sztabu Generalnego WP wydał tajny szyfrogram^[13] nakazujący dowódcom okręgów wojskowych przeprowadzających akcję pacyfikacyjną na Wybrzeżu podjęcie działań w przypadku ewentualnego użycia wojsk do zadań specjalnych i faktycznie włączający siły zbrojne do konfliktu.

Jaruzelski po wydarzeniach grudniowych został wynagrodzony stanowiskiem zastępcy członka Biura Politycznego KC, a już w grudniu 1971 r. dotarł na szczyt hierarchi partyjnej na stanowisko członka Biura Politycznego KC.

Stan wojenny [edytuj]

Osobny artykuł: Stan wojenny w Polsce 1981-1983.

Już od sierpnia 1980 rozpoczął prace studyjne nad wprowadzeniem stanu wojennego w Polsce, prowadzone w ramach Komitetu Obrony Kraju i Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. 12 listopada 1980, dwa dni po oficjalnej rejestracji NSZZ „Solidarność” ujawnił na posiedzeniu KOK-u, że przygotowany został zestaw niezbędnych aktów prawnych dotyczących stanu wojennego^[14]. 1 grudnia władze ZSRR przekazały polskim wojskowym plany wkroczenia wojsk radzieckich do Polski w ramach ćwiczeń Sojuz 81. Gotowość operacyjną do przekroczenia granicy wyznaczono na 8 grudnia.

5 grudnia na szczycie państw Układu Warszawskiego w Moskwie gen. Wojciech Jaruzelski przedstawił koncepcję samodzielnego zlikwidowania „Solidarności” i opozycji, gdy tylko wystąpią pierwsze oznaki wyczerpania społeczeństwa.

13 grudnia 1981 wprowadził w Polsce stan wojenny i stanął na czele Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (WRON).

W lutym 1992 Sejm przeważającą liczbą głosów podjął uchwałę, w której uznał decyzję o wprowadzeniu stanu wojennego za sprzeczną z konstytucją PRL. Powołano specjalną komisję do przesłuchania ówczesnych członków Rady Państwa, po roku parlament został jednak rozwiązany, a przejmujące wówczas władzę SLD i PSL zrezygnowały z kontynuacji śledztwa parlamentarnego. Jaruzelskiego doceniono, zapraszając go na pierwsze posiedzenie Sejmu II kadencji. W 1996 komisja odpowiedzialności konstytucyjnej gromadząca dokumenty dotyczące stanu wojennego uznała, że wprowadzenie stanu wojennego było „wyższą koniecznością”, sejm umorzył postępowanie wobec Jaruzelskiego podzielając opinię tej komisji.

Jedna z osób represjonowanych w okresie stanu wojennego, działacz chłopski Stanisław Helski uderzył Jaruzelskiego kamieniem w twarz podczas spotkania 11 października 1994, na którym promował on swą książkę w księgarni na placu Legionów we Wrocławiu^[15].

Od 1993^[16], w rocznicę ogłoszenia stanu wojennego, przed domem Wojciecha Jaruzelskiego (przy ul. Ikara na Mokotowie^[17]) odbywają się demonstracje przeciwników i zwolenników wprowadzenia stanu wojennego. 13 grudnia 2003 po raz pierwszy uczestniczyli w manifestacji zwolennicy Jaruzelskiego, którzy podziękowali mu za decyzję o wprowadzeniu stanu wojennego. Po raz pierwszy Jaruzelski wyszedł do demonstrujących, dziękując im za wyrazy poparcia i zagrzewając do dalszej walki „na froncie ideologicznym i edukacyjnym”, podkreślił, iż „gdyby nie stan wojenny z 13 grudnia 1981, nie byłoby 13 grudnia w Kopenhadze i w Brukseli”^[18].

Prezes Rady Ministrów i I sekretarz KC PZPR [edytuj]

W latach 1961–1989 był posłem na Sejm PRL III, IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji. W 1981 został prezesem Rady Ministrów. Współtworzył PRON. W 1983 został powołany przez Sejm na przewodniczącego Komitetu Obrony Kraju – Zwierzchnika Sił Zbrojnych, a przez Radę Państwa mianowany Naczelnym Dowódcą Sił Zbrojnych na wypadek wojny.

W latach osiemdziesiątych inicjował reformy gospodarcze i instytucjonalne (np. powołanie Trybunału Stanu, Rzecznika Praw Obywatelskich czy Naczelnego Sądu Administracyjnego). Był twórcą Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa, która skupiała również kilku krytyków systemu, np. Macieja Giertycha, Ryszarda Bendera, Władysława Siłę-Nowickiego czy Krzysztofa Skubiszewskiego. Próby przemian gospodarczych spaliły na panewce (klęska w referendum).

Według Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej pracującej do 1994 Wojciech Jaruzelski wraz z Czesławem Kiszczakiem mieli w 1989 wydać polecenie zniszczenia stenogramów posiedzeń KC PZPR. Na początku lat 90. toczyło się w tej sprawie postępowanie, później, ze względów formalnych, umorzone^[19]^[20].

Przewodniczący Rady Państwa i prezydent PRL [edytuj]

6 listopada 1985 został powołany przez Sejm na przewodniczącego Rady Państwa. Funkcję tę sprawował aż do czasu zastąpienia Rady Państwa urzędem Prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 19 lipca 1989.

Był głównym animatorem Okrągłego Stołu, choć nie uczestniczył w jego obradach. Nie kandydował też w przegranych przez komunistów wyborach do Sejmu w czerwcu 1989.

Gdy Wojewódzka Rada Narodowa w Białymstoku w 1983 zasugerowała nadanie mu stopnia marszałka Polski^{[potrzebne źródło]}, odmówił. Miał podobno powiedzieć, że marszałkowie podczas wojny dowodzili armiami, a on jedynie plutonem kawalerii^{[potrzebne źródło]}. Poza tym WRN nie była organem uprawnionym do występowania z takimi wnioskami.

W dniach 9-11 lipca 1989 przyjął goszczącego w Polsce z oficjalną wizytą prezydenta USA George H. Busha.

III Rzeczpospolita [edytuj]

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej [edytuj]

Osobny artykuł: Kalendarium prezydentury Wojciecha Jaruzelskiego.

3 lipca 1989 Adam Michnik opublikował na łamach „Gazety Wyborczej” artykuł zatytułowany Wasz prezydent, nasz premier, gdzie pośrednio odniósł się do kontraktu zawartego przy Okrągłym Stole, gdy obie strony zgodziły się na ustanowienie urzędu prezydenta PRL.

Jeszcze 30 czerwca w obliczu demonstracji antykomunistycznej, jaka przeszła ulicami Warszawy pod hasłem Jaruzelski-musisz odejść (demonstracja ta została rozpędzona przez milicję), Wojciech Jaruzelski, przemawiając na XIII Plenum KC PZPR, oświadczył, że wycofuje swoją kandydaturę i zaproponował na najwyższy urząd w państwie Czesława Kiszczaka. Dopiero 18 lipca zgodził się ponownie kandydować na ten urząd, uzyskawszy poparcie NSZZ „Solidarność”^[21].

Od 3 aż do 19 lipca Konfederacja Polski Niepodległej zorganizowała pikietę pod gmachem parlamentu (tym razem interwencja ZOMO okazała się nieudolna) oraz mniejsze demonstracje m.in. w Krakowie, Katowicach, Lublinie, Białymstoku, Kielcach, Opolu, Radomiu i Toruniu, sprzeciwiając się wyborowi Jaruzelskiego na prezydenta^[22].

19 lipca 1989 Jaruzelski został jednak prezydentem PRL, a od 31 grudnia 1989 prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej, wybrany przez Zgromadzenie Narodowe przewagą jednego głosu. O jego wyborze zdecydowała postawa posłów i senatorów wybranych z list „Solidarności”. Popierał reformy rządu Mazowieckiego.

13 kwietnia 1990 podczas oficjalnej wizyty w ZSRR otrzymał od Michaiła Gorbaczowa kopie dokumentów dotyczących zbrodni katyńskiej z 1940.

W wyniku nacisku społecznego 19 września 1990 przesłał do marszałka Sejmu Mikołaja Kozakiewicza projekt ustawy konstytucyjnej skracający jego kadencję oraz wprowadzający do porządku konstytucyjnego wybory powszechne prezydenta RP.

Z chwilą objęcia urzędu przez nowo wybranego prezydenta elekta Lecha Wałęsy 22 grudnia 1990 na mocy art. 2 Ustawy z dnia 27 września 1990 o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wygasła kadencja prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego.

Działalność po prezydenturze [edytuj]

Po 1990 wycofał się z życia politycznego, choć brał udział w debatach społecznych i politycznych (wypowiadał się na temat członkostwa Polski w Unii Europejskiej).

Jako były prezydent RP, zgodnie z ustawą o uposażeniu byłych prezydentów z 1996, Jaruzelski objęty jest dożywotnią ochroną osobistą Biura Ochrony Rządu. Z urzędu przysługuje mu także emerytura prezydencka, ale Jaruzelski nie pobiera pensji byłego prezydenta, decydując się na pozostanie przy generalskiej. Przysługują mu również pieniądze na prowadzenie biura oraz prawo do korzystania z lecznic państwowych.

9 maja 2005 na zaproszenie prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego wziął udział w delegacji państwowej na uroczystości z okazji 60. rocznicy zakończenia II wojny światowej w Moskwie. Został tam odznaczony przez prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina Medalem 60-lecia Zwycięstwa. Ceremonia odbyła się podczas przyjęcia, wydanego na Kremlu przez rosyjskiego prezydenta^[23].

Wojciech Jaruzelski, sierpień 2009

Posiedzenie Rady Bezpieczeństwa Narodowego, od lewej: Leszek Miller, Wojciech Jaruzelski, Aleksander Kwaśniewski, 24 listopada 2010

9 maja 2010 na zaproszenie wykonującego obowiązki prezydenta RP Bronisława Komorowskiego wziął udział w delegacji państwowej na uroczystości z okazji 65. rocznicy zakończenia II wojny światowej w Moskwie. Spotkał się m.in. z prezydentem Federacji Rosyjskiej Dmitrijem Miedwiediewem oraz odwiedził miejsce katastrofy smoleńskiej i cmentarz w Katyniu.

24 listopada 2010 na zaproszenie prezydenta RP Bronisława Komorowskiego wziął udział w Pałacu Prezydenckim w posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa Narodowego^[24].

Życie osobiste [edytuj]

Żoną Wojciecha Jaruzelskiego jest od 1960 Barbara Jaruzelska (ślub wzięli w Szczecinie), doktor filologii germańskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Ma córkę Monikę oraz wnuka Gustawa.

W marcu 2011 u Wojciecha Jaruzelskiego zdiagnozowano chłoniaka (nowotwór złośliwy) po tym, jak dwa tygodnie wcześniej trafił do szpitala z powodu infekcji układu oddechowego i wysokiej gorączki^[25]. Pod koniec marca został ponownie przyjęty do szpitala, gdzie przeszedł tygodniowy zabieg chemioterapii^[26]. Z powodu iż nowotwór w organizmie Jaruzelskiego bardzo szybko się rozwija, jego stan zdrowia bardzo się pogorszył, mocno go osłabiając, odbierając nadzieje na wyzdrowienie^[27]^[28]^[29].

Postępowanie przed Trybunałem Stanu [edytuj]

6 grudnia 1991 – 51 posłów Konfederacji Polski Niepodległej złożyło do Marszałka Sejmu wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej i karnej przed Trybunałem Stanu 26 osób związanych z wprowadzeniem i realizacją stanu wojennego (w tym i Wojciecha Jaruzelskiego). Postępowanie prowadziła sejmowa Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej Sejmu I i II kadencji^[30].

23 października 1996 – Sejm II kadencji uchwałą umorzył postępowanie prowadzone w tej sprawie (M.P. z 1996 r. Nr 67, poz. 629).

Procesy karne [edytuj]

17 kwietnia 2007 prokuratorzy pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej zakończyli śledztwo przeciwko autorom stanu wojennego – Wojciechowi Jaruzelskiemu i Czesławowi Kiszczakowi (w sumie aktem oskarżenia objęto 9 osób) i skierowali przeciwko nim akt oskarżenia do Sądu Rejonowego Warszawa-Śródmieście. Podstawą do postawienia zarzutów były m.in. odtajnione przez ministra obrony Radosława Sikorskiego dokumenty Układu Warszawskiego, w tym także „Myśl przewodnia wprowadzenia stanu wojennego” podpisana w marcu 1981 przez Jaruzelskiego i Kanię.

Wojciech Jaruzelski, jako stojący na czele utworzonej w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, został oskarżony o:

zbrodnię komunistyczną, polegającą na kierowaniu „związkiem przestępczym o charakterze zbrojnym, mającym na celu popełnianie przestępstw”
podżeganie członków Rady Państwa PRL (organ ten formalnie wprowadził stan wojenny w PRL) do przekroczenia ich uprawnień poprzez uchwalenie dekretów o stanie wojennym w czasie trwającej sesji Sejmu PRL – wbrew obowiązującej wówczas Konstytucji.

Postępowanie sądowe rozpoczęło się w marcu 2008^[31]. Akt oskarżenia nie został odczytany, gdyż sąd w maju 2008 nakazał prokuratorowi z IPN-u uzupełnienie materiału dowodowego^[32] m.in. o przesłuchanie świadków Margaret Thatcher i Michaiła Gorbaczowa^[33]^[34].

Jest również oskarżony w procesie o „sprawstwo kierownicze” masakry robotników Wybrzeża w grudniu 1970^[35].

Książki [edytuj]

Publikacje w języku polskim [edytuj]

Stan wojenny. Dlaczego... (współpraca: Marek Jaworski, Włodzimierz Łoziński), Wyd. BGW, Warszawa 1992, ISBN 83-7066-345-1.
Różnić się mądrze. Jak doszło do stanu wojennego , Wyd. „Książka i Wiedza”, Warszawa 1999, ISBN 83-05-13118-1.
Wyjaśniam, Wyd. MADO, Toruń 2001, ISBN 83-7322-125-5.
Przed Sądem, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2002, ISBN 83-7322-182-4.
Przeciwko bezprawiu, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2004, ISBN 83-7322-927-2.
Pod prąd. Refleksje rocznicowe, Wyd. Comandor, Warszawa 2005, ISBN 83-88329-97-9.
Historia nie powinna dzielić, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2006, ISBN 83-89886-73-1.
Być może to ostatnie słowo. (Wyjaśnienia złożone przed Sądem), Wyd, Comandor, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7473-039-6.
Starsi o 30 lat, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2011, ISBN 978-83-7780-165-9^[36].

Publikacje obcojęzyczne [edytuj]

Parteitag der Polnischen Vereinigten Arbeiterpartei, Wyd. Dietz, Berlin 1987, ISBN 3-320-00877-3.
Hinter den Türen der Macht. Der Anfang vom Ende einer Herrschaft., Wyd. Militzke, Lipsk 1996, ISBN 3-86189-089-5.
Уроки истории – не соль на раны: беседа с Валентином Оскоцким (Lekcja historii – nie sól na rany: wywiad z Walentynem Oskockim), Wyd. Uzorocze, Riazań 2000 ISBN 5-85057-262-7.

Odznaczenia [edytuj]

Polskie [edytuj]

Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 5 listopada 1948
Order Budowniczych Polski Ludowej
Order Sztandaru Pracy I klasy
Order Krzyża Grunwaldu III klasy – 2 września 1945
Krzyż Walecznych (dwukrotnie) – 24 czerwca 1945, 14 stycznia 1946
Srebrny Krzyż Zasługi – 20 lipca 1945
Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (trzykrotnie) – 4 lutego 1945, 27 marca 1945, 12 maja 1945
Medal Za udział w walkach w obronie władzy ludowej
Medal 10-lecia Polski Ludowej – 1954
Medal 30-lecia Polski Ludowej – 1974
Medal 40-lecia Polski Ludowej – 1984
Medal za Warszawę 1939-1945 – 1945
Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk
Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”
Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”
Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”
Medal „Za udział w walkach o Berlin”
Złoty Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” – 1973
Srebrny Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” – 1968
Brązowy Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” – 1966
Medal Komisji Edukacji Narodowej
Medal Pro Memoria – 2005
Złote odznaczenie im. Janka Krasickiego
Odznaka Tysiąclecia Państwa Polskiego
i wiele innych odznaczeń resortowych i organizacji społecznych

W sierpniu 1999 odznaczony medalem „Cztery Wieki Stołeczności Warszawy”. Wręczył go ówczesny wiceprezydent miasta Jacek Zdrojewski. 21 grudnia 1999 Wojciech Jaruzelski zwrócił medal otrzymany w sierpniu po wiadomości prasowej informującej, że prezydent Warszawy Paweł Piskorski nie podtrzymałby tej decyzji, gdyby był o niej poinformowany. W liście do prezydenta miasta Wojciech Jaruzelski napisał m.in.:

Z całą powagą przyjąłem też Pańskie stwierdzenie, iż Pan nie przyznałby mi tego medalu. Wyciągając z powyższego logiczny wniosek, zwracam go na Pańskie ręce. Będę starał się zadowolić medalem z 1945 Za Wyzwolenie Warszawy, a także orderem Virtuti Militari, dwoma Krzyżami Walecznych oraz trzema srebrnymi Medalami Zasłużonym na Polu Chwały, w których to odznaczeniach mieści się cząstka uznania również dla warszawskiego etapu mej żołnierskiej drogi.

26 marca 2006 Wojciech Jaruzelski został odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Zesłańców Sybiru. Komentując ten fakt, stwierdził, że cieszy się, iż prezydent Kaczyński wzniósł się ponad historyczne podziały. Po ujawnieniu tego faktu przez TVN Kancelaria Prezydenta oświadczyła, że Jaruzelski został odznaczony przez pomyłkę, gdyż Prezydent akceptował tylko postanowienia, nie zaś listy osób i nie zdawał sobie sprawy, że na liście występuje Wojciech Jaruzelski^[37]. Po tym oświadczeniu Jaruzelski odesłał otrzymane odznaczenie^[38] prezydentowi Lechowi Kaczyńskiemu.

Zagraniczne [edytuj]

Order Lenina (ZSRR) – 1968 i 1983
Order Rewolucji Październikowej (ZSRR) – 1973
Order Czerwonego Sztandaru (ZSRR) – 1978
Order Przyjaźni Narodów (ZSRR) – 1973
Medal za Zdobycie Berlina (ZSRR)
Medal „100-lecia urodzin Lenina” (ZSRR) – 1970
Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 (ZSRR)
Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 (ZSRR) – 1972
Odznaka 25-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941-1945 (ZSRR) – 1970
Medal 30-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 (ZSRR) – 1975
Medal 40-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 (ZSRR) – 1985
Medal 50-lecia Sił Zbrojnych ZSRR (ZSRR) – 1968
Medal 60-lecia Sił Zbrojnych ZSRR (ZSRR) – 1978
Medal 70-lecia Sił Zbrojnych ZSRR (ZSRR) – 1988
Medal Żukowa (Rosja) – 1996
Medal 50-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941-1945 (Rosja) – 1995
Medal 60-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941-1945 (Rosja) – 2005
Order Suche Batora (Mongolia) – 1977
Order Czerwonego Sztandaru (Mongolia) – 1983
Order Georgi Dymitrowa (Bułgaria) – 1983
Medal 30-lecia Bułgarskich Sił Zbrojnych (Bułgaria) – 1974
Order Czerwonego Sztandaru (CSSR) – 1971
Order Białego Lwa I klasy (CSSR) – 1978
Order Klementa Gottwalda (CSSR) – 1983
Medal „Za umacnianie Przyjaźni Sił Zbrojnych” I stopnia (CSSR) – 1970
Order Flagi Narodowej (KRL-D) – 1977
Order José Martí (Kuba) – 1983
Order Scharnhorsta (NRD) – 1975
Order Gwiazdy Socjalistycznej Republiki Rumunii ze Wstęgą I klasy (Rumunia) – 1983
Złoty Medal „Virtutea Ostăşească” (Rumunia) – 1971
Order Czerwonego Sztandaru (Węgry) – 1977
Order Flagi z Diamentami I klasy (Węgry) – 1983
Order Złotej Gwiazdy (Wietnam) – 1983
Komandor Orderu Korony (Belgia) – 1967
Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) – 1987
Komandor Legii Honorowej (Francja) – 1989
Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka Żeglarza (Portugalia) – 1975
Kawaler Krzyża Wielkiego Udekorowany Wielką Wstęgą Orderu Zasługi Republiki Włoskiej^[39] (Włochy) – 1989
i wiele innych medali zagranicznych^[40]

Wywód genealogiczny [edytuj]

4. Wojciech Jaruzelski
	2. Władysław Mieczysław Jaruzelski
5. NN
		1. Wojciech Jaruzelski
6. Hipolit Zaremba
	3. Wanda Zaremba
7. NN